Met olympische vrede wordt iets anders bedoeld dan vrije sex. Wegens de recente onlusten rond spotprenten is nu een oproep gedaan door een moslimleider uit Turijn om tijdens de Winterspelen rustig te blijven. Hoe mooi het ook klinkt: de olympische vrede is een moeilijk geval, omdat eigenlijk niemand er écht in is geïnteresseerd. Zoals een Nederlandse diplomaat in 2000 mij persoonlijk zei: “Een verplicht nummertje.”

Het is een terugkerend ritueel tijdens de Olympische Spelen: het uitroepen van de olympische vrede, ofwel de Ekecheiria.

De Olympische Spelen moeten een symbool zijn voor verdraagzaamheid en vrede als goed voorbeeld voor de jeugd. In 1993 schreven de Verenigde Naties voor de eerste keer een tekst hierover, bol van idealen. “Wij roepen op voor een staakt-het-vuren tijdens de Spelen, om de jeugd te mobiliseren voor de vrede.”

Het idee is overgenomen van de klassieke Olympische Spelen. Toen was het de gewoonte dat ruim voor aanvang speciale koeriers vanuit het gebied van de berg Olympus vertrokken om door het hele land de Spelen aan te kondigen. Meteen daarop werd een Ekecheiria afgekondigd, een olympische vrede die moest garanderen dat de sporters ongestoord konden reizen om het sportevenement te bereiken.

Een verplicht nummertje

Iedereen is voor vrede, maar er mag best wel over worden nagedacht. De ronkende woorden van de VN ten spijt is er sinds 1993 tijdens alle Spelen gewoon doorgevochten. Een land dat zich hier namelijk niet aan houdt, zal niet worden gestraft. En dat kan tot cynische opmerkingen leiden, merkte ik in 2000. Vlak voor aanvang van de Zomerspelen in Sydney schreef ik voor het NRC Handelsblad een artikel over deze vrede. Ik sprak toen met het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Stel, zo vroeg ik een woordvoerder, dat tijdens de Spelen er een gevechtshandeling plaatsvindt. Dat is dus een overtreding van de olympische vrede, zoals die door de VN is vastgelegd. Voelt Nederland zich dan geroepen de VN-leden aan te spreken indien ze zich niet houden aan deze wapenstilstand?

“Wat moet ik daar nu op zeggen? Dit soort oproepen kunnen niet worden afgedwongen, omdat er geen sanctie aan is verbonden bij overtreding. En ik weet niet of wij ons geroepen voelen om de leden aan te spreken als ze zich er niet aan houden. Wij hadden die resolutie tenslotte niet ingediend. Het is wel aangehaald bij informele gesprekken in New York, maar niet op officieel niveau. Ach, zo gaat dat nu eenmaal.”

Olympische vrede en ramadan

Het kan nog vreemder: juist door een oproep voor olympische vrede kunnen internationale spanningen toenemen. Dat gebeurde in 2002 vlak voor de Winterspelen van Salt Lake City in de VS. Juist op dat moment was in Afghanistan de zoektocht bezig naar Osama Bin Laden. De Amerikanen verklaarden toen ook tijdens de ramadan, de heilige maand voor moslims, te blijven bombarderen. En ook als de Amerikanen tijdens de Winterspelen wat wilden schieten, zouden ze dat doen. Ongeacht of die Spelen in hun land waren.

Toch kwam er weer de VN-oproep om tijdens die Winterspelen de gevechten te staken in Afghanistan, zowel door de Amerikanen als de Arabieren. Moslims vroegen zich daarna hardop af waarom er tijdens de Olympische Spelen wél een tijdelijke gevechtsstop zou moeten zijn en niet tijdens hun heilige maand.

En eerlijk gezegd: geef ze eens ongelijk. Want vanuit wereldwijd perspectief bekeken: wat maakt de Olympische Spelen belangrijker dan de ramadan? Ik zou het niet weten, want beide hebben een enorme impact op heel verschillende manieren.

Olympische vrede: het klinkt dus zo mooi, maar het haalt zo weinig uit. Internationaal houdt dit probleem mensen bezig, maar toch verandert er niets. Jammer, want met vrede is op zich niets mis.

Daarom: Vrede zij met U en Gods barmhartigheid en zijn zegeningen. En veel plezier met de Winterspelen.