Een mopje mondharmonica

Op de vierde mei herdenkt ook de Nederlandse sport de doden. In 1939 zag niemand hier de oorlog aankomen – ook Feyenoord niet. In dat jaar reed de club met de bus door Duitsland en zag soldaten in stormpas. ‘Dit alles, alsmede de andere versperringen aangebracht op wegen en op rivieroevers, deed wel eens huiverige gedachten opkomen en gesprekken hierover voeren. Doch een mopje mondharmonica en alles werd weer vergeten.’ Nog geen jaar later brandde Rotterdam.

Enkele weken na het Duitse bombardement op Rotterdam werd de nationale voetbalcompetitie hervat met uiteindelijk Feyenoord als kampioen. De ene kant van de Maas lag in puin en aan de andere kant werd gevoetbald. ‘In deze sombere tijden heeft men van tijd tot tijd behoefte aan een klein verzetje en waar kan men dit beter vinden dan bij het aanschouwen van een voetbalwedstrijd?’ Maar voor een simpele uitwedstrijd moesten de spelers drie dagen reizen van Limburg naar Rotterdam – en dan nog terug!

Een jaar voor het bombardement maakten de spelers van Feyenoord een reis langs verenigingen in Brabant, Limburg, Luxemburg en België. Op 17 augustus 1939 reed de spelersbus door Duitsland.

In clubblad De Feyenoorder stond een verslag: ‘Zoals reeds tegenover Vaals de Duitse fortificaties waren opgevallen, zo vielen deze nog meer op aan de Duitse oever van de Sauer. Wij zagen zelfs een oefening en wel in het stormpas afdalen van 'n helling door een grote groep. Dit alles, alsmede de andere versperringen aangebracht op wegen en op rivieroevers, deed wel eens huiverige gedachten opkomen en gesprekken hierover voeren. Doch een mopje mondharmonica en alles werd weer vergeten.’

Dat vergeten werd daarna steeds moeilijker, blijkt uit de nieuwjaarsgroet van Feyenoord van 1 januari 1940: 'Het nieuwe jaar zal, als er niet spoedig toenadering tot stand komt, hét oorlogsjaar voor Europa worden. Laten wij hopen, dat dit onheil tijdig van ons werelddeel worde afgewend en dat ons land voor het oorlogsrumoer gespaard blijve.'

Vier maanden en negen dagen later was het oorlogsrumoer gearriveerd in Rotterdam met het bombardement. Bij Feyenoord vielen die dag geen doden, maar tientallen leden verloren hun woning.

Nederlands kampioen

Het eerste elftal van Feyenoord hervatte begin juni de competitie en werd afdelingskampioen. In 1940 waren er vijf afdelingskampioenen, die onderling uitmaakten wie de beste van het land was. Zo speelde Feyenoord op 16 juni een thuiswedstrijd tegen het Limburgse Spekholzerheide – kampioen van Afdeling Zuid. Door het oorlogsgeweld waren de Limburgers drie dagen onderweg – alleen de heenreis! Het zal de uitputting zijn geweest, die de 6-1 nederlaag van Spekholzerheide verklaart. En toen moesten de spelers weer terug door dezelfde oorlogsellende…

Het nationale voetbal draaide snel weer als normaal. De belangstelling was zelfs te groot in die dagen. In december 1940 kreeg Feyenoord daarom een inzinking, omdat het te veel wedstrijden had gespeeld. Vooral de voetballers die ook uitkwamen in vriendschappelijke bondswedstrijden hadden het zwaar.

Afleiding

Maar waarom werd er zoveel gesport tijdens Nederlands’ moeilijkste dagen? In 1944 werd dit duidelijk verwoord door De Feyenoorder: ‘Voor ons allen in de club zal de competitie een goede onderbreking zijn van de dagelijkse sleur en de druk, waaronder deze oorlogsjaren ons hebben gebracht. In deze tijd hebben wij iets opwekkends nodig en daarom hopen wij, dat de spelers er voor zullen zorgen, dat de competitie op een dusdanige wijze wordt begonnen dat met vertrouwen het verdere verloop tegemoet kan worden gezien.’

Op 4 mei 1945 was er een speciale bijeenkomst van het Feyenoord-bestuur. Het voorzag het naderende einde van de oorlog en trof de voorbereidingen voor een herrijzend Rotterdam en Nederland, die een dag later begonnen. En daar was meer voor nodig dan een mopje mondharmonica.

Tip de redactie