Een sluipmoordenaar, zo wordt klimaatverandering vaak omschreven. Bij heftige weersomstandigheden wordt er weleens verwezen naar de opwarming van de aarde, maar een gezamenlijke vijand wil het maar niet worden.

De 21ste klimaattop in Parijs van de Verenigde Naties moet daar verandering in brengen. Maandag bespreken politici uit bijna 170 landen de mogelijke oplossingen en worden actieplannen gepresenteerd. Na de mislukte conferentie in Kopenhagen vijf jaar geleden is falen nu geen optie.

Ook in Den Haag halen politici alles uit de kast om de urgentie van aanpakken te benadrukken, want erg sexy is het onderwerp niet.

Zo kwamen Diederik Samsom en Jesse Klaver, fractieleiders van respectievelijk de PvdA en GroenLinks, deze week met een voorstel voor en nieuwe klimaatwet. De doelstellingen vliegen je om de oren.

De gezamenlijke Europese inzet voor Parijs is 40 procent minder CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van het Kyoto-protocol in 1990. Niet snel genoeg vinden Klaver en Samsom, zij pleiten in hun plannen voor 55 procent reductie in 2030 en 95 procent minder twintig jaar later. Dan is er ook nog het in 2013 afgesloten energieakkoord van het Nederlandse bedrijfsleven, belangenorganisaties en politiek. Daarin staat de doelstelling van 80 tot 95 procent minder broeikasgassen in 2050.

Duizelen

Aan de kersverse staatssecretaris Sharon Dijksma (Milieu) de taak om hier een eenduidig verhaal uit te destilleren. "Al die percentages maken je misschien aan het duizelen als je ze zo naast elkaar zet. Maar het gaat met name om de Europese inzet van 40 procent minder CO2-uitstoot in 2030", zegt Dijksma.

Ze zit net een maand op haar post nadat ze de op 28 oktober de afgetreden Wilma Mansveld verving. De recente portefeuille ruil, Dijksma komt van Economische Zaken, vormt volgens de bewindsvrouw geen belemmering nu één van de grootste internationale conferenties sinds jaren voor de deur staat.

"Ik loop al wat langer rond in de politiek en ken vanuit mijn vorige functie natuurlijk ook veel mensen in die kringen." Bovendien wordt ze vergezeld door een klein leger klimaatexperts en is een speciale klimaatgezant benoemd die in de Franse hoofdstad al het nodige werk voor de Nederlandse delegatie voorbereid. "Maar volgende week in Parijs ben ik aan de bal", verzekert Dijksma.

In 60 seconden: De opwarming van de aarde

Animatie door in60seconds

Behoorlijke klus

Het doel in Parijs naast de CO2-reductie is glashelder: voorkomen dat de aarde met meer dan 2 graden Celsius opwarmt vergeleken met het pre-industriële tijdperk. 

Een behoorlijke klus, want de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) meldde deze week wat wetenschappers al eerder vermoedden: 2015 wordt waarschijnlijk het warmste jaar dat ooit is gemeten. 

Daarbij wordt het dit jaar voor het eerst gemiddeld 1 graden warmer wereldwijd dan voor de opmars van de industrie van Westerse landen. Een symbolische en belangrijke mijlpaal, vindt de WMO.

"Je kunt helaas niet helemaal voorkomen dat de aarde opwarmt, maar we moeten er met zijn allen voor zorgen dat we onder die 2 graden Celsius opwarming blijven", stelt Dijksma.

Met zijn allen betekent in deze context niet per se naar rato. Want het zijn juist de armste landen, zoals bijvoorbeeld Bangladesh, die het meeste last hebben van de klimaatverandering terwijl ze zelf nauwelijks bijdragen aan de luchtvervuiling.

“Op het gebied van innovatie loopt Nederland voorop.”
Sharon Dijksma

Chagrijn

Er zijn ook sceptici die beweren dat de Nederlandse inzet geen fluit uitmaakt aangezien ons land goed is voor nog geen half procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Als reuzen als de Verenigde Staten en China geen afspraken maken, kunnen alle plannen de prullenbak in.

Ook het aandeel hernieuwbare energie (ongeveer 4,5 procent) is veel lager dan dat van vooral Noord-Europese landen (soms wel oplopend tot 50 procent).

"Er is veel chagrijn en discussie in Nederland over wat we allemaal niet doen en wat er niet lukt op het gebied van klimaatbeheersing, maar er gebeurt juist heel veel", zegt Dijksma. "Kijk naar hoe wij omgaan met de recycling van ons afval. Op het gebied van innovatie loopt Nederland voorop."

Ze wordt in die visie bijgestaan door een rapport over het Nederlandse milieubeleid van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso), een club van rijke landen. Nederland zat jarenlang in de wereldwijde kopgroep als het gaat om klimaatbeleid. Dat is volgen de Oeso vooral te zien in de afname van de luchtvervuiling en de afname van het CO2-aandeel in de economie.

Maar er is ook werk aan de winkel. Zo bestaat de totale energievoorziening voor meer dan 90 procent uit fossiele brandstof. Slechts 4 van 34 Oeso-landen scoren hier slechter op.

"Het land heeft een van 's werelds modernste en meest dynamische economieën, dus als het de Nederlandse vindingrijkheid niet lukt om de grote milieu-vraagstukken van vandaag de dag op te lossen, dan wordt het voor de rest van de wereld al helemaal moeilijk om dat te doen", staat er in het rapport.

“De Europese Commissie zal met voorstellen komen die we onder ons voorzitterschap zullen uitwerken. ”
Sharon Dijksma

Deze generatie

"We hebben inmiddels nog maar één generatie de tijd, onze generatie, om de volledige omslag naar een duurzame energievoorziening te maken", waren de eveneens niet bemoedigende woorden van PvdA-leider Samsom dinsdagavond in de Kamer.

Maar, zo voegde hij eraan toe: "er was nog nooit op aarde een generatie zo rijk, zo slim, zo gezond en met zo veel als wij."

Innovatie en optimisme. Of Nederland daarmee kan bijdragen om één van de belangrijkste vraagstukken van deze eeuw te beantwoorden, zal moeten blijken. Dijksma waakt in ieder geval voor vrijblijvendheid. "Het uiteindelijke akkoord in Parijs moet juridisch bindend zijn voor iedereen."

Het kabinet krijgt in ieder geval de kans te laten zien of Nederland de vindingrijkheid waar de Oeso van spreekt nog bezit. Want enkele weken na de klimaattop is Nederland voor zes maanden voorzitter van de Europese Unie.

Dijksma: "De Europese Commissie zal met voorstellen komen die we onder ons voorzitterschap zullen uitwerken. Dat geeft een bijzondere positie."  

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend