Nu scholen en de meeste kinderopvang gesloten zijn en thuiswerken nog altijd de norm is, blijft er voor ouders vaak maar één oplossing over: de kinderen naar opa en oma. Waar grootouders hun kleinkinderen tijdens de eerste lockdown nauwelijks zagen, krijgen sommigen het nu juist drukker en drukker. Gezellig of zwaar? "Ik wil zelf weer kunnen beslissen over mijn vrije tijd."

Grootouders willen vaak álles doen voor hun kinderen en kleinkinderen, maar letten niet altijd op hun eigen grenzen, zegt assertiviteitscoach Bieke Geenen (37), die het boek Opa en oma zonder stress schreef. "De oppasrol van de grootouder gaat soms eindeloos ver."

Geenen leert grootouders nee te zeggen tegen hun kinderen en tijd vrij te maken voor hun eigen hobby's. Maar in coronatijd ligt dit ingewikkelder. Nu scholen en de meeste kinderopvang dicht zijn, zal er nog vaker een beroep op opa en oma worden gedaan, verwacht de assertiviteitscoach. "Het is begrijpelijk dat grootouders dan willen helpen waar nodig."

“Het is leuk, maar niet voor eeuwig. Ik wil zelf weer kunnen beslissen over mijn vrije tijd.”
Opa Rienk van Dijk

Toch is het belangrijk ervoor te waken dat het niet te veel wordt, zegt Geenen. "In België wordt het grootouders nog steeds sterk afgeraden om op de kleinkinderen te passen. Hoewel het gemis dan groot is, biedt het grootouders een goed moment om patronen te doorbreken en stil te staan bij de soms té drukke grootouderrol."

Genieten zonder kleinkinderen

Opa Rienk van Dijk (61) heeft nooit een vaste oppasdag gewild, maar in de tweede lockdown is de drukte toegenomen. Voorheen zag hij zijn zevenjarige kleinzoon gemiddeld één keer per week. "De kinderen hebben zelf voor hun kinderen gekozen", zegt Van Dijk, "we willen helpen waar nodig, maar we hebben ook onze hobby's, zoals motorrijden."

Opa Rienk van Dijk met zijn kleinzoon.

Opa Rienk van Dijk met zijn kleinzoon.
Opa Rienk van Dijk met zijn kleinzoon.
Foto: Rienk van Dijk

Sinds het sluiten van de buitenschoolse opvang, vangt hij zijn kleinzoon meerdere keren per week op. "Het is familie, daar hou je van en je doet wat kan." Toch wil Van Dijk na de coronacrisis weer terug naar hoe het was. "Het is leuk, maar niet voor eeuwig. Ik wil zelf weer kunnen beslissen over mijn vrije tijd."

“We willen genieten van ons pensioen, zoals afspreken met vrienden en de dag rustig opstarten.”
Oma Chieneke Amersfoort

Ook Chieneke Amersfoort (64), oma van zes kleinkinderen tussen de twee en dertien jaar, heeft minder tijd voor zichzelf. Tijdens de eerste lockdown zag ze haar kleinkinderen helemaal niet, maar "in de zomer zijn de vaste oppasdagen er weer ingeslopen." Gewoonlijk past Amersfoort twee keer in de week op, maar na de toespraak van premier Mark Rutte is dit uitgebreid.

"In alle eerlijkheid vonden wij het zonder kleinkinderen in de eerste lockdown even prima", zegt Amersfoort, Ze schaamt zich hier niet voor. "Dit gevoel mag er ook zijn." Zonder kleinkinderen kom je weer aan andere dingen toe, zoals klussen in huis, legt ze uit. "Daarbij heb je niet meer de energie van een dertigjarige." Na corona doen Amersfoort en haar man weer een stapje terug. "We willen genieten van ons pensioen, zoals afspreken met vrienden en de dag rustig opstarten. Kleinkinderen zijn een cadeau, maar het af en toe kunnen begrenzen óók."

“Blijf vragen of opa en oma het nog redden. Misschien zeggen ze eerst volmondig ja, maar blijkt het na tien dagen toch veel te zwaar”
Bieke Geenen, assertiviteitscoach

Lusten en lasten

Voor oma Marianne van de Weijer (60) is het oppassen nooit te veel. Sinds de tweede lockdown past ze vier dagen in de week op de kleinkinderen (9 en 6,5) en als het aan haar ligt, blijft dit ook na corona het geval. "Laat mij maar minder werken, minder op stap en méér oppassen."

Oma Marianne van de Weijer ziet zichzelf als medeopvoeder.

Oma Marianne van de Weijer ziet zichzelf als medeopvoeder.
Oma Marianne van de Weijer ziet zichzelf als medeopvoeder.
Foto: Marianne van de Weijer

Ook helpt ze met thuisonderwijs. "Ik zie mezelf niet als oppasoma, maar als medeopvoeder. Als grootouder moet je niet alleen maar de lusten willen, en niet de lasten." De kinderen hebben het nu al zo zwaar, vindt Van de Weijer. "Ik merk dat veel grootouders denken: onze plichten zitten erop. Daar ben ik dus echt allergisch voor."

Niet elke grootouder is hetzelfde, en juist daarom drukt assertiviteitscoach Geenen opa's en oma's op het hart de eigen grenzen te bewaken. Zeker in coronatijd. Bijvoorbeeld door wel een paar uur oppassen, maar niet ook nog te koken of te helpen met thuisonderwijs. Aan de ouders wil Geenen meegeven het oppassen niet voor lief te nemen.

Geenen: "Blijf vragen of opa en oma het nog redden. Misschien zeggen ze eerst volmondig ja op de vraag om vaker op te passen, maar blijkt het na tien dagen toch veel te zwaar."