Door een te kort tongriempje kan een baby gehinderd worden in het drinken aan de borst. Maar ook zouden kinderen op latere leeftijd moeite kunnen krijgen met simpele dingen als eten, spraak of tongzoenen. In sommige gevallen is het dan ook nodig het tongriempje te knippen, ofwel te klieven. Wanneer is het tongriempje klieven écht nodig, en is het zo onschuldig als het lijkt?

Wat is een tongriem?

  • Het tongriempje is een smalle weefselplooi tussen je tong en je mondbodem. Als je je mond opendoet en voorbij je ondertanden kijkt, kun je hem zien wanneer je je tong omhoog doet.

"De tong moet tijdens het drinken aan de borst naar boven kunnen bewegen, tegen het gehemelte, om een goed vacuüm te maken. Als het tongriempje te strak staat, wordt de tong weer naar beneden getrokken. Hierdoor kan een baby niet goed aanhappen en voeden, kan de moeder pijnlijke en kapotte tepels krijgen en kan de baby blaren op zijn bovenlip krijgen", zegt lactatiekundige Teddy Roorda.

"Gewichtsverlies door het moeizame drinken is dan mogelijk ook een gevolg", vervolgt Roorda. "In dit soort gevallen is het klieven zeker een goede optie."

Wel vindt de lactatiekundige dat er soms te snel en te makkelijk wordt gekliefd. De eerste stap zou volgens haar moeten zijn om het aanleggen aan de borst te optimaliseren. "Dat kan met bepaalde technieken om de moeder te leren de baby zo diep mogelijk te laten aanhappen. Want het klieven is wel een invasieve handeling, ook al zou het geen pijn moeten doen."

Je geeft borstvoeding en krijgt pijnlijke wondjes of scheurtjes bij je tepel. Hoe behandel je tepelkloven en kun je iets doen om ze te voorkomen?

Eerst op zoek gaan naar natuurlijke oplossingen

Op zoek gaan naar natuurlijke oplossingen voordat er gekliefd wordt, is iets wat volgens tandarts-implantoloog Kirsten Slagter normaal gesproken gebeurt in de Tongriem Kliniek.

"Voordat een behandeling plaatsvindt, moet er altijd eerst worden gekeken of er door non-invasief handelen een ingreep kan worden voorkomen. Soms is er sprake van afwijkende mondgewoonten die afgeleerd kunnen worden. Of als het om borstvoeding gaat, met een andere voedingshouding of hulpinstrumenten. Het is wenselijk als het voedingsgedrag of de spraakproblemen eerst worden geobserveerd door een lactatiekundige of (pre)logopediste."

Volgens Slagter wordt er helaas vaak licht over een behandeling gedacht. Ook zijn er zorgverleners die de behandeling uitvoeren zonder goed opgeleid te zijn en zonder eerst preventief gekeken te hebben naar andere oplossingen. "Een frenulotomie (klieven) is een handeling die alleen zou moeten worden uitgevoerd door een geregistreerd arts in het BIG-register."

“Je moet de wond ook masseren om te voorkomen dat het riempje weer aangroeit, en dat kán gewoon niet fijn zijn voor een baby.”
Teddy Roorda, lactatiekundige

Gaat niet om hoe ver je je tong kunt uitsteken

Het gaat ook niet om hoe ver iemand de tong kan uitsteken. Slagter: "Dit is een grote valkuil bij sommige zorgverleners. Of het tongriempje te strak is, heeft met name te maken met hoe beweeglijk de tong is ten opzichte van andere spieren en weefsels in de mond. Een tong zou zodanig beweeglijk moeten zijn dat deze een goede lift kan maken richting het gehemelte."

Hoe het klieven van het tongriempje in zijn werk gaat? De tong wordt iets omhoog gehouden en met behulp van een klein steriel schaartje wordt het tongriempje (de weefselplooi tussen de tong en de mondbodem) ingeknipt. Dat kan even wat bloeden, maar dat zal na het deppen met een gaasje ook snel weer stoppen.

"Je haalt alleen het frenulum weg en raakt daarbij geen zenuwen of spieren, en beschadigt daarbij geen structuren. Naast baby's zijn 40 procent van de patiënten in onze kliniek (jonge) kinderen en volwassenen met tongriemproblematiek. Deze groep kan het klieven nodig hebben om een betere functie te krijgen voor eten, spraak, slikken en zoenen", aldus Slagter.

Baat het niet, dan schaadt het niet?

Bij behandelingen die Roorda heeft bijgewoond, heeft zij inderdaad gezien dat het baby's niet lijkt te storen. "Maar ik hoor wel van moeders dat het vaak heftig is om het te zien bij je baby."

"Ook is het geen 'baat het niet, dan schaadt het niet'-behandeling. Ik heb weleens gezien dat het borstvoeden nog slechter ging na het klieven. Je moet de wond ook masseren om te voorkomen dat het riempje weer aangroeit, en dat kán gewoon niet fijn zijn voor een baby. Ga dus liever eerst alle non-invasieve behandelingen af, voordat je het tongriempje van je kind laat klieven."