Man en/of vrouw

In de internationale sport bestaan bizarre verhalen over sporters, van wie na een zege al dan niet terecht werd beweerd dat ze eigenlijk een ander geslacht hadden. Loglega Jeroen Heijmans maakte dit weekend een overzicht van deze merkwaardige incidenten. Het gaat hier bijvoorbeeld om een vrouwelijke wereldkampioen alpineskiën, die opeens man zou zijn, of een atlete, die onterecht werd gediskwalificeerd, omdat ze volgens een seksetest van een ander geslacht was. In Nederland ontstond de meest beruchte affaire op dit gebied rond atlete Foekje Dillema. In de jaren vijftig bleek ze beter dan Fanny Blankers-Koen en daarvoor moest ze boeten.

In 1948 was Fanny Blankers-Koen de ster van de Olympische Spelen in Londen. Ze was onbetwist de snelste ter wereld, totdat in een dorpje in de provincie Groningen een enorm talent opstond. Haar naam was Foekje Dillema.

Enkele jaren geleden verscheen het boek 'Een koningin met mannenbenen. Fanny Blankers-Koen, atlete van de eeuw' van Kees Kooman. Hierin staat een compleet hoofdstuk over de clash tussen Blankers-Koen en Dillema, die in 1949 begon.

Vanuit het niets meldde zich een enorm talent. In de zomer van 1949 stond de complete Kuip op zijn kop tijdens een atletiekinterland tegen Italië. 'Toen Foekje daar zo liep', citeert Kooman een ooggetuige, 'dachten wij terug aan die zaterdagmiddag van de zevende augustus 1948, toen Fanny in Londen haar kunststukje uithaalde.'

In hetzelfde jaar kreeg Dillema in Londen de eretitel Athlete of the match na een fabuleuze sprint. Nederland was nog niet bekomen van de olympische successen van 1948 of het zag een nog groter talent op de baan staan.

In 1950 liep Dillema een Nederlandse record op de 200 meter. Kort daarna was deze tijd echter uit de boeken geschrapt. Een seksetest van de Atletiekbond zou hebben aangetoond dat Dillema een man was, die zich voordeed als vrouw. Vooral Blankers-Koen zou vermoedens hebben gehad dat ze keer op keer werd verslagen door een man. “Ik loop niet tegen een vent”, zei Blankers-Koen hierover. Samen met haar man en trainer Jan Blankers wilde ze dit uitgezocht zien.

En dat gebeurde met een vernederende seksetest, die in het geheim werd uitgevoerd. Om een rookgordijn op te trekken werden voor deze test namelijk nog enkele andere atletes opgeroepen. De vrouwen moesten plaatsnemen in een verlosstoel, waar ze tussen de benen werden betast. Ook een atlete, die dat jaar een kind had gekregen, moest dit haar laten welgevallen.

Het was in deze test dat de Atletiekbond bewezen achtte dat Dillema een man zou zijn. Niet dat het haar overigens officieel werd meegedeeld. Het ergste moet nog komen…

Op 13 juli 1950 reisde Dillema vanuit Groningen naar Utrecht, om met het Nederlandse team te vertrekken naar Frankrijk voor een landenwedstrijd. Daar werd ze compleet onverwacht geconfronteerd met de seksetest en ter plekke geschorst. Geen kans om zich te verdedigen, geen kans om zich voor te bereiden, gewoon opzouten en bek houden. Mentaal gebroken keerde ze terug naar Groningen en dook enkele jaren onder.

Sindsdien is nooit duidelijk geworden wat er nou precies is gebeurd. Mensen uit de atletiekwereld zien echter de kwade hand van vooral Jan Blankers. Hij zou bevreesd zijn geweest voor de enorme snelheid van Dillema, die de mythe van de Vliegende Huisvrouw kon aantasten. Door een gemanipuleerde seksetest kon de grootste tegenstander van zijn vrouw voor altijd het zwijgen worden opgelegd. Beschouw het als een liquidatie zonder doden, maar met slachtoffers.

Dillema is opgenomen in de Olympic Experience in het Olympisch Stadion, waar de Nederlandse sportgeschiedenis tot leven wordt gebracht. Want die bestaat niet alleen uit hoogtepunten, maar ook uit schandalige karaktermoorden. Zoals deze bij Dillema door hoogstwaarschijnlijk de familie Koen.

Tip de redactie