Je bent zwanger of gaat verhuizen en je schrijft je kind in bij het kinderdagverblijf in de buurt, maar vaak is er een wachtlijst. Wat nu? Alternatieven zijn "best ingewikkeld", zegt Gjalt Jellesma, voorzitter van de Belangenvereniging van Ouders in de Kinderopvang (BOinK). "Ik zou bijna zeggen: denk alvast na over opvang als je verliefd wordt."

Sinds de invoering van de Wet kinderopvang in 2005 zijn er volgens Jellesma in grote delen van het land wachtlijsten op de populaire maandag, dinsdag en donderdag. "De kinderopvang heeft een ontzettende klap gehad van de zware bezuinigingen in het verleden", brengt hij in herinnering. "Met als gevolg dat studenten geadviseerd werd niet voor de kinderopvang te kiezen, omdat er geen werk was. Daar hebben we nu last van: er is een groot tekort aan pedagogisch medewerkers."

Plannen van politieke partijen om de kinderopvang meerdere dagen gratis aan te bieden, zijn dan ook niet zomaar te realiseren. "Natuurlijk willen wij dat zoveel mogelijk kinderen gebruik kunnen maken van de kinderopvang", zegt Emmeline Bijlsma, directeur van de Brancheorganisatie Kinderopvang (BK). "Maar dat is een verhaal van de lange adem. Met de huidige wachtlijsten is er een reëel risico dat werkende ouders nergens meer een plekje kunnen krijgen als de opvang gratis wordt."

“In het centrum van Amsterdam kan de wachttijd voor kinderopvang oplopen tot twee jaar.”
Emmeline Bijlsma, directeur Brancheorganisatie Kinderopvang (BK)

Ook het gebrek aan locaties is een probleem, aldus Bijlsma. "Locaties voor kinderopvang moeten specifiek geduid worden in bestemmingsplannen, maar daar is vaak weinig ruimte voor. Sterker nog: het wordt vaak vergeten." In het centrum van Amsterdam kan de wachttijd voor kinderopvang oplopen tot twee jaar, weet Bijlsma. Uit cijfers van de Rijksoverheid blijkt dat Nederland ruim negenduizend dagopvanglocaties heeft. In het derde kwartaal van 2020 gingen 339.000 kinderen naar een dagopvang.

Nederland stelt strenge eisen aan kinderopvang

Als je al een geschikte locatie kunt vinden, dan heb je ook nog gekwalificeerde medewerkers nodig. Bijlsma: "Voor kinderopvang gelden in Nederland strenge kwaliteitseisen. En die zijn er niet voor niets." Volgens Jellesma behoort de Nederlandse kinderopvang tot de wereldtop. "Daar hebben we hard voor gestreden. Als je als land niet kiest voor lang ouderschapsverlof, dan moet daar tegenover staan dat de kwaliteit van de kinderopvang boven elke twijfel verheven is. Daar willen we niet op inboeten."

Het parttime karakter van het gebruik van de kinderopvang in Nederland maakt het volgens Jellesma lastig om een passend aanbod te creëren. "Veel Nederlandse ouders kiezen ervoor om één dag in de week met hun kinderen te zijn. De meeste kinderen gaan twee of drie dagen in de week naar de kinderopvang. Maar het is veel makkelijker om kinderopvang te organiseren als je weet dat alle kinderen er vijf dagen in de week zijn, zoals in het basisonderwijs."

Schrijf je kinderen in voor andere dagen of kies voor gastouders

Wat zijn de opties als er geen plek is op een kinderdagverblijf? Schrijf je kinderen in op woensdag en vrijdag, tipt Bijlsma. "Ook als een andere dag je voorkeur heeft. Als je eenmaal een plekje hebt, dan heb je meer kans om door te schuiven naar de populaire dagen." Ook rondkijken in een andere buurt kan uitkomst bieden.

Daarnaast kan een gastouder een goed alternatief zijn. Al moet je daar ook snel bij zijn, waarschuwt Jellesma. "Het aantal gastouders loopt al jaren terug, dus ook daar is niet altijd plek." Neem de tijd om je goed te oriënteren, adviseert de voorzitter van BOinK. "Wij zeggen altijd: de beste kinderopvang in Nederland is gastouderopvang, maar de slechtste ook. En waar de GGD ieder jaar bij elk kinderdagverblijf komt, worden gastouders slechts sporadisch gecontroleerd. Voer een goed gesprek en vraag andere ouders naar hun ervaringen. Daar kunnen wij ook in adviseren. Het is in ieder geval belangrijk dat je een goed gevoel hebt bij een gastouder."

Een ander populair alternatief is opvang binnen de familie, met opa en oma voorop. Dat kan heel mooi zijn, vindt Jellesma. "Er ontstaat een hechte band tussen je ouders en je kinderen. Maar het kan ook belastend zijn. Je ouders hebben bepaalde opvattingen, jij misschien andere. Daar moet je vooraf goede afspraken over maken. Bovendien is kinderopvang altijd meer dan oppas. Pedagogisch medewerkers werken ook aan de ontwikkeling van kinderen. Dat kan je van een opa of oma niet altijd verwachten."