De zomervakantie breekt aan: veel kinderen en ouders kunnen niet wachten om naar een vakantieadres te vertrekken. Maar voor (samengestelde) gezinnen met gescheiden ouders is zo'n vakantie best ingewikkeld. De hele dag op elkaars lip, kinderen missen hun thuisgebleven ouder en de invulling van een vakantie verschilt.

"Met het nieuwe gezin van mijn vader ging ik op een actieve wandelvakantie. Eigenlijk hield ik daar niet van, maar omdat ik loyaal wilde blijven aan mijn vader, ging ik toch mee." Amber van Riessen (24) is een kind van gescheiden ouders. Haar ouders gingen uit elkaar toen ze twee jaar oud was. Nu werkt ze bij Villa Pinedo, een vrijwilligersorganisatie voor en door jongeren met gescheiden ouders. "Ik miste mijn moeder als ik bij mijn vader was en nam daarom altijd een knuffel mee met het luchtje van mijn moeder. Dat zeg ik nu ook altijd tegen kinderen die hetzelfde hebben. Daarnaast moet er altijd de mogelijkheid zijn om contact op te nemen, bijvoorbeeld via Facetime of WhatsApp."

“Het ene gezin is gewend om een paar weken in een caravan naar Frankrijk te gaan, het andere gezin gaat voor een wandelvakantie met rugzak.”
Marga van Holsteijn, praktijk Trotse moeders

In 2018 waren er in Nederland 30.267 minderjarige kinderen betrokken bij een echtscheiding, blijkt uit de recentste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Een jaar eerder waren dat 32.913 kinderen. "Vooral rond deze tijd merken we op het jongerenforum van Villa Pinedo veel vragen binnenkomen over de zomervakantie", vertelt Van Riessen.

"We zien vooral dat ouders vergeten aan het kind te vragen wat eigenlijk de wensen en de behoeften zijn. Vaak wordt de vakantie half om half verdeeld, drie weken bij vader en drie weken bij moeder. Voor sommige kinderen werkt dat goed, maar andere kinderen vinden dat juist helemaal niet fijn. Het levert dan stress op en dat is zonde. De zomervakantie zou eigenlijk een rustmoment moeten zijn."

Stressvolle periode voor stiefouders

Niet alleen voor kinderen, maar ook voor (stief)ouders is het een stressvolle periode, weet Marga van Holsteijn, die met haar Praktijk Trotse Moeders zorgt dat stiefouders hun plek vinden in nieuwe gezinnen. "Allereerst het geregel en afstemmen met de andere ouder. Wanneer kun je op vakantie, wie heeft wanneer vrij en wie heeft wanneer de kinderen? Vaak komen oude patronen boven", zegt Van Holsteijn. "Jij bent altijd te laat met dat soort dingen regelen, je bent niet flexibel; de verwijten die misschien zelfs wel de reden van de scheiding waren spelen weer op." Een oplossing in dat geval is het opstellen van een plan waarin de verdeling voor de rest van het jaar is vastgelegd, zegt ze.

Als de vakantie eenmaal is vastgelegd, komen de praktische zaken om de hoek kijken. Waar ga je naartoe en hoelang? "In een samengesteld gezin komen er verschillende gezinsculturen samen. Het ene gezin is gewend om een paar weken in een caravan naar Frankrijk te gaan, het andere gezin gaat voor een wandelvakantie met rugzak. Zoek een plek waar je het met z'n allen naar je zin kunt hebben en waar ook bewegingsruimte is", zegt Van Holsteijn. "En wat betreft lengte: mijn advies is: beter een korte vakantie dan té lang, zeker als je nog moet wennen aan elkaar."

Alleen op stap

Van Holsteijn is zelf ook moeder en stiefmoeder. Ze heeft een dochter met haar Cubaanse man, hij heeft een dochter in Cuba die voor de vakantieperiodes in Nederland was. "Ik heb gestimuleerd dat hij samen met zijn beide dochters wegging. Mij gaf dat rust en kinderen vinden het heerlijk om met hun eigen ouder te zijn, die hoeven niet altijd hun stiefouder erbij te hebben." Dat herkent Van Riessen: "Als je het nu aan mij zou vragen, was ik misschien niet meegegaan en had ik het een goede oplossing gevonden om zelf iets met mijn vader te doen."

De band met haar stiefmoeder was niet goed en dat zorgde voor extra irritaties in de vakantiesituatie. Ook worstelde haar stiefmoeder met haar rol in de opvoeding, zag Van Riessen: "Je zou eigenlijk van tevoren een keer met elkaar om de tafel moeten zitten om wat afspraken te maken. Als de stiefouder zich ergert, kan dat het beste aan de biologische ouder worden doorgegeven", denkt ze.

"Wat ik ook zou willen meegeven: dat ouders één op één tijd inplannen met hun eigen kind. Zodat je duidelijk zegt: 'Jij bent mijn kind, en dat blijft zo'. Ik merk dat dat voor kinderen heel belangrijk is", zegt Van Riessen.

En als een kind écht geen zin heeft en zich niet thuis voelt in een nieuwe gezinssituatie? "Dan zou ik zeggen: doe het anders, ga een paar keer een dagje uit, maar ga niet op vakantie met het hele gezin. Soms willen mensen te snel, geef het even de tijd", aldus Van Holsteijn.