In Nederland is het de afgelopen decennia steeds vanzelfsprekender geworden: ieder kind een eigen slaapkamer. Veel middeninkomens hebben moeite met het kopen van een huis en wonen mogelijk kleiner dan wenselijk. Is een eigen slaapkamer voor de kinderen noodzaak of luxe?

De kinderen van Cindy van Drie (29) slapen al jaren samen op een slaapkamer. Sterker nog, haar dochter Jaylinn (vier jaar) en zoon Levi (twee jaar) willen niet anders. "In ons huidige huis hebben we maar twee slaapkamers. We willen wel groter wonen, maar een huis kopen zit er nu niet in", vertelt Van Drie.

Het aanbod op de woningmarkt is historisch laag, meldde de NVM recentelijk. Voor jonge ouders is het daarom niet makkelijk om aan een grotere woning te komen. Hoewel het samen slapen dus geboren is uit noodzaak, bevalt het goed. "Ik was eerst bang dat ze zouden gaan keten. Maar dat is niet het geval. Levi slaapt juist beter als er iemand bij hem in de buurt ligt. Zijn grote zus vindt het alleen maar gezellig."

Het scheelt Van Drie ook een hoop tijd met naar bed brengen. "Ik lees ze gelijktijdig voor. Van andere ouders hoor ik weleens dat ze dan heen en weer moeten van de ene naar de andere kamer." Ze hoopt daarbij dat haar kinderen zo ook beter leren delen. "De slaapkamer is ook een gezamenlijke speelkamer. Als ze een eigen kamer hadden gehad, denk ik dat ze meer bezitterig waren geweest over hun speelgoed. Dat is nu niet zo. Ze moeten alles delen." Over een paar jaar hoopt de moeder een eigen huis te kunnen kopen. "Tegen die tijd krijgen ze ieder een eigen kamer. Maar als ze dan een kamer willen blijven delen, vind ik dat ook prima."

“Vanaf de pubertijd wordt de kamer een intieme plek waar je liever geen anderen bij wilt.”
Bryan van Dansik, orthopedagoog

Intieme plek

Tot de pubertijd is een eigen slaapkamer niet noodzakelijk, stelt orthopedagoog Bryan van Dansik. "Maar de behoefte aan een eigen kamer neemt toe met de leeftijd. Tot de pubertijd wordt samen slapen nog als gezellig ervaren. "Maar vanaf een jaar of tien worden kinderen zelfstandiger. Daarnaast verandert hun lichaam, ontstaan er seksuele gevoelens en ontwikkelen ze een eigen identiteit. De kamer wordt dan een intieme plek waar je liever geen anderen bij wilt."

Voor die tijd biedt het delen van een kamer voordelen, denkt Van Dansik. "Een kamer samen delen dwingt tot overleg en afstemming. Daar heb je sociale vaardigheden voor nodig. Kinderen leren zo om rekening te houden met een ander. Maar: een gedeelde kamer is geen voorwaarde voor kinderen om te leren delen."

Gedeelde kamer of niet, kinderen vliegen elkaar nou eenmaal in de haren.

Minder kinderen, meer welvaart

Van Drie merkt dat mensen soms verbaasd reageren als ze vertelt dat haar kinderen een kamer delen. "De norm in Nederland is wel dat kinderen een eigen kamer hebben. Maar als ik het dan uitleg aan mensen, reageren ze heel positief. Volgens mij is het ook iets natuurlijks om samen te slapen. Kijk bijvoorbeeld naar dieren, zij slapen ook gezamenlijk. En ik denk ook dat het de band tussen broertjes en zusjes kan versterken."

Ook in het Nederland van honderd jaar geleden - en verder terug - sliepen kinderen zelden alleen. "Het faciliteren van een eigen kamer voor kinderen is in de jaren veertig komen overwaaien uit de VS en het Verenigde Koninkrijk", weet de orthopedagoog. "Langdurige en onafhankelijke slaap werd een ontwikkelingsdoel voor baby's. Die visie verspreidde zich en werd vervolgens gemeengoed in onze westerse culturen." Daarnaast had het alleen slapen ook te maken met een toename van de welvaart. "Het aantal kinderen per gezin nam af. Dat maakte de eigen slaapkamer mogelijk."

Veilige plek om terug te trekken

Orthopedagoog Van Dansik werkt zelf met gezinnen waarbij sprake is van kindermishandeling. Dit hangt vaak nauw samen met een lage sociaaleconomische status, een kleiner netwerk en kleinere behuizing. "Het zorgt voor meer stress in het gezin. In die gevallen is een eigen slaapkamer voor een kind wel wenselijk. Voor kinderen in zulke gezinnen is de eigen slaapkamer een veilige plek waar ze zich kunnen terugtrekken en veilig boos kunnen zijn."