Als ouder heb je er weleens slechte dagen bij zitten. Een flinke dip, of misschien is er zelfs sprake van een serieuze depressie. Dat kan consequenties hebben voor het gezinsleven. Hoe voorkom je dat je kinderen te lijden hebben onder jouw psychische gesteldheid?

Het Trimbos-instituut zag eerder dit jaar een toename aan psychische klachten bij volwassenen, met name bij mensen tussen de 20 en 35 jaar. "Soms niet lekker in je vel zitten, het hoort bij de mens", vertelt opvoedcoach Ouafae El Ayachi. "We zijn niet geschapen om ons continu gelukkig te voelen. Als ouder beslis jij hoe je met deze mindere momenten omgaat."

"Een valkuil bij een depressie bij een van de ouders is dat er sprake kan zijn van een zogeheten 'verwaarlozende opvoedstijl'. Dat houdt in dat bij deze manier van opvoeden de positie van de ouder ten opzichte van het kind scheef is gegroeid. Je ziet bijvoorbeeld dat kinderen veel verantwoordelijkheden op zich nemen voor de ouder en het huishouden. Dat wil je natuurlijk het liefst voorkomen."

“Kinderen mogen best begrijpen dat een slechte dag er ook bij hoort.”
Mariëlle Beckers, orthopedagoog

Bespreekbaar maken

Orthopedagoog Mariëlle Beckers adviseert om een dip vooral bespreekbaar te maken met je kinderen. "Zeker bij wat oudere kinderen. Zij mogen best begrijpen dat een slechte dag er ook bij hoort. Dan weten ze dat ze rekening met je moeten houden door bijvoorbeeld wat minder lawaai te maken", legt ze uit.

Kijk wel uit dat je je kinderen niet te veel belast. "Aangeven bij je kinderen dat je even niet lekker in je vel zit, is wat anders dan alle details delen. Houd het dus simpel en benadruk ook dat het weer goedkomt. Zo voorkom je onnodige angst en zorgen."

Ligt de oorzaak dieper en loop je voor psychische problemen bijvoorbeeld bij een therapeut, dan kun je je kind hier ook bij betrekken. "Vraag aan de therapeut of jouw kind een keer mee mag en leg zo samen uit wat er speelt. Een ernstige depressie is natuurlijk iets anders dan een dip hebben. In dat eerste geval zal er extra aandacht nodig zijn voor het kind."

Caroline is depressief: 'Ik had nooit een kind moeten krijgen'

Tijd voor jezelf nemen

Als ouder met kinderen, het huishouden en vaak ook nog een baan is het makkelijk om jezelf te verwaarlozen, weet El Ayachi. Dat helpt niet om uit die dip te klauteren. "Zorg voor jezelf en zet jezelf op nummer één. Dat betekent niet meteen dat je jouw kinderen hoeft te verwaarlozen, maar maak tijd om een middag te winkelen of een kopje koffie te doen bij een vriend of vriendin. Iets om jezelf op te laden."

Verder is zelfreflectie ook belangrijk in tijden van crisis. "Ga in een figuurlijke bubbel zitten en observeer de situatie. Met name op momenten dat het escaleert tussen jou en je kind. Je hebt bijvoorbeeld je kind afgesnauwd. Door te reflecteren op zo'n situatie kun je onderscheiden dat het met jou te maken heeft en niet met het kind."

Alleenstaande ouders

Niet alle ouders kunnen terugvallen op een partner tijdens een periode van een slechte psychische gesteldheid. "Kijk goed rond in je netwerk. Misschien zijn er andere ouders op school die jouw kind af en toe mee naar huis willen nemen. En wees vooral niet bang om hulp te vragen", drukt de orthopedagoog op het hart. "Als je dat spannend vindt, benader dan bijvoorbeeld je huisarts."

Als er wel sprake is van een partner, schroom dan niet om een beroep op hem of haar te doen. "Opvoeden is samenwerken", stelt El Ayachi. "Verdeel de taken naar draagkracht. Let wel op dat je goed communiceert met jouw partner en duidelijke afspraken hierover maakt."

“Voorkom ook dat je kind te veel taken van jou overneemt als je depressief op bed ligt.”
Mariëlle Beckers, orthopedagoog

En dit moet je niet doen

Belast je kinderen nooit met te veel volwassen zaken, benadrukt Beckers. "Hoe slim ze ook zijn, ze hebben niet het referentiekader van een volwassene. Voorkom ook dat je kind te veel taken van jou overneemt als je depressief op bed ligt. Zorg in plaats daarvan dat mensen om je heen dat over kunnen pakken."

Wees je daarnaast ook bewust van hoe je je uit naar je kinderen in een slechte periode, voegt El Ayachi toe. "Je kan af en toe boos worden of uit je slof schieten omdat je niet lekker in je vel zit. Maar zorg er wel voor dat dit niet te vaak gebeurt, want dat levert schade op bij kinderen. Probeer, ook al zit je niet goed in je vel, liefdevol te blijven naar de kinderen toe."