De hittegolf die vorige week in Europa heerste is naar Groenland getrokken, zegt het Deense meteorologische instituut. Daardoor komen temperaturen op veel plaatsen boven het vriespunt uit. Hoge temperaturen kunnen ernstige gevolgen hebben voor de Groenlandse ijskap, en ook natuurbranden liggen op de loer, schrijft Scientias dinsdag.

De verplaatsing van de hitte van het Europese vasteland naar Groenland is het gevolg van een proces dat advectie wordt genoemd.

"Advectie is het transport van lucht", zegt Leon Saris van Weerplaza tegen NU.nl. "De lucht is vorige week behoorlijk opgewarmd boven Noordwest-Europa, en die koelt niet zomaar in één keer af. Dat kon je hier bijvoorbeeld goed merken tijdens de nachten: de zon was dan wel weg, maar de lucht bleef heel warm. Die warme lucht is over zee getrokken en richting Groenland geblazen."

De temperatuur op het hoogste punt van Groenland (3.000 meter) bereikte dinsdag 0 graden, wat volgens de Deense meteorologen statistisch gezien opmerkelijk hoog is voor die hoogte. In de rest van het land lopen de temperaturen op tot ruim 14 graden.

"Met name aan de westelijke helft zijn de temperaturen nu hoger", aldus meteoroloog Saris. "Dit heeft te maken met de stroomrichting. We kunnen Groenland zien als een berg met in het midden een hoogte van 3 kilometer. De warme lucht wordt over Groenland heen geblazen en komt aan de westkant terecht."

'Meer smelt dan gebruikelijk'

Onderzoekers bestuderen de omvang van de ijsmassa op Groenland aan de hand van het begrip 'surface mass balance' (oppervlaktemassabalans): het verschil tussen hoeveel ijs er in een jaar is gesmolten en hoeveel ijs erbij is gekomen. In juli week die balans al 106 gigaton (naar beneden) af van de gemiddelden die in de periode 1981-2000 gebruikelijk waren.

"Dat er smelt plaatsvindt is niet exotisch, dat is een jaarlijkse cyclus. In de zomer smelt het af, in de winter komt er wat sneeuw en ijs bij", legt Saris uit. "Maar de temperaturen zijn nu uitzonderlijk hoog, wat zal leiden tot meer smelt dan gebruikelijk."

Natuurbranden ook een risico

Een bijkomend probleem zijn de enorme natuurbranden die het noordpoolgebied momenteel teisteren. Door het hittefront bestaat het risico dat ook op Groenland branden ontstaan. Die kunnen dan weer bijdragen aan extra smelt, via roetresten die de weerkaatsing van zonlicht belemmeren.

De Groenlandse ijskap is de op een na grootste ter wereld. Een onderzoek toonde eind vorig jaar aan dat die al sneller smelt dan op enig moment in de afgelopen 350 jaar. Andere onderzoekers waarschuwden dat als de opwarming van de aarde niet wordt beperkt, de Groenlandse ijskap binnen duizend jaar verdwenen kan zijn. Dat zou wereldwijd tot een zeespiegelstijging van meer dan 7 meter leiden.