Het is herfst en ouders van jonge kinderen hebben hun handen weer vol aan het afvegen van snotneuzen. Zeker nu iedereen weer naar school en naar de opvang kan, worden de verkoudheidsvirussen in rap tempo doorgegeven. Kun je dat voorkomen? Nee, zegt GGD-arts Sannemarije van Waes.

Voorkomen dat je kind verkouden wordt op school of op de opvang, nee, dat kan niet, zegt Van Waes. Zij is arts bij het team infectieziektebestrijding van de GGD regio Utrecht. "De meeste kinderen zijn al besmettelijk voordat ze symptomen van verkoudheid vertonen. Verspreiding van dit soort virussen gaat heel makkelijk, via de lucht, de handen, via voorwerpen. Voorkomen is niet te doen", zegt ze.

Dat hoeft ook niet, want een virusje is misschien vervelend, maar niet erg. Sterker nog, het is juist heel nuttig voor kinderen, zegt Van Waes. "Gezonde kinderen hebben die ziekte juist nodig om hun weerstand op te kunnen bouwen. Als ze in aanraking komen met die virussen, kan hun lichaam zich daartegen wapenen."

Dan is het wel belangrijk dat kinderen een goede weerstand opbouwen. De beste manier om dat te doen is te zorgen dat je kind gezond en gevarieerd eet, dus volgens de Schijf van Vijf. Met veel groente en fruit, volkorenproducten, zuivel en goede vetten. "Daarin zitten alle voedingsstoffen en vitamines die je kind nodig heeft en dat zorgt voor een goede basisweerstand."

“Een kind dat niet eet als het ziek is, is niet zo erg. Maar drinken en plassen is wel belangrijk.”
Sannemarije van Waes, arts

Is het dan nodig om je kind extra vitamines te geven? "Alleen kinderen onder de vier of met een donkere huidskleur hebben extra vitamine D nodig", zegt Van Waes. "Dat is essentieel voor een goede botopbouw, maar ook voor de weerstand. Van andere vitamines is nooit bewezen dat ze effectief zijn. Als kinderen verder gezond eten, krijgen ze in principe alle benodigde voedingsstoffen uit hun voeding."

Hoe lang zo'n verkoudheid duurt bij jonge kinderen?

Vette vis en spinazie voor peuters

In de praktijk kan het echter, vooral voor peuters, lastig zijn om al die bouwstoffen binnen te krijgen, blijkt uit een studie uit 2017 waar onder anderen twee kinderartsen van het Juliana Kinderziekenhuis in Den Haag aan meewerkten. Slechts 30 procent van de ouders geeft hun kind de extra vitamine D-druppels, en meestal zijn peuters niet de makkelijkste eters. Vette vis en spinazie, belangrijke bronnen van vitamine D en ijzer, zijn bij weinigen favoriet.

Aan het onderzoek deden meer dan driehonderd kinderen tussen de één en drie jaar uit Nederland, Duitsland en Engeland mee. De ene helft kreeg gewone koemelk, de andere helft verrijkte peutermelk. De laatste groep had na twintig weken veel betere ijzer- en vitamine-D-levels in het bloed. Een beker peutermelk per dag kan dus ook helpen de weerstand op peil te houden.

Verder kan het helpen je goed warm aan te kleden in de winter, zegt arts Van Waes. "Als je het koud hebt, steekt je lijf veel energie in het warm houden van je lichaam en dan blijft er minder over om virussen aan te pakken. Een sjaal om is dus wel verstandig." Verder kun je thuis, maar ook op school of op de opvang, letten op goede hygiëne. Handen wassen, oppervlaktes desinfecteren en hoesten en niezen in de elleboog kan ervoor zorgen dat virussen minder snel worden verspreid.

Onschuldige virusjes

Gelukkig zijn de meeste virussen en ziektes die kinderen opdoen onschuldige verkoudheden. Zelfs het RS-virus, dat de afgelopen maanden weer opspeelde, is voor de meeste kinderen niet gevaarlijk. "Alleen bij heel jonge kinderen kan het leiden tot ziekenhuisopname."

Het RS-virus is normaal gesproken altijd aanwezig, kinderen bouwen er weerstand tegen op doordat ze er mee in aanraking komen. Maar door alle maatregelen die werden genomen om het coronavirus in te dammen, waren er ook nauwelijks besmettingen met het RS-virus. "Nu we weer meer met elkaar in aanraking komen, is dat virus bezig aan een inhaalslag", zegt Van Waes.

Wanneer moet je wel aan de bel trekken? Altijd de huisarts bellen wanneer een kind te weinig of niet meer plast, adviseert Van Waes. "Een kind dat niet eet als het ziek is, is niet zo erg. Maar drinken en plassen is wel belangrijk." Verder moeten ouders letten op benauwdheid en piepend of heel snel ademhalen. Bij jonge baby's ook wanneer ze ontroostbaar huilen, grauw zien of suffig worden. "En wanneer je je als ouder ongerust maakt en de boel niet vertrouwt, altijd de huisarts bellen."