Wekelijks legt NU.nl een opvoedvraag voor aan een expert of ervaringsdeskundige. Deze week is dat: waar komt de verlatingsangst bij mijn kind vandaan en hoe ga ik ermee om?

Klampt je kind zich aan je vast als je hem of haar bij de kinderopvang achterlaat of wanneer je even naar het toilet moet? Dan kan dat zomaar verlatingsangst zijn. Dat komt vaak voor bij baby's vanaf zes maanden, maar ook nog bij dreumesen en peuters.

"Een kind met verlatingsangst raakt in paniek of wordt ontroostbaar op het moment dat het wordt gescheiden van de persoon waaraan hij het meeste is gehecht", zegt pedagoog Inge van Rijn.

"Het hoeft zich niet altijd te uiten in hysterie. Sommige kinderen kruipen op vreemde plekken in hun schulp en willen dan soms niet eten, spelen of praten."

Kan tot uiting komen bij opa, oma en het kinderdagverblijf

De dochter van de dertigjarige Natasja van der Mooren had al van kleins af aan last van verlatingsangst, maar was twee toen ze het ook echt goed kon benoemen. Bij haar uitte zich dat vooral bij het afzetten bij de kinderopvang en soms bij opa's en oma's. Dan huilde ze veel en klampte ze zich vast aan haar moeder.

“Baby's snappen nog niet goed dat als mama even weg is, ze ook vanzelf weer terugkomt.”
Inge van Rijn, pedagoog

Er is niet één duidelijk antwoord te geven op de vraag waarom een kind verlatingsangst krijgt. Ieder kind maakt namelijk een hechtingsproces door met de persoon die het meest aanwezig is. Dat hechten is een overlevingsmechanisme van een kind.

"Het hechten gebeurt in een stabiele omgeving waarin het kind juist heel goed wordt verzorgd en de ouders altijd klaarstaan, maar ook in een onveilige, instabiele gezinsomgeving", aldus Van Rijn. "Alhoewel het voor een kind in een stabiele, liefdevolle gezinsomgeving wel wat makkelijker is om te begrijpen dat mama of papa gewoon weer terugkomt."

Een kind kan veilig of onveilig gehecht zijn, maar wat betekent dat precies?

Gevoeligheid bepaalt mede hoe erg een kind zich vastklampt

Het hangt volgens de pedagoog vooral van de gevoeligheid van het kind af hoe erg het zich vastklampt aan de persoon waaraan het is gehecht. Dat is bij ieder kind anders en vaak is verlatingsangst een normaal verschijnsel bij kinderen vanaf zes maanden.

Van Der Mooren vertelt bij haar dochter erg te hebben gelet op een veilig hechtingsproces, maar dat de verlatingsangst niet volledig kon worden voorkomen.

Zo mochten alleen zij, haar partner en de kraamverzorgende de baby in de eerste week vasthouden. "Wij hadden begrepen dat dit een erg positief effect heeft op de hechting en dus ook op verlatingsangst. Verlatingsangst kan te maken hebben met een onveilige hechting, maar daar kon het bij ons niet aan liggen, omdat Acie Lou heel goed en veilig gehecht is."

Een knuffel met jouw geur kan houvast bieden

Verlatingsangst overkomt vooral baby's tussen de zes en negen maanden, maar ook een dreumes of peuter wil misschien plots niet meer op de kinderopvang achtergelaten worden. "Baby's snappen nog niet goed dat als mama even weg is, ze ook vanzelf weer terugkomt. Dat verband kunnen jonge kinderen nog niet goed leggen. Aan peuters kun je dat dan weer makkelijker uitleggen en ze beter geruststellen", aldus Van Rijn.

Heeft je baby last van verlatingsangst, geef dan iets vertrouwds mee. Het liefst iets met jouw geur, zoals een knuffeltje. Dat biedt een klein kind letterlijk houvast als het zich alleen gelaten voelt. Van Rijn adviseert kinderen langzaam te laten wennen aan een nieuwe omgeving en niet in één keer de hele dag.

Foto's aan de muur kunnen helpen

"Soms laten ze op de kinderopvang familiefoto's op de muur hangen, wat ook troost kan bieden. En zorg voor een gezamenlijk ritueeltje voor het afzetten: bespreek het dagritme, zing iedere keer een bepaald liedje of zwaai naar elkaar, bijvoorbeeld."

"Wij leggen uit aan onze dochter wat er gaat gebeuren en wat we gaan doen", vertelt Van Der Mooren. "Dit heeft haar vertrouwen gegeven en ze weet dat wij altijd weer terugkomen. Als we haar naar de kinderopvang brengen, blijven we niet te lang hangen. Dit maakt het vaak alleen maar moeilijker voor allebei."