Verschillende media schreven afgelopen week over de klimaatimpact van het gebruik van lachgaspatronen. Lachgas is een zeer krachtig broeikasgas. En dus kan ook recreatief gebruik een flinke impact hebben op het milieu, waarschuwde Milieudefensie in een persbericht. We rekenen het nog even na.

Vijf ballonnetjes lachgas komen overeen met 75 kilometer autorijden, stelt Milieudefensie. En dat zou het gemiddelde lachgasgebruik van een festivalganger zijn. Uitgaande van een balloninhoud van 8 gram is dat 40 gram lachgas. Maar heeft dat ook invloed op het klimaat?

Daarvoor moeten we eerst weten of het wel in de atmosfeer belandt. In tegenstelling tot veel andere genotsmiddelen wordt lachgas in het menselijk lichaam niet afgebroken tot andere verbindingen. De stof blokkeert een paar minuten een receptor in de hersenen, wat een roes veroorzaakt, en wordt daarna weer via de longen uitgeademd.

Lachgas houdt warmtestraling tegen

Lachgas dat je gebruikt komt dus inderdaad in de atmosfeer terecht - waar het werkt als een broeikasgas. Dit houdt in dat lachgasmoleculen een deel van de warmtestraling van de aarde naar de ruimte tegenhouden.

Hoe meer lachgas er in de atmosfeer zit, hoe meer warmtestraling er wordt vastgehouden - en hoe hoger de temperatuur oploopt. In theorie althans. Hoe groot is dit lachgasprobleem in de praktijk?

De sterkte van broeikasgassen wordt onderling vergeleken met een bepaalde eenheid, het zogeheten Global Warming Potential (GWP). Volgens gegevens uit het laatste volledige IPCC-rapport uit 2013 is de GWP-waarde van lachgas 265. Dat betekent dat de opwarmende werking van 1 gram lachgas maar liefst 265 keer zo groot is als die van 1 gram CO2. Een bijkomend probleem is dat lachgasmoleculen lang in de atmosfeer blijven - gemiddeld 121 jaar.

Reden dat we het klimaatprobleem niet 'het lachgasprobleem' noemen, is dat de atmosferische concentratie zeer laag is. Deze ligt nu op ongeveer 330 ‘ppb’ (parts per billion). Anders gezegd: van elke miljard luchtdeeltjes, bestaan er 330 uit lachgas. Ter vergelijking: voor CO2 is de concentratie inmiddels opgelopen naar 410 delen op een miljoen – meer dan duizend keer zo hoog als lachgas dus.

De lachgasconcentratie neemt overigens wel toe: er bevindt zich nu ongeveer twintig procent meer lachgas in de atmosfeer dan voor de menselijke industrialisatie begon.

Stijging CO2 en methaan veroorzaakt meeste opwarming

Als we naast de GWP-waarden van broeikasgassen, ook de concentratieverschillen meewegen, is de stijging van CO2 veruit de belangrijkste veroorzaker van het versterkte broeikaseffect, gevolgd door methaan op de tweede plek.

Lachgas staat op enige afstand op plek drie. Van de nu waargenomen mondiale opwarming is ongeveer 6 procent veroorzaakt door de stijging van lachgas.

De belangrijkste bron voor deze toename is de vorming van lachgas in landbouwbodems. Daar is stikstofoverbemesting een belangrijke oorzaak. Dit veroorzaakt circa twee derde van de lachgasuitstoot. Andere belangrijke bronnen zijn de transport- en energiesector (samen 15 procent) en de verbranding van biomassa (11 procent). Tot slot komt ook bij de productie van kunstmest, de opslag van dierlijke mest en uit rioolinstallaties lachgas vrij.

Vijf ballonnen is 10 kilo CO2

En recreatief lachgasgebruik dan? Bij gebrek aan mondiale cijfers valt dat alleen op individueel niveau te bekijken.

Als we die 40 gram lachgas omrekenen, komt dat overeen met ongeveer 10 kilo CO2. Uitgaande van een autorit van 75 kilometer (Amsterdam naar Biddinghuizen) is dat 133 gram CO2 per kilometer.

Dat is inderdaad een realistisch cijfer, maar betekent anno 2019 dat je eigenlijk op zoek moet naar een iets zuinigere auto. Niet alleen omdat wegverkeer mondiaal een belangrijke bron van CO2 is, maar bij de verbranding van benzine en (met name) diesel nog iets anders vrijkomt: lachgas.

Die bron van lachgas wordt onderschat, schreven Oostenrijkse onderzoekers twee jaar geleden in Nature Scientific Reports; in Europa is die mogelijk vier keer zo hoog als eerder aangenomen. En naast het wegverkeer, de luchtvaart en de scheepvaart, komt ook bij de verbranding van steenkool én biomassa lachgas vrij. Er zijn dus heel veel bronnen. Sommige zijn behoorlijk groot en andere juist heel klein.

Het is terecht om aandacht te vragen voor de impact van lachgas op het milieu. Maar mondiaal bekeken vallen die ballonnetjes in dát opzicht wel mee.

Vanaf vandaag steken we extra tijd en energie in het onderwerp klimaat en komt het katern elke week op de voorpagina van NU.nl. Oorspronkelijk was woensdag de dag dat het Werk-katern op de voorpagina werd uitgelicht. Wat gebeurt daarmee? Niks: Op woensdag vind je voortaan Klimaat én Werk op onze site en app.

Hoe ziet de rest van de week er nu uit?

Maandag: Geld | Dinsdag: Ondernemen en Auto | Woensdag: Klimaat en Werk | Donderdag: Uit en Gezondheid | Vrijdag: Festival en Eten & Drinken | Zaterdag: Wonen | Zondag: Wetenschap