Wekelijks legt NU.nl een opvoedvraag voor aan een expert of ervaringsdeskundige. Deze week is dat: heeft het zin om je kind al vóór de basisschoolleeftijd lesjes en lesstructuur te bieden of is dat onnodig?

Sommige ouders denken wellicht dat het een goed idee is om hun peuter of kleuter al dagelijks les in bijvoorbeeld rekenen en lezen te geven voordat ze naar de basisschool gaan. Misschien omdat het ze dan straks makkelijker afgaat in het schoolritme of om ze een voorsprong te geven. Maar dat is volgens onderwijspedagoog Sandra Veenstra niet nodig.

"Het is een groot misverstand dat je kind daar baat bij zou hebben. Een kind leert altijd vanaf de geboorte precies op de manier die bij zijn leeftijd past. Voor het jonge kind dat nog niet naar de basisschool gaat, is dat door middel van spelen. Spelen is voor kinderen dan ook dé manier waarop ze dingen leren", zegt Veenstra.

Voor een kind valt er juist veel te leren met speelgoed en spelletjes die bij de leeftijd passen. "Ga dus geen juf spelen, maar help je kind wel door dingen te oefenen die ze nodig gaan hebben om straks in een groep te functioneren en te leren", adviseert Justine Pardoen, taalkundige en oprichter van Bureau Jeugd & Media.

'Vóór de basisschool zijn hersenen nog niet voorbereid op rekenen en lezen'

Kinderen hebben volgens Veenstra de eerste drie jaar van hun leven vooral nodig om zich een beeld te vormen van de wereld waarin zij terecht zijn gekomen en uit te zoeken wie zij ten opzichte van anderen zijn. Na die eerste drie jaar hebben ze een beeld van wie ze zijn en hoe de wereld eruitziet. Pas daarna kunnen ze langzaam de stap zetten naar andere manieren van leren, zoals puzzelen, bouwen en tellen.

Pas rond hun vierde jaar hebben de meeste kinderen de basis te pakken. Zij kunnen dan lopen, praten en weten zie ze zijn. Dit is ook het moment waarop de hersenen voorbereid zijn en het kind behoefte krijgt aan leren lezen en rekenen. "Om voor die leeftijd al aan de slag te gaan met lesjes, heeft dus weinig zin", zegt Veenstra. "De hersenen zijn daar dan nog niet op voorbereid."

Wat wel zin heeft, is volgens haar op speelse manier stimuleren: "Het is goed om te kijken naar de individuele behoeftes van je kind en daarop in te spelen met bijvoorbeeld nieuw speelgoed of nieuwe activiteiten. Volg je kind vooral in zijn cognitieve niveau. Als je merkt dat je kindje zich verveelt met zijn huidige speelgoed of behoefte heeft aan meer stimulering, ga daar dan in mee. Je kind geeft dat vanzelf direct of indirect aan."

Wellicht denk je dat je kind bovengemiddeld intelligent of misschien wel hoogbegaafd is. Ga dan zeker mee in zijn tempo, maar probeer geen label op je kind te plakken. Push hem ook niet om bovengemiddeld intelligent te worden, omdat je denkt dat dit een voorsprong op de basisschool geeft, adviseert Veenstra.

Help je kind met sociale vaardigheden en zelfregulatie

Gaat je kind niet naar de kinderopvang en komt hij niet veel in contact met andere kinderen? "In het sociale aspect is het wél belangrijk om je kind voor te bereiden op de basisschool. Als je kind vooral met volwassenen opgroeit, kan het op de basisschool moeite hebben zich te verhouden in een grote groep met andere kinderen. Breng je kind dus wel vanaf jonge leeftijd in contact met leeftijdsgenootjes, als voorbereiding op de basisschool", zegt Veenstra.

Zelfregulatie en zelfbeheersing zijn ook op de basisschool heel belangrijk. "Het heeft niet zoveel zin peuters te leren hoe het op school gaat. Maar wel is het goed om kinderen zelfbeheersing en zelfregulatie te leren. Dat doe je door ze te leren nadenken over hun eigen gedrag en ervaringen en met ze te praten over wat ze meemaken. Zo krijgen ze taal voor gevoelens en ervaringen. Of door ze te leren dat je kunt doorzetten als iets niet meteen lukt. Dat zijn allemaal dingen waar ze iets aan hebben als ze naar school moeten", tipt Pardoen.