Johan Cruijff zou deze week met Ajax naar Zuid-Afrika gaan, maar bedankte vanwege persoonlijke omstandigheden. Exact een kwart eeuw geleden trok de voetballer zich ook terug voor een trip naar Zuid-Afrika, omdat hem anders een levenslange schorsing boven het hoofd hing. Cruijff was met wereldsterren als Franz Beckenbauer uitgenodigd voor een lucratief toernooi, maar in 1982 stond het racistische Zuid-Afrika nog op de zwarte lijst. Als Cruijff toen tóch zou zijn gegaan, was hij vast niet zo legendarisch geworden als nu.

En wéér waren het onze vrienden van de historische Ajax-site De Goeie Ouwe Tijd, die zo vriendelijk waren wat oude krantenknipsels naar ons op te sturen. Het zijn berichten van 5 tot en met 11 juli 1982 en beginnen met het nieuws 'Johan Cruijff in superteam naar Zuid-Afrika'.

We lezen: ´Een superelftal van internationale voetbalsterren zal in Zuid-Afrika tenminste acht wedstrijden spelen. Aan de tournee wordt deelgenomen door Johan Cruijff, de Duitser Franz Beckenbauer, de Engelsman Mick Channon en de Joegoslavische vroegere Spurs-goalie Milija Aleksic. Zij zouden voor grof geld bereid zijn in Durban, Johannesburg en Kaapstad tegen Zuid-Afrikaanse teams te spelen.´

Boycot

Allemaal heel leuk en aardig, maar Zuid-Afrika was in die tijd het land van apartheid, waar structureel racisme heerste. Internationaal was er een sportboycot tegen dit land, waaraan ook de wereldvoetbalbond meedeed.

De Nederlandse schrijver W.F. Hermans kwam in diezelfde tijd erachter wat het losmaakte om tóch een trip te maken naar dit land. In 1983 bezocht hij Zuid-Afrika voor lezingen, wat in Nederland een enorme discussie losmaakte. Als Cruijff ook naar het land van apartheid zou zijn gegaan, was de kans heel groot dat hij van zijn voetstuk zou zijn gevallen en daar nu nog last van zou hebben gehad. Gelukkig zullen we het nooit weten.

Want geld verdienen in het land, waar de blanke elite met grof geweld zichzelf in stand houdt, is moeilijk uit te leggen. Willens en wetens een boycot schenden om snel wat centen op te strijken, had grote consequenties kunnen hebben voor Cruijff. Daarom besloot hij een kleine week na het eerste krantenbericht maar af te zeggen voor het reisje.

En dus stond in het laatste bericht, dat ons opgestuurd werd: ‘Johan Cruijff en Franz Beckenbauer hebben een uitnodiging om voor veel geld vijf demonstratiewedstrijden te spelen in Zuid-Afrika van de hand gewezen. Een brouwerij in Zuid-Afrika heeft achttien bekende voetballers benaderd voor de reeks demonstratieduels. Daar Zuid-Afrika sinds 1976 geen lid meer is van de Internationale voetbalfederatie (FIFA) lopen de spelers bij het aannemen van de uitnodiging het risico voor het leven geschorst te zullen worden.’

Waarom Cruijff nu niet meer meegaat, is onbekend, maar heeft niets te maken met welke wereldpolitiek dan ook.