Wekelijks legt NU.nl een opvoedvraag voor aan een expert of ervaringsdeskundige. Deze week is dat: Wat kan ik doen als mijn kind een sloddervos is en niets opruimt?

Opruimen is iets wat kinderen echt nog moeten leren. Daardoor kan je peuter of kleuter nog flink tegenstribbelt als het tijd is om aan het einde van de dag al het speelgoed op te ruimen.

"Kinderen zien hun speelgoed ook niet als rommel, maar als hun pronkstukken en bouwwerken waar ze later weer mee willen spelen. Om die reden hebben ze ook niet zo'n behoefte aan een opgeruimde ruimte zoals wij volwassenen dat hebben", zegt psycholoog en opvoedexpert Joyce Akse.

Daar is Lammy Wolfslag het mee eens. Zij is professioneel opruimcoach en oprichter van Mijn Opruimcoach. "Omdat kinderen het niet zien als rommel, kun je ook beter niet zeggen dat ze eens hun rommel moeten opruimen. Dat heeft ook een negatieve ondertoon, dus je kunt het beter hebben over bijvoorbeeld het opruimen van hun speelgoed of hun spulletjes".

Simpel en gestructureerd

Kinderen hebben er volgens Wolfslag baat bij om het opruimen zo simpel mogelijk te houden. Vraag dus niet van je kind alle blokken op kleur te sorteren, maar laat je kind het allemaal in één grote bak doen. Anders wordt het te ingewikkeld en overgeorganiseerd: het oprapen en opbergen zelf is al uitdagend genoeg.

Akse zegt dat het ook een goed idee is duidelijk te maken wát opruimen nu precies betekent. "Ga maar opruimen" is voor kinderen vaak wat te abstract. Zeg dus liever dat het speelgoed in de bakken moet, de jas aan de kapstok, de potloden in de etui en de schoenen in het rek; zo weet je kind wat er precies van hem wordt verwacht. "Je mag er ook bij zeggen hoeveel tijd je kind heeft voor het opruimen. Hoe duidelijker, hoe beter".

"Kinderen hebben inderdaad baat bij structuur, een vast patroon en weten waar ze aan toe zijn. Iedere dag dus een vast tijdstip kiezen om een x aantal minuten op te ruimen zal dus uiteindelijk zijn vruchten afwerpen. Misschien stribbelt je kind in eerste instantie tegen, maar de aanhouder wint. Door er een dagelijkse gewoonte van te maken, wordt het vanzelf normaal voor je kind", zegt Wolfslag.

“Kijk eens wie het snelst opruimt en wie de 'opruimkampioen' wordt.”
Joyce Akse, psycholoog en opvoedexpert

De overgang van de ene situatie naar de andere kan voor kinderen ook een dingetje zijn. Daarom worden ze liever niet abrupt uit het spelen gehaald om te moeten eten, slapen of opruimen.

"Zeg dus vijf minuten voor het opruimen dat je kind nog vijf minuten heeft, daarna moet opruimen en vervolgens moet gaan slapen. Zo weten ze dat er een overgang komt en is dat iets minder moeilijk, waardoor ze wat makkelijker meewerken", aldus Akse.


Spelenderwijs opruimen

Als je je kind iets wil leren, zoals opruimen, kan een beloningssysteem vaak goed werken. Bijvoorbeeld door middel van een stickerkaart, waarbij je kind een cadeautje mag uitzoeken als die vol is.

"Je kind mag dan alleen een sticker plakken als het opruimen ook echt goed gelukt is, niet als het half is gebeurd. Zo leer je je kind gedisciplineerd maar toch spelenderwijs opruimen met een positieve sfeer door de beloning die er tegenover staat. Je kunt bijvoorbeeld ook kijken wie het snelst opruimt en wie de 'opruimkampioen' wordt", zegt Akse.

“Het idee is dat je kind uiteindelijk verantwoordelijk wordt voor het opruimen van zijn eigen spullen.”
Lammy Wolfslag, opruimcoach

Wolfslag: "Je kunt ook samen opruimen tijdens een liedje over opruimen. Zo weet je kind bij het horen van dit liedje dat het tijd is om op te ruimen, en dat alles binnen de tijd van het liedje opgeborgen moet zijn." Akse voegt daaraan toe dat je als ouder in het begin best mag helpen met opruimen.

Maar het kan nog nuttiger zijn je kind alvast te laten beginnen en te zeggen dat jij (als een soort beloning) komt helpen als je ziet dat hij het goed doet. "Want ze kunnen het prima zelf doen, en het idee is ook dat je kind uiteindelijk verantwoordelijk wordt voor het opruimen van zijn eigen spullen."