Schaatssupporters zijn lief, zoals dit weekend ook op het EK Schaatsen. Zelf heb ik wel eens met een hooligan on ice te maken gehad, maar voor de rest is het ok. Heel anders was het op het EK in 1971 in Heerenveen, toen kanshebber Jan Bols een verkeerde wissel had op de 5.000 meter tegen de Dag Fornaess. De Noor zei later: “Een oud vrouwtje met een paraplu kwam naar me toe en sloeg me zo op het hoofd!” Verder waren er bommeldingen, bedreigingen en relletjes. Bij het schaatsen!

In 1971 heersten Ard Schenk en Kees Verkerk. Na een opvallend goede start startte Bols op zijn favoriete 5.000 meter. Maar juist daar ging het mis.

Het waaide erg hard die dag en daarom besloot Bols zo hoog mogelijk op de baan te rijden. Op die manier had hij weinig last van de slechte omstandigheden. Maar hij vergat bij een wissel naar beneden te gaan en schaatste gewoon door. En daarom volgde diskwalificatie, alhoewel Bols door in de bovenste baan te blijven juist meer meters had geschaatst dan de bedoelde vijfduizend.

Het normaal zo rustige schaatspubliek in Heerenveen kwam meteen in opstand. En niet zo zuinig ook: bommeldingen, relletjes en zelfs geweldpleging. Fornaess zat na die race in de kleedkamer, waar hij hoorde van de diskwalificatie. Alhoewel het niet zijn schuld was dat Bols vergat te wisselen, besloten de toeschouwers de Noor als schuldige aan te zijn wijzen.

Rellen op zondag

Op de tweede dag liep het uit de hand. Fornaess: “Een oud vrouwtje met een paraplu kwam naar me toe en sloeg me zo op het hoofd! Ik had geen idee wat er aan de hand was. Een oud dametje! Daarna deed het publiek er alles aan om mijn start te verstoren. De toeschouwers wilden maar niet stil worden. Dat motiveerde me echter alleen maar meer om iedereen te verslaan. Ze begonnen sinaasappelen en flessen op het ijs te gooien. Er was geschreeuw en boegeroep van 20.000 man. Ik dacht: Wat gebeurt hier?”

Hij werd er juist door gemotiveerd, zei hij later. “Ik reed mijn rondje uit en stak mijn armen omhoog. Er kwam meer boegeroep. Het was een gevecht: ik wilde niet van het publiek verliezen. Ard Schenk en Kees Verkerk reageerden wel heel aardig. Ze bleven bij me en praatten met me. Ze gingen ook met me mee naar de huldiging om me te beschermen.”

Bedreigde scheidsrechter

Ook de verantwoordelijke scheidsrechter Henny Roos werd bedreigd, zoals zijn zoon zei: “Nog datzelfde weekend is er een bommelding binnengekomen, dat er een bom in zijn auto zou zijn gestopt. Die is door de politie grotendeels uit elkaar gehaald. Onder politiebegeleiding is hij daarna naar het hotel gebracht. Het was heel naar.”

En de zondag verliep eveneens dramatisch voor Roos: “De spanning liep per minuut omhoog. Het was niet echt leuk. Mijn vader werd letterlijk bedreigd. Die tweede dag is hij niet op het ijs geweest - de enige dag in zijn leven dat zo iets is gebeurd. Er was een enorme druk op hem door het publiek.”

Jan Bols zelf heeft nooit de schuld gegeven aan zijn Noorse concurrent, die uiteindelijk Europees Kampioen werd.