Vaderdag is een goed moment om stil te staan bij de emancipatie van vaders. Hoe staat het daar anno 2021 mee? Veroveren vaders al een plek op het schoolplein? "Vroeger zeiden aanstaande vaders weleens: 'Ik wacht wel tot mijn kind kan lopen en praten.' Dat hoor je dertigers nu niet meer zeggen", aldus vadercoach Patrick Timmermans.

De coronacrisis biedt kansen voor de emancipatie in Nederland. Dat bleek vorig jaar uit de tussentijdse resultaten van een studie van de Universiteit Utrecht, de Universiteit van Amsterdam en de Radboud Universiteit naar gendergelijkheid tijdens de crisis. Steeds meer vaders zeiden meer te zijn gaan zorgen voor de kinderen. Maar die stijging zette niet door. Het aandeel vaders met meer zorgtaken nam af: van 31 procent in juni vorig jaar naar 18 procent in november.

“Steeds meer jonge vaders willen graag betrokken zijn bij de opvoeding van hun kinderen, maar worstelen met hun eigen opvattingen of die van hun werkgever.”
Patrick Timmermans, vadercoach

Het percentage is dus gedaald, maar dit betekent nog steeds dat bijna een vijfde van de vaders meer is gaan zorgen dan voorheen, benadrukt onderzoeker en socioloog Mara Yerkes. "De crisis kan dus een impuls zijn voor tenminste een kleine verandering van een groep vaders die meer zorgtaken op zich heeft genomen." Ook de invoering van extra geboorteverlof voor partners en betaald ouderschapsverlof kan voor beweging zorgen in de rolverdeling.

Dat denkt ook Patrick Timmermans van Vader Visie, die vaders coacht en ondersteunt bij de invulling van het vaderschap. "Steeds meer jonge vaders willen graag betrokken zijn bij de opvoeding van hun kinderen, maar worstelen met hun eigen opvattingen of die van hun werkgever. De norm is: vaders werken fulltime, terwijl moeders voor de kinderen zorgen en in deeltijd werken. Zeker in de 'hardere' sectoren, zoals in de bouw, worden vaders vaak nog vreemd aangekeken als ze vrij willen nemen om thuis te kunnen zijn."

In de podcast Dad or Alive van Ouders van Nu praten presentator Manuel Venderbos en entertainmentdeskundige Eric de Munck met bekende papa’s over de mooie en zware kanten van het vaderschap.

Meer ruimte voor andere keuzes

Maatschappelijke ontwikkelingen kunnen onze traditionele opvattingen over de taken van vaders en moeders beïnvloeden, stelt Yerkes. "Zo'n verandering kost tijd, maar de coronacrisis en de nieuwe verlofregels geven ouders steeds meer ruimte voor het maken van andere keuzes in de verdeling van taken. De coronacrisis lijkt voor dit moment misschien weinig structurele verandering te hebben gebracht, maar het is goed mogelijk dat we over vijf of tien jaar wél een duidelijke verandering zien in de zorgtaken van vaders en moeders."

Zo kan thuiswerken een effect hebben op de rolverdeling, stelt ze. Hybride werken (deels thuis, deels op kantoor) is onder invloed van de coronacrisis voor veel werknemers de nieuwe norm geworden. "In veel gezinnen geldt: degene die het vaakst thuis is (man of vrouw), zorgt meer voor de kinderen. Omdat vrouwen in Nederland vaker in deeltijd werken, nemen zij vaker meer zorgtaken op zich." Vaders die thuiswerkten tijdens de eerste lockdown zorgden meer voor hun kinderen dan voorheen, zagen de onderzoekers. Thuiswerken kan dus bijdragen aan een meer evenwichtige verdeling."

“Moeders worden op allerlei manieren gevoed met adviezen over het ouderschap, maar vaders worden vaak vergeten.”
Patrick Timmermans

Vaders vergeten tijdens zwangerschap

Timmermans merkt dat steeds meer vaders de weg weten te vinden naar de Vadercafé's die hij maandelijks organiseert, waar vaders tips en ervaringen uitwisselen. "Veel mannen willen hun vaderrol bewust invullen, maar weten niet goed hoe. Bijvoorbeeld omdat ze een goed voorbeeld hebben gemist van hun eigen vader, die andere opvattingen had. Maar ook omdat de aandacht vanaf de zwangerschap vooral uitgaat naar de moeder."

Daar valt nog wel winst te behalen, vindt Timmermans. Moeders worden op allerlei manieren gevoed met adviezen over het ouderschap, merkt de coach, maar vaders worden vaak vergeten. "Terwijl je opvoeding zó bepalend is voor je ontwikkeling. Als beide ouders bewust betrokken zijn bij de zorg, dan krijgt een kind zelf ook weer andere ideeën mee over de rolverdeling tussen mannen en vrouwen. Je kind wordt er evenwichtiger van én je ontwikkelt een betere band. Met je kind, maar ook met je partner."