Het was me vorig jaar volkomen ontgaan dat ik de zilveren medaille van het WK Voetbal 1954 had kunnen kopen. Dat schrijft Johan Derksen althans. De prijs was van de Hongaarse voetballegende Ferenc Puskas, die deze maand met spoed in het ziekenhuis werd opgenomen. Hij moest zijn prijzen verkopen om zijn verzorging te betalen! Iets vergelijkbaars gebeurde in 1922 met supersporter Jaap Eden, wiens prijzen onder de hamer gingen om de opvoeding van zoon Jaap jr. te bekostigen. Foto’s én film erbij?

Het artikel van Derksen over Puskas is schokkend. De Hongaar is niet in staat de kosten te betalen voor een goede verzorging tegen zijn ziekte. In augustus vorig jaar was er in Hongarije een benefietwedstrijd om geld op te halen voor de oude meester – ongetwijfeld een van de beste voetballers aller tijden. Maar volgens verhalen was het geld vooral voor de organisatie en in ieder geval niet voldoende. Daarom werden ruim honderd persoonlijke items verkocht als tegemoetkoming in alle kosten.

En dat voor een sporter, die zoveel heeft betekend voor Real Madrid, het Hongaarse Elftal (olympisch kampioen in 1952!) en het nationale team van Spanje (vier WK-wedstrijden in 1962!). Die hebben allemaal verdiend aan deze man, die er nu niets voor terugkrijgt. Gelukkig was er nog wel een Hongaars bedrijf, dat alles wilde opkopen en zo te behouden.

Jaap Eden

En daarom zijn mijn gedachten nu bij het Jaap-Eden-Comité. Dat probeerde in 1922 te voorkomen dat iets vergelijkbaars zou gebeuren in Nederland, met Jaap Eden. Zijn prijzenkast verdween eveneens onder de veilinghamer.

Jaap Eden is de enige sporter ter wereld ooit, die binnen een jaar het wereldkampioenschap wielrennen en schaatsen won. Helaas kon hij niet van drank en sigaren afblijven en zakte af naar een bedenkelijk niveau. De opvoeding van zijn zoon Jaap jr. liep daarom gevaar.

Omdat Eden diep in de schulden zat, wilde zijn familie de trofeeën van de sporter verkopen om de eerste pijn te verlichten. Op 29 maart 1922 plaatste het Jaap-Eden-Comité, gevuld met sportprominenten, een oproep om dat te voorkomen.

‘Ondergeteekenden meenden tegen een dergelijk voornemen te moeten waarschuwen. Zij beschouwen deze kunstvoorwerpen als een onderdeel onzer sport-historie, en de verloting daarvan, die de kans opent, dat deze bekers op niet waardige plaatsen belanden, achten zij in strijd met de piëteit, waarmede men deze sportprijzen van geschiedkundige hoedanigheid dient te behandelen.’

Iedereen werd opgeroepen geld te geven om die verzameling centraal op te kopen en op te slaan. Zo kon de opvoeding worden betaald van zoon Jaap.

Helaas is dit mislukt, waardoor de prijzenkast van Nederlands eerste sportheld is verkocht en grotendeels verdwenen, alhoewel niet alles is kwijtgeraakt. De mooiste bokaal uit zijn verzameling bijvoorbeeld is in Hindeloopen beland, in het Schaatsmuseum.

Met zoon Jaap is het trouwens goed afgelopen. Hij werd piloot en na de Tweede Wereldoorlog onderscheiden voor zijn vertoonde moed.

Hopelijk loopt het nu goed af met Puskas en zijn bezittingen.