Bij de opwarming van het klimaat wordt al gauw aan de smeltende poolkappen gedacht, maar ook gletsjers in gebergten wereldwijd worden kleiner. Er zijn weinig plekken waar dat zo snel gaat als in Peru, blijkt uit nieuw onderzoek. In zestien jaar tijd is bijna 30 procent weggesmolten.

De Andes is het hoogste gebergte van Zuid-Amerika. Veel van de hoogste pieken daar liggen in Peru, waar het gebergte tot boven de 6 kilometer hoogte klimt. Hoewel Peru dicht bij de evenaar ligt, komen in het bergachtige westen van het land veel gletsjers voor: maar liefst 92 procent van alle tropische gletsjers op aarde bevindt zich in de bergen van Peru.

Die gletsjers smelten in hoog tempo weg, meldt een Duits onderzoeksteam in het vakblad The Cryosphere. Tussen 2000 en 2016 is de totale ijsoppervlakte van alle gletsjers in dit deel van het Andesgebergte 29 procent kleiner geworden.

Het is het eerste volledige onderzoek naar alle gletsjers in dit deel van de Andes, waarvoor gebruik is gemaakt van satellietbeelden en ijsmodellen.

Het Laguna 513-meer, met op de achtergrond de grotendeels gesmolten Hualcan-gletsjer in het Peruaanse natuurgebied Huascaran. (Foto: Reuters)

Dubbele oorzaak: klimaatverandering en warm kustwater

Het tempo waarin het ijs smelt, is bovendien aan het versnellen: tussen 2013 en 2016 ging het vier keer zo snel als in de jaren ervoor. Van de 1973 gletsjers die aan het begin van het onderzoek bestonden, zijn er 170 zelfs helemaal verdwenen. In totaal hebben de gletsjers in het gebied al 8 miljard ton ijs verloren.

De structurele achteruitgang van de gletsjers wordt veroorzaakt door de mondiale klimaatverandering. De versnelling in recente jaren heeft mogelijk ook te maken met het natuurlijke klimaatfenomeen El Niño: het water voor de kust van de Peru is dan extra warm. Ook valt er tijdelijk veel neerslag, vooral in de vorm van regen.

Gletsjers voor drinkwater en landbouw

De gletsjers van Peru zijn van groot belang voor onder meer de drinkwatervoorziening en landbouw. Juist in het droge seizoen zorgen ze ervoor dat er via smeltwater voldoende water in de rivieren stroomt om lagergelegen steden en akkers van zoet water te voorzien. Hoe kleiner de gletsjers, hoe minder water in het droge seizoen beschikbaar is.

Volgens de onderzoekers worden deze lagere rivierstanden elders in de Andes al gemeten en zal dit in de toekomst overal waar gletsjers verdwijnen spelen. In andere jaargetijden neemt juist de kans op natuurrampen zoals modderstromen toe.