Op één dag enkele tientallen miljoenen euro’s rijker worden is voor normale mensen een droom uit de loterij. Maar niet voor de KNVB en onderzoeksbureau Ecory, die het Nederlandse voetbal met ruim 1.500 miljoen euro overwaarderen. De Volkskrant toonde zaterdag namelijk aan dat er behoorlijk is gerommeld met een onderzoek naar de waarde van het Nederlandse voetbal. Deel 1 in de cursus Rijk Worden Voor Beginners.

Nieuws! De waarde van voetbal is 2,5 miljard euro, aldus genoemd onderzoek. En dat lazen we dan overal, totdat econoom Frank Kalshoven eens aan het rekenen sloeg. Wat nou 2,5 miljard euro, constateerde hij. Het Nederlandse voetbal is ‘maar’ 934 miljoen euro waard – een verschil van ruim anderhalf miljard euro! Hoe kan in hemelsnaam zo’n enorm gat ontstaan tussen gedroomde en echte realiteit? Daarvoor luisteren we naar Kalshoven, want die kan dat veel beter uitleggen dan ik.

Stoeien met begrippen

We beginnen bij de kern van de zaak. Wat betekent waarde eigenlijk volgens economen? Er zijn nogal verschillende versies van dit begrip. Kalshoven zet uiteen dat er in de economie hiervan verschillende definities bestaan en een verkeerd gebruik scheelt al snel anderhalf miljard euro.

Neem bijvoorbeeld de waarde van een bal. Eerst worden de grondstoffen ingekocht voor leer, daarna wordt er geld verdiend met het verkopen van dat leer aan de fabriek. De gefabriceerde bal wordt dan verkocht aan een sportwinkel en die is als laatste aan de beurt om er geld mee te verdienen. Noem dat maar opgetelde waarde.

Maar al die bedragen kun je niet klakkeloos bij elkaar optellen om tot de waarde van die bal te komen. Want dan worden de kosten van bijvoorbeeld het leer vermenigvuldigd, waar er tenslotte maar één keer voor is betaald. Als toch al die bedragen bij elkaar op één hoop worden gegooid, zou het een hele dure bal worden. Maar dan ook echt heel duur.

Kalshoven toont in zijn stuk overtuigend aan dat hier gerekend moet worden met toegevoegde waarde. De leerproducent verdient een bedrag met zijn leverantie aan de fabriek, die daarna weer verdient aan het doorverkopen aan de sportwinkel, enzovoort. Als die toegevoegde waardes worden opgeteld komt er opeens een lager bedrag uit dan zojuist. En dat bedrag komt opvallend overeen met de echte waarde van de bal uit ons voorbeeld.

Komen we vandaag nog tot de kern van de zaak, mijnheer?

Ja hoor, vanaf nu om precies te zijn. De KNVB heeft namelijk dat bedrag van 2,5 miljard euro gekregen door al die waardes foutief op te tellen, zoals ik in het eerste voorbeeld van de bal deed. Want wat zegt Kalshoven over het totaalbedrag als we de toegevoegde waardes gebruiken om mee te rekenen?

‘De toegevoegde waarde van het voetbal bedroeg in 2004 934 miljoen euro.’

Dat is nog niet eens één miljard, in plaats van 2,5 miljard! Zozo, dat is snel geld verdienen voor de KNVB.

Stel dat Kalshoven gelijk heeft. Dan mag dat onderzoeksbureau Ecory zich wel heel erg schamen voor het resultaat van zijn onderzoek.

Update 16.30 uur

En ook de Volkskrant moet zich schamen, attenderen lezers mij. Zoals onder meer Theo de Vries meelde: 'De KNVB dicht het voetbal een 2,5 keer te hoge waarde toe, namelijk 2,5 miljard in plaats van 1 miljard. In het artikel van de Volkskrant maakt de krant het echter véél bonter dan de KNVB. Zij stellen namelijk dat 1 miljard ten opzichte van het Bruto Nationaal Product (500 miljard euro) 0,002 procent zou bedragen! Maar één vijfhonderdste is nog altijd 0,2 procent. Mijns inziens maakt de Volkskrant zich volstrekt belachelijk door in een artikel waarin ze iemand afzeikt omdat ze de werkelijkheid met een factor 2,5 te rooskleurig afschildert, zelf die werkelijkheid met een factor 100 (!) pessimistischer voor te stellen dan ze is.'