In Nederland en in Suriname vieren donderdag tienduizenden mensen Keti Koti. Toch zullen veel Nederlanders nog niet bekend zijn met deze feestdag. NU.nl zet alles wat je moet weten over het bevrijdingsfeest op een rij.

Wat is Keti Koti?

Keti Koti is een jaarlijks terugkerende feestdag waarop wordt herdacht en gevierd dat Nederland de slavernij heeft afgeschaft in de toenmalige koloniën Suriname en het Nederlands Caribisch gebied. Keti Koti betekent "ketenen gebroken" in de Surinaamse taal Sranantongo.

Op 1 juli 1863 kwamen met de afschaffing van de slavernij ruim 45.000 oorspronkelijk Afrikaanse tot slaaf gemaakte mensen vrij. In Suriname is 1 juli een nationale feestdag. Daar heet de dag officieel Dag der Vrijheden.

Hoe en waar wordt het gevierd?

Keti Koti wordt sinds 2002 in verschillende grote steden in Nederland gevierd, maar het is geen nationale feestdag. De nationale herdenking van de afschaffing van de slavernij vindt vanaf 13.00 uur plaats in het Oosterpark in Amsterdam. Daar staat sinds 2002 ook het Nationaal monument slavernijverleden.

Centraal in de herdenking bij het monument staan de minuut stilte en de kransleggingen. Die worden dit jaar omlijst door een optreden van Jeangu Macrooy en door toespraken van demissionair minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren, burgemeester Femke Halsema van Amsterdam en de voorzitter van het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee), Linda Nooitmeer.

Vanwege de coronabeperkingen is de herdenking opnieuw alleen toegankelijk voor genodigden en gaat ook het traditionele Keti Koti Festival niet door.

De herdenking wordt rechtstreeks uitgezonden bij de NOS en AT5.

Waarom is deze dag niet zo bekend in Nederland?

In de bredere Nederlandse samenleving werd tot voor kort weinig tot geen interesse getoond in het slavernijverleden. Hele generaties Nederlanders zijn opgegroeid zonder dat ze op school veel leerden over het slavernijverleden en de actieve rol die Nederland daarin heeft gespeeld.

De aandacht voor het onderwerp is de afgelopen jaren echter zichtbaar toegenomen. Het Rijksmuseum werkte jarenlang aan een expositie waarin slavernij in de museumcollectie wordt belicht. Ook zwol de discussie over de omstreden koloniale afbeeldingen op de Gouden Koets aan. Verder kregen de Surinaamse verzetsheld Anton de Kom en zijn boek Wij slaven van Suriname een plek in de Canon van Nederland.

Hoe staat de Nederlandse regering tegenover Keti Koti?

Het kabinet heeft nooit officieel excuses aangeboden voor het Nederlandse slavernijverleden. Wel betuigde Lodewijk Asscher in 2013 namens de vorige regering "diepe spijt en berouw" tijdens de herdenking van de afschaffing van de slavernij, toen 150 jaar geleden. Keti Koti is in Nederland ook geen vrije dag.

Maar de roep om hier verandering in te brengen, wordt steeds luider. De vier grote steden pleitten er recent voor om van Keti Koti een nationale herdenkingsdag te maken die in het teken staat van het afschaffen van de slavernij. Het initiatief daarvoor ontstond in de Amsterdamse gemeenteraad.

Burgemeesters en wethouders onderschrijven "het belang van een dag waarop we rouwen en vieren, naar geleerde lessen uit het verleden en een gedeelde toekomst kijken, net zoals we dat doen op 4 en 5 mei". Omdat dit in het belang is "voor alle Amsterdammers en Nederlanders", zijn zij voor een nationale feestdag. Ook Rotterdam, Den Haag en Utrecht hebben zich achter die mening geschaard.

Wie bepaalt of Keti Koti een nationale feest- én vrije dag wordt?
163
Wie bepaalt of Keti Koti een nationale feest- én vrije dag wordt?