Voor mensen met schoolgaande kinderen heeft het veel voordelen om buiten de schoolvakanties op vakantie te gaan. Het mag (in veel gevallen) natuurlijk niet, maar toch houden niet alle ouders zich daaraan.

Drie maanden door de Verenigde Staten reizen met je kind, dat wil Fardau (40) wéér. Toen haar dochter vier jaar oud was, nu, drie jaar geleden, kon het nog zonder problemen. Maar nu ze leerplicht heeft, mag een lange reis buiten de schoolvakantie niet meer.

Toch is dit precies wat ze gaan doen. De maandenlange reis door de VS kan Fardau en haar man een boete van 3.700 euro én een strafblad kosten. "Het is het risico waard. De taal, de natuur, de omgang met mensen uit een ander land; zoiets leer je nooit op school. Het is magisch om te zien hoe je kind reageert op een andere cultuur."

De familie van Fardau is niet de enige. In Nederland gaan jaarlijks zo'n zesduizend kinderen 'illegaal' op vakantie. Voor dit zogenoemde luxeverzuim geldt een boete van maximum 600 euro per gezin voor één week en 900 euro per gezin bij twee weken. Bij herhaling van het luxeverzuim worden de boetes hoger. Als het vaak gebeurt, of als het verzuim langer duurt dan twee weken, moet de ouder zich verantwoorden voor een rechter en kan die zelfs in hechtenis worden genomen.

Met een goede reden mogen ouders hun kinderen van school halen

Luxeverzuim is dus volgens de wet een ernstige zaak. Wel kan er soms een uitzondering gemaakt worden. Ouders die een goede reden hebben om buiten de schoolvakanties weg te gaan, zoals een baan in de horeca, mogen hun kinderen maximaal tien dagen per jaar van school halen. Maar dan moet de schooldirecteur hier wel eerst toestemming voor geven.

Zomaar zelf bepalen wanneer en hoelang je op vakantie gaat is er dus niet bij. Tot ongenoegen van sommige ouders. Spijksma: "Wat is nou acht weken op een kinderleven? Hoeveel belangrijke stof kun dan je missen?"

“Dankzij de flexibele vakanties kunnen we elk jaar in maart op stedentrip.”
Marleen Sahetapy

Er zijn in Nederland een paar scholen waar je wél mag afwijken van de centraal vastgestelde vakanties (en de vijfdaagse schoolweek). Zoals de zogenoemde sterrenscholen. De dochter van Marleen Sahetapy (42) zat op zo'n sterrenschool. "Dankzij de flexibele vakanties kunnen we elk jaar in maart voor de verjaardag van mijn dochter op stedentrip. Zo hebben we haar tiende verjaardag in New York kunnen vieren."

De sterrenscholen zijn vijftig weken per jaar open van 7.00 tot 19.00 uur en bieden flexibele vakanties die in overleg met de school kunnen worden vastgesteld. Daarnaast doen er twintig scholen mee aan een experiment van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: het Experiment Ruimte in Onderwijstijd. De deelnemende scholen kunnen vijf jaar lang experimenteren met flexibele vakanties en schooldagen.

Flexibele vakanties zijn beter te combineren met het werk, zegt Sahetapy. Bovendien is het gedurende het jaar veel rustiger in de klas, omdat zelden iedereen in het land is. Maar dat vindt ze niet het belangrijkste. "Als je zelf kan bepalen wanneer je op vakantie kan, betekent dat meer ruimte voor de behoeftes van het individuele kind."

Leerplichtambtenaar Patricia Bhawan merkt dat de meeste ouders zich gewoon aan de regels houden. Toch zijn er altijd ouders die net een paar dagen eerder dan de wettelijke schoolvakantie weg willen. "De schooldirecteur mag hier in principe geen toestemming voor geven, dus melden sommige ouders hun kinderen ziek. Als de directeur dit doorheeft, maakt hij of zij een melding bij de leerplichtambtenaar." Vervolgens gaat Bhawan op huisbezoek. "Als er niemand thuis is, dan weet ik natuurlijk hoe laat het is." Dan kan de familie bij thuiskomst een uitnodiging voor een procesverbaal op de deurmat verwachten

Het is ook vele malen goedkoper

Nog een voordeel van buiten de schoolvakanties op reis: het is vele malen goedkoper. "Als alleenstaande moeder heb je soms geen keus", vertelt Cindy (41), achternaam bij de redactie bekend. Ze wil anoniem blijven omdat ze haar dochter (14) al van kleins af aan jaarlijks ziek meldt, om zo toch buiten de schoolvakantie op vakantie te kunnen."Ik wil niet dat de school denkt dat ik ze voor de gek heb gehouden. Terwijl dat natuurlijk wel een beetje zo is."

"Als alleenstaande moeder zou ik nergens komen als ik me aan alle regeltjes zou houden", zegt Cindy. "Bovendien is de boete altijd nog goedkoper dan als ik in het hoogseizoen op vakantie zou gaan." Maar die boete is er nog nooit gekomen. Net zo min als een standje van de school.

Toch moeten ze het geweten hebben, denkt Cindy. "We probeerden het wel geheim te houden, maar mijn dochter vertelde toch vaak vriendinnetjes over de vakantie. En als je na een weekje 'ziek zijn' gebruind en met kraaltjes in het haar weer op school komt, snapt iedereen ook wel wat er aan de hand is."

"Gelukkig heeft de school het altijd gedoogd", zegt Cindy. "Als er geen leerachterstand ontstaat, wat is er dan zo erg aan? Niemand heeft er last van en ik doe er niemand kwaad mee."