Onder invloed van klimaatverandering smelten ijskappen af en zet oceaanwater uit, met zeespiegelstijging tot gevolg. Met een nieuwe techniek valt meer te zeggen over de snelheid waarmee dat gebeurt. De zeespiegelstijging blijkt al sinds de jaren zestig wereldwijd langzaam te versnellen.

Daarmee duurt die versnelling dertig jaar langer dan eerder gedacht, zo schrijft een internationaal team onder leiding van de universiteit van het Duitse Siegen in Nature Climate Change. Tot nog toe was die versnelling alleen af te leiden uit satellietgegevens, maar die zijn pas beschikbaar sinds 1993.

De oceanen hebben een zeer groot oppervlakte, en voor de komst van speciale zeespiegelsatellieten kon de zeespiegelstijging alleen langs kustlijnen gemeten worden, met op het land bevestigde getijmeters. Bijkomend probleem is dat zulke zeespiegelmetingen voorheen vooral op het noordelijk halfrond werden uitgevoerd.

Op grote tijdschaal was daarmee wel duidelijk hoe snel de zeespiegel gemiddeld stijgt. In de twintigste eeuw was dat gemiddeld met ongeveer 2 millimeter per jaar. Maar tot de komst van satellieten was de precieze ontwikkeling van de snelheid per jaar een stuk lastiger te duiden.

Toename watervolume door opwarming

Het nieuwe onderzoek is gebaseerd op een nieuw ontwikkelde methode die zeespiegelmetingen langs eilanden in de oceanen in lijn brengt met bekende trage golfbewegingen in de oceanen. Deze wisselende oceaanstromingen zorgen voor toe- en afnames van de warmteopname uit de atmosfeer. En die warmteopname is weer van invloed op de snelheid van de zeespiegelstijging - omdat opwarmend water een groter volume krijgt.

Deze zogeheten 'thermische expansie' van oceaanwater is verantwoordelijk voor circa 30 procent van de zeespiegelstijging in de voorbije eeuw. De afsmelting van gletsjers en ijskappen is de grootste factor.

Op basis van de combinatie van getijmetingen en de reconstructie van oceaanstromingen concluderen de onderzoekers dat de zeespiegelstijging mondiaal al sinds de jaren zestig aan het versnellen is. Ook verwachten ze in de komende decennia een verdere toename van de warmteopname, en daarmee verdere versnelling van de zeespiegelstijging.

Dankzij satellietwaarnemingen weten we dat de zeespiegels mondiaal nu met gemiddeld iets meer dan 4 millimeter per jaar stijgen. Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van het gemiddelde van de twintigste eeuw.

Vanaf vandaag steken we extra tijd en energie in het onderwerp klimaat en komt het katern elke week op de voorpagina van NU.nl. Oorspronkelijk was woensdag de dag dat het Werk-katern op de voorpagina werd uitgelicht. Wat gebeurt daarmee? Niks: Op woensdag vind je voortaan Klimaat én Werk op onze site en app.

Hoe ziet de rest van de week er nu uit?

Maandag: Geld | Dinsdag: Ondernemen en Auto | Woensdag: Klimaat en Werk | Donderdag: Uit en Gezondheid | Vrijdag: Festival en Eten & Drinken | Zaterdag: Wonen | Zondag: Wetenschap