Vrijdag 12 augustus 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

Veilig zwemmen: 'Check de roosters, haren vast en geen duikspelletjes'

Een Nederlands meisje van negen raakte vorige week in Frankrijk met haar haren verstrikt in een zwembadrooster en verdronk. Is het wel verstandig om zomaar elk zwembad in te plonzen?
Door Elise Vermeeren

'Zuigbeklemming' is geen onbekende term onder zwembadexploitanten. Openbaar toegankelijke zwembaden in gemeenten staan onder jaarlijkse controle, vastgelegd in de Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden (Whvbz). Daarbij wordt ook gekeken naar de zuigkracht van het waterzuiveringssysteem.

In zwembaden wordt het water continu gefilterd via een watercirculatiesysteem. Bij moderne zwembaden kabbelt het water meestal over de rand en stroomt het in een goot, waarna het water wordt gefilterd. In oudere zwembaden gaat die filtering vaak via roosters op de bodem of aan de zijkant. Achter de roosters wordt het water weggezogen met een pomp.

Die roosters zijn potentiële boosdoeners. De zuigkracht van de pomp achter het rooster kan te sterk zijn, waardoor een lichaam vacuüm kan worden gezogen aan zo'n rooster. In moderne zwembaden worden vaak bol- of piramidevormige roosters toegepast, waardoor dat vastzuigen vrijwel niet meer kan voorkomen.

Als lang haar in de gaatjes van het rooster terechtkomt, kan dat achter het rooster verstrengeld raken. Het enige dat je dan nog kunt doen is razendsnel het haar afknippen, en de zwemmer zeker niet met alle geweld proberen los te trekken.

Een stok met een staart

Herman Rijsdijk werkt bij de Vereniging Sport en Gemeente als adviseur Zwembaden. Na het ongeluk in Frankrijk kwamen meer mensen met vragen over de veiligheid, vertelt hij. "Het vertrouwen in Nederlandse openbaar toegankelijke zwembaden is groot, en dat is terecht. Naast de strenge normering en wetgeving zijn er zwemonderwijzers alert. Elke zwembad stelt zijn eigen toezichtsplan op. De onderwijzers positioneren zich conform dat toezichtplan op risicovolle plekken in en om het zwembad. Dat is ook bij de roosters."

Nederlandse zwembaden kunnen naast de wettelijke controles nog meer doen voor de veiligheid. 269 Nederlandse zwembaden beschikken ook over het Keurmerk Veilig&Schoon, waarmee ze aangeven zich aan aanvullende veiligheidseisen te houden.

De controles van gemeentelijke zwembaden worden uitgevoerd door de provinciale toezichthouders, maar het risico op vastzuigen wordt niet daadwerkelijk gemeten.

De inspecteurs van de The Blue Cap Foundation doen dat wel. Deze stichting zet zich in voor veilige zwembaden. De oprichters verloren hun kind bij zo'n tragisch ongeval, en hebben het hun missie gemaakt om alle zwembaden zo veilig mogelijk te maken.

Zij meten de zuigkracht, die vanaf 300 newton zorgelijk is, en gaan ook met een nagebootste paardenstaart aan een stok langs de roosters om mogelijke haarbeknelling vast te stellen. Aan het Blue Cap-certificaat zijn strengere criteria verbonden dan aan andere zwembadkeurmerken, legt voorzitter Chris Geurts van Kessel uit.


Een kindvriendelijk resort is absoluut niet hetzelfde als een veilig resort.
Chris Geurts van Kessel, The Blue Cap

Wees alert op waterspeeltoestellen

Toestellen als paddenstoelfonteinen, waterspuwende kikkers en massagefonteinen zijn aandachtspunten. Geurts van Kessel: "Het meisje dat vorige week in Frankrijk verdronk, was naar alle waarschijnlijkheid het slachtoffer van zo'n aanzuigrooster bij een paddenstoel. Volgens de berichten was dit een modern zwembad op een vijfsterrencamping met waterattracties, echt een walhalla voor kinderen. Een 'kindvriendelijk' resort heet zoiets; wat absoluut niet hetzelfde is als 'veilig'.

"Om een mooie waterpluim te krijgen uit zo'n paddenstoel moet er water worden opgezogen, en soms zitten de aanzuigroosters van zo'n toestel alsnog in de grond. De kans dat je vastgeplakt komt te zitten of met je haren vastzit, is er dan toch. Het gaat 99 keer van de 100 keer goed. Tot het weer misgaat."

Tips van Blue Cap Foundation

  • Leg je kinderen uit dat ze uit de buurt van roosters moeten blijven en maak eerst samen een rondje om ze aan te wijzen.
  • Doe geen duikspelletjes waarbij kinderen naar de bodem duiken om muntjes te zoeken; de roosters kunnen op de bodem zitten.
  • Haren kunnen door de gaatjes van het rooster worden gezogen en achter het rooster verstrikt raken - doe lange haren altijd in een vlecht of knot of draag een badmuts.
  • Houd een plastic zak voor de roosters of afzuigopeningen om de zuigkracht te testen. voor je een onbekend zwembad of een privézwembad induikt.
  • Zit iemand met het lichaam vastgezogen aan een rooster of opening, dan heeft trekken meestal geen zin. Probeer iemand van het rooster af te rollen. Hierdoor valt het vacuüm meestal voldoende weg om het slachtoffer te bevrijden.
  • Zitten de haren eenmaal verstrikt aan het rooster, dan heeft trekken meestal ook geen zin. Roep om een schaar en knip het haar onmiddellijk af.

Waarom geen noodknop?

De wetgeving rondom zwembadveiligheid is aan herziening toe. De voorstellen liggen er, maar de inwerkingtreding is ergerlijk bureaucratisch, vindt Geurts van Kessel. De nieuwe zwemwaterwet wordt onderdeel van de nieuwe Omgevingswet, die naar verwachting pas op 1 januari 2023 in werking treedt. De verwachting is dat dit samenvalt met herziene Europese normering op het gebied van zwembadveiligheid.

Zwembadexploitanten hebben veel vrijheid in hoe zij invulling geven aan de herziene wetgeving, maar zullen verplicht zijn om een risicoanalyse te maken. Dat is goed, want veel zwembadhouders weten zelf niet eens hoe sterk de zuigkracht op de roosters is, zegt Geurts van Kessel.

"Het is geen onwil, maar onwetendheid. Inmiddels hebben we dit thema stevig op de agenda en zal er geen zwembadexploitant zijn die hier nog nooit van heeft gehoord. Ze onderschatten alleen helaas hoe sterk die zuiging kan zijn." Zogenaamde 'speelsheid' speelt ook een rol, zegt de The Blue Cap Foundation-voorzitter: roosters worden weleens losgeschroefd, waardoor er een levensgevaarlijk gat ontstaat.

Waarom niet elk zwembad een noodknop heeft waarmee je de hele boel onmiddellijk stillegt? Geurts van Kessel: "Helaas is dat niet altijd effectief. In de leidingen kan na het uitschakelen van de pomp een onderdruk aanwezig zijn waardoor het vacuüm niet meteen weg is. Daarmee red je het niet als je vastzit."


Lees meer over:

Kind & Gezin

Aanbevolen artikelen