"Ik werk voor de opvang", heb je misschien weleens van ouders gehoord. Maar kan een dag werken echt minder geld opleveren dan wat een dag opvang kost? Er is eigenlijk maar één scenario waarbij die veronderstelling klopt.

Als er één vereniging is die erop hamert dat de kinderopvang niet te duur mag worden, dan is dat de Belangenvereniging van Ouders in de Kinderopvang (BOinK). Maar zelfs BOinK kan niet bevestigen dat iemand meer geld over zou houden door een dag minder te werken en die dag dus geen gebruik te maken van de kinderopvang.

"De bijdrage die ouders moeten betalen, is afhankelijk van hun inkomen. Ouders met de laagste inkomens krijgen de kosten bijna volledig (voor 96 procent, red.) vergoed door de kinderopvangtoeslag", zegt BOinK-voorzitter Gjalt Jellesma. "De opvang is zeker een stevige kostenpost voor ouders. Maar als je werkt, zal je op één dag altijd meer verdienen dan wat een dag opvang kost."

“Fiscale verschijnselen zoals de inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK), kinderopvangtoeslag en heffingskortingen zorgen ervoor dat werk en opvang lonender zijn dan thuisblijven.”

Waar komt dan het idee vandaan dat je "werkt voor de opvang"? Misschien uit het verleden; voor 2007 moest je als ouder maar geluk hebben als je eventuele werkgever of gemeente je tegemoet wilde komen in de opvangkosten. Tegenwoordig geeft de kinderopvang alle ouders recht op compensatie, als ze maar aan het werk zijn.

Een andere reden voor deze opvatting kan de complexiteit van het fiscale stelsel zijn. Als je bijvoorbeeld weet dat je maandelijks 400 euro netto per weekdag verdient en de opvang 400 euro per weekdag kost, zou je snel denken dat je die dag net zo goed vrij kan zijn. Zo simpel is het niet. Fiscale verschijnselen zoals de inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK), kinderopvangtoeslag en heffingskortingen zorgen ervoor dat werk en opvang lonender zijn dan thuisblijven.

Dagje minder werken niet goedkoper

"Veel mensen denken dat het goedkoper wordt als de minst verdienende ouder - meestal een vrouw - een dag minder gaat werken. Dat is heel jammer, want het klopt niet", zegt Karin Radstaak van het Nationaal Instituut voor Budgetverlichting (Nibud). "Een stel houdt meestal meer over als het allebei vier dagen gaat werken, in plaats van dat de kostwinner fulltime werkt en de partner drie dagen."

Hoe reken je dit allemaal uit? Dat hoef je gelukkig niet zelf te doen. Met de WerkZorgberekenaar van het Nibud kan je checken wat meer of minder werken of zorgen zou betekenen voor jouw financiële situatie.

Zzp'ers zijn uitzondering

Er is wel één situatie waarin het meer geld oplevert om een dag minder te werken en die dag geen opvang te gebruiken: als je zzp'er bent en een jaar (bijna) geen winst maakt. Dan is het inderdaad goedkoper om minder gebruik te maken van de opvang. Maar op dit scenario mikken is onder zelfstandigen waarschijnlijk zowel ongewenst als onrealistisch.

Het klopt wel dat de combinatie werk en kinderopvang soms maar een paar tientjes meer oplevert dan (parttime) huisvader of -moeder worden. Is dat het waard? Vraag je vooral af wat het werk je behalve geld op de korte termijn oplevert, aldus Radstaak.

"Als je de keuze maakt om thuis te blijven, hoe zorg je er in die tijd voor dat je terugkeert op de arbeidsmarkt? Dit is bepalend voor je economische afhankelijkheid en uiteindelijk een maatschappelijk vraagstuk voor jezelf."