Dinsdag 4 oktober 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
Kinderen

Als het thuis niet lekker loopt: wanneer trek je als ouder zelf aan de bel?

Soms loopt het thuis even niet zo lekker. Meestal is het een fase, soms is er meer aan de hand. Wanneer je gezin langere tijd te maken heeft met ernstige problemen, is het lastig om deze te erkennen. Toch is het belangrijk dat je als ouder structurele problemen op tijd signaleert om - in het ergste geval - uithuisplaatsing van je kind te voorkomen.
Door Hannah König

Als er binnen een gezin problemen spelen, gaan ouders door een aantal fases, zegt Ingrid Schaap van vereniging Ouderpeilpunt. "In de eerste fase ontdekken ouders dat hun kind anders, problematisch gedrag vertoont. In de fase die hierna komt, erkennen ouders dat er problemen zijn. Hier komen angst, schaamte en zelfs rouw bij kijken", vertelt Schaap. "Als de erkenning er is, kan er hulp gezocht worden. Maar soms stagneert dit proces, doordat ouders niet kunnen of willen erkennen dat er problemen zijn."

Fleur van der Nat, gezinscoach uit Leiden, benadrukt dat probleemgedrag van kinderen altijd ergens vandaan komt: "Door een te diagnostiseren reden, zoals ADD, maar het kan ook aangeven dat een kind aandacht wil omdat het zich alleen voelt, bij ruziënde ouders bang is voor een scheiding of omdat het zich eenzaam voelt . Daarnaast kan het dat een kind meer behoefte heeft aan autonomie en vrijheid, terwijl het heel strak gehouden wordt. Gedrag vertelt je iets. Als je weet waar je kind behoefte aan heeft, kun je hier makkelijk op inspelen."

Niemand mag het zien

We spreken van gedragsproblemen wanneer kinderen zich stelselmatig boos, dwars en opstandig gedagen. Ze zijn snel overprikkeld, ergeren anderen en vertonen antisociaal gedrag, zoals liegen. Van der Nat ziet in de praktijk dat gedrag van kinderen en patronen binnen een gezin er heel langzaam insluipen.

"Ouders houden vast aan wat ze altijd deden, terwijl een kind groeit en zich ontwikkelt. Hierdoor groeien ouders en kinderen uit elkaar en wordt er thuis niet meer geboden wat passend is voor het kind. Ouders doen hun stinkende best, terwijl de kinderen 'vervelender' worden en de problemen verergeren."


Als je zelf niet aan de bel trekt, hou dan rekening met het scenario dat iemand anders dit doet.
Ingrid Schaap, Ouderpeilpunt

Het ontdekken van een structureel probleem blijkt ingewikkeld voor vaders en moeders. Ouderpeilpunt interviewde meer dan tweehonderd ouders over hun zoektocht binnen de jeugdzorg, het onderwijs of daarbuiten en ontdekte veel overeenkomsten: "Schaamte komt veel voor. Vaak zijn er sociale normen en conventies waar je denkt dat je je als gezin aan moet houden. Door schaamte stoppen ouders problemen soms weg: je wil het zelf liever niet zien en al helemaal niet dat anderen het zien."


Als je twijfelt of de problemen binnen je gezin wel of niet normaal zijn: trek dan aan de bel, dit maakt je juist een krachtige ouder.
Fleur van der Nat, gezinscoach

Ouders vrezen voor uithuisplaatsing

Schaap: "Als het probleem is ontdekt door beide ouders, speelt niet alleen angst voor de toekomst, maar ook faalangst een rol: had ik dit kunnen voorkomen? En wat betekent dit voor de toekomst van mijn kind? De grootste nachtmerrie voor een ouder is dat een kind uit huis wordt geplaatst. Veel ouders proberen het daarom zo lang mogelijk zelf te rooien, terwijl het allang niet meer gaat."

Hulp zoeken voor opvoeding is volgens Van der Nat taboe: "Ouders vinden het zwaar of niet passend om zelf om hulp te vragen bij de huisarts of het Centrum voor Jeugd en Gezin, terwijl deze hulp echt laagdrempelig is. Als je twijfelt of de problemen binnen je gezin wel of niet normaal zijn: trek dan aan de bel, dit maakt je juist een krachtige ouder."

Een ander kan melding doen bij Veilig Thuis

Als de gedragsproblemen van je kind de sfeer dagelijks verzieken, kan het zijn dat dit ook door anderen wordt opgemerkt, door bijvoorbeeld een leraar, de buren of familieleden. "Als je zelf niet aan de bel trekt, hou dan rekening met het scenario dat iemand anders dit doet", zegt Schaap. Als de zorgen ernstig zijn, kan een zorgverlener of bekende een melding doen bij Veilig Thuis of de Raad voor de Kinderbescherming.

Schaap: "Als ouder kun je veel doen om uithuisplaatsing te voorkomen. Er wordt altijd eerst een onderzoek ingesteld. Een raadsonderzoeker komt de veiligheid van de thuissituatie beoordelen. Ouders zijn geneigd zich hiertegen te verzetten, maar werk hieraan mee. Ontken niet dat er problemen zijn, maar erken dat je zorgen hebt."

Breng de rust terug in je gezin

"Alles wat bewijst dat het thuis beter gaat, is de moeite waard om te vertellen. Ga je in relatietherapie? Laat dit weten. In de wet staat dat je recht hebt op een familiegroepsplan. Dit is een overleg met mensen die betrokken zijn bij jullie gezin: familie, vrienden, buren, ouders van vriendjes et cetera. Met zijn allen gaan jullie op zoek naar slimme en praktische oplossingen om de rust terug te brengen in het gezin."

Als je laat zien dat je kunt werken aan een betere situatie en hulp accepteert, kan de uitslag van het onderzoek zijn dat je kind niet uit huis wordt geplaatst. Je krijgt dan een gezinsvoogd toegewezen, die je gezin in de gaten houdt. Als de thuissituatie niet veilig en stabiel is, wordt bij de rechter een verzoek tot uithuisplaatsing neergelegd. Als zo'n verzoek eenmaal bij de rechter ligt, is er vaak geen weg terug. Je kind wordt thuis weggehaald en gaat naar een pleeggezin of jeugdzorginstelling.

Voor alle ouders met structurele problemen is het belangrijk dat zij zich gezien en gehoord voelen. Schaap: "Soms kan één tip of inzicht het leven van een andere ouder totaal veranderen. Ouders moeten weten en voelen dat ze er niet alleen voor staan. Dat biedt troost, opluchting en geeft kracht."


Lees meer over:

Kind & Gezin

Aanbevolen artikelen