Kinderen zien steeds slechter. Hun ogen passen zich aan aan weinig buitenlicht en veel schermgebruik, waardoor ze vergroeien en veraf kijken lastiger wordt. Die schade is blijvend, maar de echte problemen openbaren zich vaak pas op latere leeftijd. Hoe zorg je ervoor dat dit jouw kinderen niet gebeurt?

Kinderen spelen minder vaak buiten en kijken vaker dichtbij - naar de televisie en in boeken, maar ook op telefoons en tablets. Dat is niet zonder gevolgen, waarschuwt oogarts Caroline Klaver, verbonden aan het Erasmus MC en het Radboudumc.

"Dichtbij kijken kost veel inspanning. Het gaat makkelijker als je oogbol langer is. Als kinderen langdurig dichtbij kijken, beïnvloedt dat de groei van de ogen. Als het oog te ver doorgroeit, wordt een kind bijziend: het heeft dan een minbril nodig om veraf scherp te kunnen zien."

“Ouders denken vaak: we gaan naar de opticien en we zoeken een leuk brilletje uit, maar een bril gaat de lengtegroei van het oog niet tegen”
Petra de Wal, projectleider Oogfonds

Uit onderzoek van Motivaction - in opdracht van Pearle - onder bijna driehonderd ouders met thuiswonende kinderen, bleek dit voorjaar dat ruim een derde (35 procent) van de Nederlandse kinderen een bril of lenzen draagt.

Kinderbril is niet zo onschuldig

Een kinderbril is minder onschuldig dan hij lijkt, verduidelijkt Petra de Wal, projectleider myopie-educatie bij het Oogfonds. "Ouders denken vaak: we gaan naar de opticien en we zoeken een leuk brilletje uit, maar een bril gaat de lengtegroei van het oog niet tegen."

De lengte van het oog wordt bepaald in de kindertijd. Die groei bepaalt je zicht voor de rest van je leven. "Een bril zorgt ervoor dat een kind weer scherp ziet, maar meer dan de groei remmen, bijvoorbeeld met speciale lenzen of atropinedruppels, kun je niet doen."

Onze ogen gaan de laatste decennia rap achteruit, vertelt ook Klaver: van de zestigers is er een op de vier bijziend, van de veertigers een op de drie en van de twintigers al een op de twee. Schiet de bijziendheid op kinderleeftijd al door naar -6 of meer, dan kun je ernstig slechtziend of zelfs blind worden voordat je vijftig bent. Een bril kan het zicht dan niet meer corrigeren. "Dat heeft enorm veel impact op je leven", benadrukt De Wal. "Je kunt bijvoorbeeld niet meer autorijden en misschien je beroep niet meer uitoefenen."

Volgens de oogdeskundigen kan het aanwennen van een andere leefstijl veel leed voorkomen. Bijvoorbeeld door baby's en kleuters van schermpjes af te houden. "Tijdens een restaurantbezoek laten ouders hun kinderen vaak een filmpje kijken op een telefoon, want dan zijn ze lekker zoet. Maar op jonge leeftijd reageren de ogen nog veel sterker op dichtbij kijken. Het advies is echt: onder de twee jaar geen schermtijd."

Wanneer heeft je kind een bril nodig? Als kinderen problemen hebben met hun ogen, worden ze door een orthoptist behandeld. Hoe weet je wanneer je kind een bril nodig heeft en wat doet een orthoptist?

Een verplichte oogpauze na twintig minuten

Voor kinderen vanaf de basisschoolleeftijd is de 20-20-2-leefregel bedacht: kijk na twintig minuten dichtbij minimaal twintig seconden ver weg en ga minstens twee uur per dag naar buiten.

Tijdens die pauze van twintig seconden kunnen de ogen zich ontspannen. Buiten zijn is goed voor de ogen, omdat er buiten vijftien keer meer licht is dan binnen. Door dat buitenlicht komt er dopamine vrij in het netvlies, een stofje dat de groei van het oog remt.

“Als kinderen terugkomen van school, is het nauwelijks te doen om ze nog eens twee uur naar buiten te sturen. Zeker niet in de winter.”
Caroline Klaver, oogarts

"De 20-20-2-regel is makkelijk te onthouden, maar nog niet zo eenvoudig te implementeren", beseffen Klaver en De Wal, beiden moeder van twee pubers. "Als kinderen terugkomen van school, is het nauwelijks te doen om ze nog eens twee uur naar buiten te sturen. Zeker niet in de winter." Het zou helpen als het onderwijs zo wordt ingericht, dat kinderen meer buiten komen. "Waarom zou je de rekenles bij mooi weer niet naar buiten verplaatsen?", oppert De Wal.

"Het hoeft niet ingewikkeld te zijn, maar het vraagt wél om een verandering van vaste denkpatronen", zegt Klaver. "Dat begint bij bewustwording. Preventie van oogproblemen is niet 'sexy', maar blind worden vinden we allemaal doodeng. Ons gedrag nu bepaalt het zicht van onze kinderen in de toekomst."

Uit het eerder genoemde onderzoek van Motivaction blijkt dat twee derde van de ouders de 20-20-2-regel niet kent.