Delegaties van bijna tweehonderd landen praten de komende twee weken in Polen over maatregelen die de opwarming van de aarde moeten afremmen. Wat kan er concreet worden bereikt? En hoe urgent is het probleem?

Wat wordt precies besproken in Polen?

In december 2015 werd op de klimaattop van Parijs afgesproken dat de gemiddelde temperatuur op aarde met niet meer dan 2 graden Celsius mag stijgen. Om dit te realiseren, moet de uitstoot van broeikasgassen en schadelijke stoffen flink worden teruggedrongen. Hoe dat precies moet worden gedaan, wordt de komende twee weken in Polen besproken.

"In Parijs is het hoofddoel vastgelegd", stelt Marcel Beukeboom, de speciaal klimaatgezant die de Nederlandse delegatie leidt, in gesprek met NU.nl. "Het gaat nu om het maken van heel concrete afspraken: hoe gaan we de uitstoot meten? Hoe kunnen we elkaar erop aanspreken? Hoe gaan we alle maatregelen financieren?"

Dit worden pittige gesprekken, erkent hij. "Maar de discussies beginnen niet deze week. Die werden al gevoerd vanaf het moment dat het akkoord van Parijs werd getekend. In Polen moeten de besluiten worden genomen."

Staan alle neuzen dezelfde kant op?

Nee. Sommige landen zijn ambitieuzer dan andere deelnemers aan de gesprekken. Zo vinden Nederland en andere Europese landen dat de doelstelling niet maximaal 2, maar 1,5 graad opwarming zou moeten zijn.

Daartegenover staan landen die nog meer dan bijvoorbeeld Nederland afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen, zoals gastland Polen. Ook zijn er nieuwe regeringsleiders in bepaalde belangrijke landen aan de macht gekomen, zoals de VS en Brazilië, die de klimaatproblemen geen prioriteit geven of zelfs ontkennen.

"De ontwikkelingen op dit dossier staan nooit stil en dat zal de komende jaren zo blijven", aldus Beukeboom. "Maar dit wordt wel een belangrijk ijkmoment. Hoe serieus zijn we hierover en hoe bereid zijn we om deze maatregelen door te voeren?"

Zijn de doelen van Parijs toereikend om klimaatveranderingen tegen te gaan?

Nee, eigenlijk niet. Uit een recent alarmerend VN-rapport bleek dat de kloof tussen de uitstoot van broeikasgassen en de doelstellingen van Parijs groter dan ooit is. Als de wereld niets doet, wordt er in 2030 tussen de 13 en 15 miljard te veel CO2 uitgestoten om überhaupt aan het akkoord van Parijs te voldoen.

De hoeveelheid koolstofdioxide in de atmosfeer brak in 2017 een record. De hoge concentratie leidt tot een verdere verhoging van de zeespiegel en het verder oplopen van de temperatuur. Volgens de VN zouden alle landen hun inzet snel moeten verdrievoudigen om over dertien jaar te voldoen aan de afspraken van Parijs.

Is het problematisch dat de VS uit het akkoord wil stappen?

De VS kan pas in 2020 uit het verdrag stappen. De Amerikaanse president Donald Trump heeft aangekondigd dit van plan te zijn. Hij heeft klimaatveranderingen regelmatig als een hoax gekwalificeerd en trekt alarmerende rapporten van zijn eigen overheid in twijfel.

Dit is een obstakel, erkent klimaatgezant Beukeboom. "Maar we moeten onze ogen op de bal houden en coalities smeden met landen die wél graag vooruit willen", beklemtoont hij.

Wat hem zeer positief stemt, is dat veel lagere overheden in de VS, zoals steden en staten, zelf initiatieven ontplooien om ervoor te zorgen dat het land de klimaatdoelen haalt. Onlangs vond er in San Francisco een top plaats waar drieduizend steden, staten en bedrijven harde afspraken maakten die tegen het beleid van Trump in dit dossier indruisen.

Waarom nemen mensen als Trump de klimaatveranderingen niet serieus?

Trump beloofde tijdens zijn verkiezingscampagne kolenmijnen open te houden om de werkgelegenheid in arme gebieden in de VS te stimuleren. Bovendien stelt Trump dat andere landen evenmin in het klimaat investeren. "Ik wil graag een schone lucht en schoon water. Maar als wij schoon zijn en andere landen in de wereld niet, heeft niemand er iets aan", zei hij onlangs.

Eerder beweerde Trump dat klimaatverandering een verzinsel is van China om de Amerikaanse economie te dwarsbomen. Ook stelde de president in een recent interview dat het klimaat "vanzelf wel terugverandert". Geen van deze uitspraken van de Amerikaanse president over klimaatverandering zijn onderbouwd.

De Nederlandse klimaatgezant noemt dit kortetermijndenken. "De toekomst is groen", legt hij uit. "Elke investering in fossiele energievormen is op de lange termijn een verliespost." De tegenstelling tussen klimaat en economie bestaat niet meer. "Investeringen in het klimaat zijn niet alleen juist, maar ook slim. Dat is een boodschap die wij als Nederland in Polen ook gaan uitdragen."

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!