Nu kinderen voor de tweede keer thuis les krijgen in plaats van op school, neemt het risico op een leerachterstand toe. Er zijn verschillende manieren om je kind te helpen die achterstand te verkleinen. Maar er zijn ook dingen die je beter achterwege kunt laten. "Ga nooit met een rode pen door het huiswerk van je kind heen, maar werk aan een veilige leeromgeving."

Arjanne Hoogerman, die als onderwijskundige bij de educatieve uitgeverij Malmberg werkt, laat er geen twijfel over bestaan: er zijn leerachterstanden en die zijn er zeker niet alleen bij zwakkere leerlingen.

Als ouder moet je daar dan ook alert op zijn. "Een achterstand kun je merken aan een gebrek aan motivatie, geen zin hebben. Als het kind geen plezier heeft in het leren, is dat vaak een slecht teken", stelt Hoogerman. "Het kind mist dan succeservaringen."

Uit cijfers van de Algemene Vereniging Schoolleiders bleek na de vorige lockdown, die vanaf half maart tien weken duurde, dat een op de zes leerlingen slechter presteerde na de periode van thuisonderwijs. 70 procent bleef op gelijk niveau, terwijl 14 procent van de leerlingen juist vooruitgang boekte.

'Kinderen hebben tijdens eerste lockdown twee derde minder geleerd'

Socioloog Thijs Bol van de Universiteit van Amsterdam concludeerde na de eerste lockdown dat elke week schoolsluiting verloren tijd is. "Kinderen hebben tijdens de eerste schoolsluiting ongeveer twee derde minder geleerd dan normaal. Die leerachterstand was veel groter voor kinderen uit kansarme gezinnen."

“Ouders zijn geen leraren, maar moeten gewoon ouders kunnen zijn.”
Arjanne Hoogerman, onderwijsdeskundige

De tweede lockdown komt hier bovenop. "Waar ze eigenlijk nu juist extra zouden moeten leren om leerachterstanden weg te werken, zijn de scholen weer dicht", stelt Bol.

Vooral de lagere groepen in het basisonderwijs hebben volgens de socioloog last van de sluiting. Zij leggen de basis voor belangrijke cognitieve vaardigheden als begrijpend lezen, rekenen en spelling.

Speelse opdrachten bedenken

Onderwijskundige Hoogerman vindt dat er niet te veel van ouders verwacht moet worden. "Ouders zijn geen leraren, maar moeten gewoon ouders kunnen zijn."

Dat betekent niet dat ouders hun kind helemaal niet kunnen helpen. Volgens Hoogerman ligt de kracht van thuisonderwijs juist in het zoeken naar activiteiten waar op school geen tijd en ruimte voor is. "Probeer speelse opdrachten te bedenken die betekenisvol zijn en die passen in het dagelijks leven."

“Ga met ze kleien om vormen en verhoudingen te oefenen. Speel galgje om na te denken over de plaats van de letters in het woord.”
Arjanne Hoogerman, onderwijskundige

Heeft je kind moeite met kommagetallen? "Kijk dan samen naar de bon van de boodschappen en ga daarmee rekenen. Zijn tafels moeilijk, maar speelt je kind graag met LEGO? Laat het dan torentjes bouwen met telkens vijf blokjes."

"Ga met ze kleien om vormen en verhoudingen te oefenen. Speel galgje om na te denken over de plaats van de letters in het woord. Oefen schrijfvaardigheid door samen een brief naar ouderen in de buurt te sturen", adviseert Hoogerman.

Ouders moeten vooral niet de strijd aangaan met hun kind. "Realiseer je dat je geen leerkracht bent. En ga nooit met een rode pen door het huiswerk van je kind heen, maar werk aan een veilige leeromgeving."

Kijk samen met je kind naar de planning

Remedial teacher Annette van Zeben is het eens met Hoogerman. "Ouders moeten al zoveel. Wat wel slim is, is om aan het begin van de dag even samen met je kind naar de planning te kijken. Wat moet er vandaag gebeuren? Motiveer je kind en zorg dat het weet wat het moet doen."

En als je toch samen met je kind aan de slag wil gaan met de schoolboeken, verdiep je dan eerst in de strategieën van de school, stelt Van Zeben. Anders bestaat de kans dat het kind dingen verkeerd aanleert.

Om begrijpend lezen te oefenen, kunnen kinderen eens een recept proberen te maken uit het kookboek, of de handleiding van een nieuw spel doorgronden. Leerzame spelletjes, zoals Qwixx en Regenwormen, zijn wat Van Zeben betreft sowieso aan te raden. "En lezen is altijd goed."