Woensdag 25 mei 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

Bevallen, hoeveel pijn doet dat nou eigenlijk?

Bevallen, hoe pijnlijk is dat? Valt het mee dankzij alle hormonen? En hoe erg is een totaalruptuur, een knip of een vacuümpomp? We vragen het Ilse Dons, anesthesioloog in het Rotterdamse Erasmus MC.
Door Elise Vermeeren

Het doet veel pijn om van een gesloten baarmoeder naar 10 centimeter ontsluiting te gaan, weet Dons, die in het Erasmus MC onder andere pijnstilling bij bevallingen verzorgt. "Over het algemeen zegt 80 tot 90 procent van de vrouwen dat het de allerergste pijn is die ze ooit hebben gevoeld. We gebruiken de Numeric Rating Scale om pijn te meten. Tien is de allerergste pijn, nul is pijnloos. Vrouwen geven hun bevalling vaak een acht."

De pijn begint als je de weeën voelt komen, legt verloskundige Karlijn Janssen van het Ouders van Nu-expertteam uit. "Weeën worden veroorzaakt door het samentrekken van de baarmoeder. Ze beginnen langzaam en worden steeds sterker, om zo de baarmoedermond klaar te stomen voor de geboorte."

Pijn is er als waarschuwingssignaal, en ook baringspijn heeft die functie. Als je weeën krijgt, ga je automatisch een veilige plek opzoeken en hierdoor maakt je lichaam endorfine aan, die helpt de pijn te doorstaan.

Mond moet open

De weeën openen de baarmoedermond, legt Janssen uit op Ouders van Nu. De baarmoedermond moet eerst zacht worden, zodat de baby erdoor kan. "Als het weefsel week is, kan de baarmoedermond openen en je baby geboren worden." Die weeën kunnen flink pijn doen.

Pijn is subjectief, zegt Dons. Je vergeet het weer en de intensiteit ervan hangt samen met factoren als omgeving, angst, of je gevoelsmatig de regie hebt en of je in het verleden veel pijn hebt gevoeld. Volgens de anesthesioloog gaat je brein in dat laatste geval anders om met pijnprikkels en zul je de pijn veel heftiger ervaren.


Uitscheuren kan voelen als een opluchting; je krijgt meer ruimte en de spanning is eraf.
Ilse Dons, anesthesioloog
Sterrenkijkertjes en meepersen

Er zijn factoren die de pijn verergeren. Bij een inleiding wordt de bevalling kunstmatig opgewekt en wordt oxytocine toegediend, vertelt Dons. Dat maakt de bevalling vaak pijnlijker. De ligging van de baby heeft ook invloed op de pijn van de moeder. Een sterrenkijker ligt rug-aan-rug met zijn moeder, met het hoofdje naar beneden in het bekken en het gezicht naar de voorkant: kijkend naar de sterren. Als de baby bij de geboorte niet in de klassieke achterhoofdsligging ligt, de ideale ligging om in geboren te worden, kan de bevalling langer duren en pijnlijker zijn.

"Over het algemeen wordt de pijn minder ervaren als vrouwen zelf iets kunnen doen. Meepersen met een perswee is ontzettend pijnlijk, maar je kunt tenminste meewerken. Door de patiënt zelf de regie te geven over de pijnstilling, door bijvoorbeeld een drukknop of lachgastoediening, is de pijn beter te verdragen."

Bij 2 en bij 8 centimeter ontsluiting is er een piek in pijn te zien, zegt Dons. Als de vliezen worden gebroken, komen de weeën vaak snel en heftig op gang, en ook dat veroorzaakt veel pijn.

Uitscheuren is een opluchting

Dan zijn er nog de interventies, bijvoorbeeld een knip of een vacuümpomp. Dons: "De vacuümpomp is misschien niet zo erg als het klinkt. Je bent op dat moment al 10 centimeter ontsloten, het hoofdje staat en je kan juist hulp ervaren bij het persen dankzij die pomp."

Uitscheuren is vergelijkbaar. Als de huid dan scheurt, kan dat voelen als een opluchting; je krijgt meer ruimte en de spanning is eraf. Dons: "Van een knip voel je met een ruggenprik niet veel, en vaak zal de gynaecoloog nog extra verdoven voordat er geknipt wordt."


We zijn een bijzonder landje, dat vindt dat we gewoon maar moeten baren zonder pijnstilling.
Ilse Dons, anesthesioloog

Angst en spanning kunnen de aanmaak van endorfine belemmeren en het weeënproces verstoren. Volgens Dons wordt die angst versterkt door het gevoel in een tunnel van pijn te zitten waar je niet uit kunt komen, en afhankelijk te zijn van anderen voor hulp. "Als de vorige bevalling traumatisch verlopen is, kan er een enorme angst ontstaan voor de volgende bevalling. Een goede begeleiding en een eventueel bevallingsplan kan dan echt van toegevoegde waarde zijn."

Over het algemeen gaan volgende bevallingen sneller dan de eerste. Dit heeft te maken met het feit dat je baarmoedermond al een keer is opgerekt.

'Vrouwen transformeren na ruggenprik'

Bevallen kan met en zonder medicamenteuze pijnstilling. De ruggenprik wordt gezien als de effectiefste vorm van pijnbestrijding tijdens de bevalling, met geringe kans op complicaties. In Nederland is er een enorm verschil in het percentage ruggenprikken ten opzichte van andere landen, legt Dons uit.

"We zijn hierin een bijzonder landje, dat vindt dat we dit gewoon maar moeten kunnen zonder pijnstilling. Het percentage dat bevalt met een ruggenprik bij de eerste bevalling, is de afgelopen twintig jaar toegenomen van 10 naar zo'n 30 procent. In sommige landen is dit percentage 80 tot 90 procent.

Dons: "Van tevoren zeggen dat je een ruggenprik wil, daar ben ik geen voorstander van. Kijk eerst hoe het loopt, want aan elke interventie kleven, hoe klein ook, complicaties. Maar als de pijn niet te verdragen is terwijl er een ruggenprik beschikbaar is, zou ik dat aanraden. Soms wordt er te lang gewacht, en dan kan het niet meer."

Een ruggenprik geeft snel verlichting, vertelt Dons. "Als anesthesioloog is het een gewaardeerde handeling waarbij je echt verschil kunt maken. Bij aankomst is de vrouw vaak niet aanspreekbaar, soms in staat haar man van alles aan te doen. En zodra de ruggenprik zijn werk gaat doen maken ze een volledige transformatie door: ze ontspannen, beginnen te kletsen en kunnen hun weeën een stuk beter opvangen. Zo kunnen ze hun ontsluiting prima doorkomen en als het 'echte werk', het persen, moet gaan beginnen zijn ze uitgerust genoeg."

Waarom vrouwen ondanks de pijn toch vaak voor een tweede keer gaan? Dons: "We vergeten de pijn en onze kinderwens weegt op een gegeven moment zwaarder."

Deze inhoud kan helaas niet worden getoondWij hebben geen toestemming voor de benodigde cookies. Aanvaard de cookies om deze inhoud te bekijken.

Aanbevolen artikelen