Donderdag 26 mei 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

Vanaf juli kan een prenataal bezoekje van de verpleegkundige in elke gemeente

Zwanger en vol vragen over het aanstaande ouderschap? Misschien zit de jeugdverpleegkundige binnenkort op de bank om erover in gesprek te gaan. Nog niet alle gemeenten bieden deze mogelijkheid aan, maar op 1 juli komt daar verandering in.
Door NU.nl

Elk gezin in een kwetsbare situatie kan vanaf juli een beroep doen op een prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg. De jeugdverpleegkundige komt in zo'n geval langs om te onderzoeken hoe het gezin een extra 'steuntje in de rug' kan krijgen. Het overheidsprogramma Kansrijke Start wil hiermee mogelijke problemen eerder signaleren en de startkansen van kinderen verbeteren.

Er hoeft geen sprake te zijn van complexe problematiek om in aanmerking te komen voor een prenataal huisbezoek. Volgens Elle Struijf, adviseur en projectleider bij het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), is iedere zwangerschap een kwetsbare situatie. "Je bent ineens verantwoordelijk voor dat kind dat in je buik groeit. Je weet niet wat je te wachten staat, je wereld staat op z'n kop."


Je kunt wel in de grachtengordel wonen, maar wie komt er een pannetje soep brengen?
Tessa Roseboom, hoogleraar Vroege ontwikkeling en gezondheid

Toch gaat het in de handreiking Prenataal huisbezoek van het NCJ over gezinnen waarbij sprake is van één of meerdere risicofactoren, op het sociale en medische vlak. Je kunt hierbij denken aan mensen met een licht verstandelijke beperking, maar ook aan mensen die geen sociaal vangnet hebben of geen goed opvoedkundig voorbeeld hebben gekregen in hun eigen jeugd.

"Om financiële en praktische redenen wordt in de wet nu eenmaal deze selectie gemaakt. Maar de brochure voor ouders heet bijvoorbeeld Huisbezoek bij zwangerschap. We moeten het niet te moeilijk maken."

Ouders bepalen zelf

In de meeste gevallen is de verloskundige de eerste die risicofactoren in kaart brengt, al kan het signaal ook van andere betrokken hulpverleners komen, zoals de huisarts. "De hulpverlener schat dan in of gezinnen baat hebben bij een prenataal huisbezoek en stelt het voor aan de aanstaande ouders. Zij bepalen natuurlijk zelf of ze daar gebruik van willen maken."

"De eerste keer dat ik langskom, gaat vooral om een kennismaking," vertelt Joke Muis. "Ik wil graag een vertrouwensrelatie opbouwen." Als jeugdverpleegkundige bij de GGD IJsselland legt ze al sinds 2015 prenatale huisbezoeken af. De meeste vragen kan ze beantwoorden door voorlichting te geven over zaken als borstvoeding en een gezonde levensstijl. Soms verwijst ze ouders ook door naar andere instanties, of doet ze een voorstel voor extra preventieve ondersteuning.


Het zou mooi zijn als je eerst nagaat op wie je een beroep kunt doen als je somber wordt of oververmoeid raakt.
Tessa Roseboom, hoogleraar Vroege ontwikkeling en gezondheid

"Stel dat er geldzorgen zijn, dan heb ik geen inzage in de complete financiën van een gezin nodig. Wel vraag ik ze hoe eventuele schulden zijn ontstaan. Heeft een van de ouders een studieschuld? Dan vraagt dat om een andere benadering dan wanneer er sprake is van een gokverslaving. Ik kan de problemen niet voor ze oplossen, maar weet wel naar wie ik ze kan doorverwijzen."

Muis vertelt bijvoorbeeld over Stichting Babyspullen, waar aanstaande ouders terechtkunnen voor een babystartpakket als ze krap bij kas zitten. Daar zit onder andere kleding, beddengoed en speelgoed in. "Hoe eerder dit soort dingen geregeld zijn, des te minder stress de aanstaande ouder ervaart", voegt ze eraan toe. En dat is belangrijk, want stress tijdens de zwangerschap kan negatieve gevolgen hebben voor de ontwikkeling van een kind.

Bij welke mate van stress moet je aan de bel trekken?

Tessa Roseboom is hoogleraar Vroege ontwikkeling en gezondheid aan de Universiteit van Amsterdam en ambassadeur van het programma Kansrijke Start. Zij benadrukt dat het normaal is dat zwangere vrouwen af en toe gespannen zijn; dat kan echt geen kwaad. Het wordt pas een probleem als de spanning gedurende langere perioden aanhoudt.

"De moederkoek is dan niet in staat om alle stresshormonen weg te vangen, waardoor de foetus bijna ligt te marineren in die schadelijke stoffen." Dit verstoort de groei van organen en vergroot de kans op complicaties zoals vroeggeboorte.

Chronische stress tijdens de zwangerschap komt in allerlei situaties voor. Roseboom: "Stel dat de aanstaande ouders allebei een topbaan hebben, en hun ouders wonen in het buitenland. Dan kun je wel in de grachtengordel wonen, maar wie komt er bij wijze van spreken een pannetje soep brengen?"

"Het zou mooi zijn als je dan eerst samen nagaat op wie je een beroep kunt doen als je bijvoorbeeld somber wordt of oververmoeid raakt. En vervolgens kun je bij de verloskundige aangeven dat het je fijn lijkt om de jeugdverpleegkundige voor de geboorte al een keer te spreken. Om het plan nog eens door te nemen."

Diagnose downsyndroom: en dan?

Aanbevolen artikelen