Maandag 4 juli 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
Soundos el Ahmadi.

Wordt de zwangere Soundos El Ahmadi gediscrimineerd of terecht beschermd?

Het was waarschijnlijk niet de aankondiging waar Soundos El Ahmadi op had gehoopt: woensdag vertelde de actrice dat ze een rol misliep nadat ze tegen de productiemaatschappij had gezegd zwanger te zijn. Die beroept zich op de Arbowet. Wanneer beschermt je werkgever je en wanneer is het ordinaire zwangerschapsdiscriminatie?
Door: Anna Jacobs

In Nederland is het verboden om een werkneemster anders te behandelen omdat ze zwanger is of dit kan of wil worden. Een zwangerschap valt onder de bescherming die de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen biedt tegen discriminatie op grond van geslacht.

In de praktijk betekent dit onder andere dat je als werkneemster niet verplicht bent om tijdens een sollicitatie te vertellen dat je een kinderwens hebt of zwanger bent. "Sterker nog: zwangere werkneemsters zijn pas drie weken voordat ze met zwangerschapsverlof gaan verplicht dit te melden aan hun werkgever", vertelt bedrijfsdoula Ina Heijnen.

Als een zwangerschap een negatieve impact op de uitkomst heeft, is er sprake van zwangerschapsdiscriminatie. Concreet: wordt er gekozen voor de op een na beste kandidaat zonder kinderwens en krijgt de beste kandidaat mét kinderwens een functie niet, dan is er sprake van zwangerschapsdiscriminatie.

Richtlijnen om zwangere werkneemsters te beschermen

Vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zijn er daarnaast arborichtlijnen voor zwangerschap op het werk opgesteld. Een werkgever is verplicht het werk voor de zwangere werkneemster zo te organiseren dat er geen schadelijke gevolgen voor de zwangerschap zijn.


Wanneer je als acteur tekent voor een rol, staat er vaak in het contract of je aan bepaalde uiterlijke eisen moet voldoen.
Pepijn ten Kate, belangenbehartiger Kunstenbond

Dit houdt in dat zwangere werkneemsters tot zes maanden na de bevalling fysieke belasting zoveel mogelijk moeten beperken, recht hebben op extra pauzes en niet hoeven worden ingezet voor nachtdiensten. Ook hebben ze het recht om onregelmatig werk of overwerk te weigeren.

In het geval van actrice El Ahmadi doet de productiemaatschappij een beroep op deze Arbowet. "De draaiperiode vindt mogelijk plaats als Soundos hoogzwanger is. De fysiek zware rol als jeugdvoetbaltrainster zou dan zowel voor haarzelf als haar baby en de filmproductie risicovol zijn", stelt productiemaatschappij The Media Brothers in een verklaring.

Contract kan uiterlijke eisen bevatten

Pepijn ten Kate is werkzaam bij de Kunstenbond, een organisatie die werkt aan een sterke positie van werkenden in de culturele en creatieve sector. "Zwangerschapsdiscriminatie mag natuurlijk nooit plaatsvinden", zegt hij stellig.

"Maar specifiek in deze sector spelen verschillende zaken een rol. Stel, je bent net zwanger en je wordt gevraagd voor een film waarin het personage niet zwanger is of kan zijn. De opnames vinden over een half jaar plaats, dus je weet dat jij dan een onmiskenbare zwangere buik hebt of zelfs al met verlof bent."


Een kinderwens of zwangerschap betekent dat je soms compromissen moet sluiten, ook op de werkvloer.
Ina Heijnen, bedrijfsdoula

"Dat levert op een set problemen op. Ik kan me voorstellen dat er situaties zijn waarin er risico's kunnen ontstaan voor een zwangere vrouw en de ongeboren baby. Bijvoorbeeld als er stunts moeten worden uitgevoerd. Dan is het begrijpelijk als een opdrachtgever zegt: dat risico willen wij niet nemen, we nemen je in bescherming."

Wanneer je als acteur voor een rol tekent, staat vaak in het contract of je aan bepaalde uiterlijke eisen moet voldoen, gaat Ten Kate verder. "Bijvoorbeeld dat je je baard moet laten staan of enkele kilo's moet aankomen. Maar ook dat je niet ineens een grote tatoeage mag nemen. Dat kunnen voorwaarden zijn, omdat dit nu eenmaal past in het artistieke product - of dit nu een film, tv-show of toneelstuk is. Daar heb je in deze branche wel rekening mee te houden."

Je hebt alle feiten nodig

Om te bepalen of er sprake is van zwangerschapsdiscriminatie, heb je volgens Ten Kate alle feiten nodig. "Is er een objectieve rechtvaardiging waarom de actrice in kwestie deze rol niet kan spelen? Vindt de opname plaats aan het begin van haar zwangerschap, dan zou ik zeggen van niet en kan er dus sprake zijn van zwangerschapsdiscriminatie", aldus de belangenbehartiger.

"Zijn de opnames aan het einde van een zwangerschap, dan is dat om verschillende reden niet handig. Het hangt dus af van de omstandigheden, van de opnames en wat van je verlangd wordt op de set. Maar ook van wat er eventueel tot de mogelijkheden behoort. Laat het budget het toe om eventuele stunts door iemand anders te laten uitvoeren?"

"Als een zwangere kandidate de beste voor een functie is, maar je haar zwangerschap als een obstakel ziet, dan is mijn advies om met haar in gesprek te gaan", zegt Heijnen. "Hoe ziet zij dit voor zich, is het realistisch dat ze deze functie op dit moment vervult? Wellicht kom je samen tot de conclusie dat het inderdaad niet de beste timing is, hoe spijtig ook. Een kinderwens of zwangerschap betekent dat je soms compromissen moet sluiten, ook op de werkvloer. Maar zoiets zou altijd in goed overleg moeten gebeuren."

Ten Kate: "Het is inderdaad niet netjes om te zeggen: we vinden het een risico, we trekken bij deze het aanbod in. Je zult dit met elkaar moeten bespreken. Wellicht trek je aan het einde van de rit dezelfde conclusie en kun je daarna wel prettig samen door één deur."

Melding maken

Wanneer een vrouw zwangerschapsdiscriminatie vermoedt, kan ze melding maken bij Het Juridisch Loket of het College voor de Rechten van de Mens. Heijnen: "Dat soort zaken kost tijd en energie. Iets wat je niet altijd hebt terwijl je zwanger bent of net een baby hebt. Daardoor zijn vrouwen vaak geneigd zijn om te denken: laat maar zitten."

Het is een verdrietige situatie voor El Ahmadi en helaas is ze niet de enige, zegt Heijnen. "Laten we hopen dat haar ervaring in ieder geval weer aandacht vraagt voor dit belangrijke onderwerp."

Aanbevolen artikelen