De 1000 meter hardrijden is de meest oneerlijke afstand van het olympische schaatstoernooi. Dat schrijft schaatshistoricus Marnix Koolhaas. Hij baseert zich op een onderzoek van de Noorse wiskundige Nils Lid Hjort. Jan Bos is zaterdag daarom in een ongunstige positie met de 1.000 meter.

Nils Lid Hjort heeft de hele vrijdagnacht zitten rekenen. Volgens hem bedraagt het gemiddelde verschil tussen rijders die in de binnen- of de buitenbaan starten 0,1 seconde. Hij publiceerde zijn bevindingen zaterdagochtend op de Yahoo skate-list. Hjort gebruikte voor zijn onderzoek uitslagen van 1000-meterritten van de wereldkampioenschappen van de afgelopen jaren.

Professor Nils Lid Hjort is een deskundige op het gebied van schaatsstatistiek. In 1994 maakte hij voor het eerst berekeningen over het vermeende verschil tussen een start in de binnen- of de buitenbaan op de 500 meter. Ook toen vond hij een significant verschil ten gunste van de rijders die in de binnenbaan waren gestart.

Op topsnelheid bleek de laatste buitenbaan voor rijders een voordeel op te leveren. Op basis van Hjort's bevindingen besloot de Internationale Schaats Unie om de 500 meter bij Olympische Spelen (en bij afstandswereldkampioenschappen) voortaan twee keer te laten verrijden: één keer met start in de binnenbaan en één keer met start in de buitenbaan.

Het voordeel dat een rijder op de 1000 meter heeft bij een start in de binnenbaan is anders dan het voordeel bij een start in de binnenbaan op de 500 meter. Doordat rijders op een 1000 meter twee en een half rondje rijden, rijdt de rijder die start in de binnenbaan drie binnenbochten en twee buitenbochten. De rijder die in de buitenbaan start rijdt twee binnenbochten en drie buitenbochten.

Die ongelijkheid heeft twee gevolgen. Door de ongelijke startposities heeft de rijder die in de binnenbaan start vijftien meter extra voordat hij de eerste bocht te verwerken krijgt. Omdat het lastiger wordt geacht om in een bocht te versnellen, is dat een voordeel.

Het tweede voordeel behaalt de rijder die in de binnenbaan start in de laatste bocht. Omdat hij ook in de binnenbaan finisht, heeft hij op de laatste kruising het psychologisch belangrijke voordeel dat hij zijn tegenstander in de rug kijkt en naar hem toe kan rijden. Bovendien hebben rijders vanwege hun na 800 meter redelijk verzuurde benen liever een laatste binnenbocht dan de technisch lastiger geachte lange laatste buitenbocht.

Op de 1000 meter voor heren starten van de kanshebbers Chad Hedrick, Shani Davis, Joey Cheek en Erben Wennemars in de binnenbaan. Dmitrij Dorofejev, Beorn Nijenhuis, Stefan Groothuis en Jan Bos lootten de buitenbaan.

Gerard van Velde won in 2002 Olympisch goud op de 1000 meter met een.... laatste binnenbocht!