Speelgoed en andere artikelen voor baby’s en kinderen zijn niet altijd even veilig als je zou denken. Ook producten die allang en breed in de winkel liggen, kunnen gevaarlijk zijn. Hoe kan dat? Zijn er testprocedures en hoe werken die? En waar moet je als ouder opletten?

Te veel ruimte tussen de latten van kinderbedjes, een autostoeltje dat los kan schieten of een rammelaar met loszittende kraaltjes: slechts een paar voorbeelden van terugroepacties van kinderartikelen en speelgoed. En dan hebben we het alleen nog maar over 2021. "Consumenten, en vooral aanstaande ouders, gaan ervan uit dat alles wat voor kinderen te koop is, veilig is. Dit is helaas niet het geval", zegt Mieke Cotterink, expert kinderveiligheid bij VeiligheidNL.

Ondánks alle regelgeving. Want die regels zijn er wel degelijk. Een product dat op de Nederlandse markt komt, moet allereerst aan de Warenwet voldoen, legt Cotterink uit. Dit is een algemene wet waarin staat dat alle producten die in Nederland verkocht worden, veilig moeten zijn. Daarbij zijn er specifieke Europese veiligheidsnormen per productgroep, zoals voor boxen, speelgoed en speeltoestellen. De ontwikkeling van normen wordt in Nederland begeleid door het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN).

“Het is de eigen verantwoordelijkheid van fabrikant om aan deze normen of wetten voldoen.”
Mieke Cotterink, expert kinderveiligheid bij VeiligheidNL

Met name voor speelgoed bestaan veel normen. Van normen voor fysische en mechanisch eigenschappen tot brandbaarheid en aparte normen voor onder meer vingerverf en schommels. Ook moet al het speelgoed dat in de Europese Unie verhandeld wordt, voorzien zijn van een CE-markering: een merkteken dat aangeeft dat het product aan de Europese wetgeving voldoet.

Als er zoveel normen en wetten zijn, hoe kan het dan dat speelgoed en andere kinderartikelen achteraf onveilig blijken te zijn? "Het is de eigen verantwoordelijkheid van fabrikant om aan deze normen of wetten voldoen", zegt Cotterink. Dat betekent dat een product dus niet per definitie door een externe partij gecontroleerd wordt. Zo zegt een CE-markering enkel dat de fabrikant zelf beweert dat hij voldoet aan de CE-richtlijnen. "De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit controleert dit, maar alleen aan de hand van steekproeven of na klachten van de consument." Als een product dus wordt gecontroleerd, is dit vaak pas nadat het al te koop is.

Is jouw huis een ontploft speelparadijs en struikel je om de haverklap over de LEGO-blokjes?

Laat merkloos speelgoed liggen

Voor ouders is het daarom belangrijk om zelf goed op te letten. "Schuif aan de kant hoe cool het speelgoed eruitziet, maar kijk er als kritische ouder naar", zegt vader en speelgoedblogger Joost Nusselder. Zeker online weet je niet altijd wat je koopt, waarschuwt hij. Zoals speelgoed uit China, waar de wetgeving veel minder streng is dan in Europa. "Zo is speelgoed op AliExpress lang niet altijd volgens de CE-richtlijnen."

Daarnaast kan CE ook 'China Export' betekenen. Laat merkloos speelgoed of merknamen met alleen maar hoofdletters links liggen en ga liever voor educatief speelgoed, adviseert Nusselder. "Dat is gemaakt van veilig materiaal en geschikt voor de aangegeven leeftijd."

“De angst voor onveilig speelgoed kan je vergelijken met de angst voor een coronavaccin; mensen willen absolute veiligheid, maar dit is niet realistisch.”
Marianne de Valck, speelgoedexpert

Ook een nieuw product op de markt kan een bron van zorg zijn, zegt Cotterink. Hiervoor zijn vaak nog geen veiligheidsnormen vastgelegd. "Zoals voor het babynestje." Dit product is in principe niet onveilig, zolang je je baby erin laat rusten en erbij blijft, zegt de kinderveiligheidsexpert. "Maar als je het als slaapplek gebruikt, kan een kind zich omdraaien en de ademhaling belemmerd worden." Ouders doen er goed aan zelf onderzoek te doen naar producten.

Een beetje risico en onvoorspelbaarheid

Volgens pedagoog en speelgoedexpert Marianne de Valck hoeven ouders zich ook weer niet al te druk te maken. De kans dat er iets fout gaat met CE-speelgoed is heel klein. "De angst voor onveilig speelgoed kan je vergelijken met de angst voor een coronavaccin; mensen willen absolute veiligheid, maar dit is niet realistisch." Bovendien gaat een terugroepactie vaak om milieutechnische reden, aldus de speelgoedexpert. Zoals te veel lood in plastic speelgoed. "Dat is vooral slecht voor het milieu, maar niet gevaarlijk voor een kind. Behalve als de kleine 50 kilo gemalen LEGO opeet."

Wel rekken mensen de definitie van speelgoed op, ziet De Valck. Denk aan autootjes gemaakt van blikjes uit de wereldwinkel, of autobanden en schelpen waarmee gespeeld wordt. Dit is is officieel geen speelgoed en kan onveiliger zijn. Maar is dat het allerbelangrijkste? "Het is misschien onveiliger, maar stimuleert wél veel meer de fantasie dan speelgoed uit de fabriek." Wees dus niet te bang voor alles wat er kan gebeuren, adviseert de speelgoedexpert. "Er zijn ouders die geen enkel risico accepteren, maar een beetje risico en onvoorspelbaarheid is goed voor een kind."