De overheid moet vuurpijlen en knalvuurwerk verbieden. Die aanbeveling doet de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), die een uitgebreid onderzoek heeft verricht naar veiligheidsrisico's rond de jaarwisseling.

Volgens de raad is de tijd gekomen om ''het voortdurende patroon van veel letsel en ordeverstoringen'' te doorbreken.

De raad signaleert dat ieder jaar veel mensen gewond raken door vuurpijlen. Die worden uit de hand afgeschoten, op omstanders gericht of vanuit wankele flessen afgestoken. Over knalvuurwerk stelt de OVV dat het grote overlast veroorzaakt en ''uitnodigt tot roekeloos gedrag''.

De OVV pleit niet voor een totaalverbod op consumentenvuurwerk. Een groot deel van het siervuurwerk, zoals fonteinen en ander vuurwerk dat weinig kwaad kan, mag wat de onderzoekers betreft gewoon beschikbaar blijven. Volgens cijfers van de branche zorgen de relatief onschuldige vuurwerksoorten voor 80 procent van de omzet.

De politie steunt het pleidooi van de OVV. "Knalvuurwerk en vuurpijlen vormen voor iedereen een ernstige bedreiging", aldus korpschef Erik Akerboom. De politie kan naar eigen zeggen agenten, andere hulpverleners en burgers niet goed meer beschermen tegen het steeds explosiever wordende vuurwerk.

Incidenten

Door het afsteken van vuurwerk komt gemiddeld één persoon per jaar om het leven. Ook vallen er honderden gewonden. Het ging vorig jaar voornamelijk om brandwonden (33 procent) en oogletsel (27 procent). Volgens kenniscentrum VeiligheidNL ging het in 25 procent van alle gevallen om illegaal vuurwerk.  

Politie en justitie namen in aanloop naar 2017 en kort daarna 39.845 kilo illegaal vuurwerk in beslag. De jaarwisseling veroorzaakte volgens het Verbond van Verzekeraars voor 11,3 miljoen euro aan materiële schade. Er waren in totaal elfduizend incidenten. 

De OVV spreekt van "het onveiligste feest van het jaar" en zegt dat het noodzakelijk is om de huidige aanpak op gemeentelijk, landelijk en Europees niveau aan te scherpen.

Gemeenten doen er volgens de Onderzoeksraad verstandig aan om het feest ''een meer georganiseerd karakter'' te geven. Bijvoorbeeld door vuurwerkshows te organiseren. Een actieve opstelling van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het ministerie van Justitie en Veiligheid is ''cruciaal'' om te voorkomen dat gemeenten zelf ''het wiel moeten uitvinden'', stellen de onderzoekers.

Overleg

Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) gaat volgende week overleggen met burgemeesters en de korpschef over het advies van de OVV. Daarna spreekt hij er met de Tweede Kamer over. Grapperhaus sprak vrijdag in een reactie van ''een degelijk en goed rapport'', maar wil nog geen conclusies trekken. Dat de wetgeving al voor de komende jaarwisseling zou kunnen worden aangepast, is volgens hem uitgesloten.

Regeringspartij VVD erkent dat de risico’s tijdens de jaarwisseling hoog zijn, maar is tegen een verbod. Hoewel volgens de OVV gemiddeld 50 procent van de gewonden tijdens de jaarwisseling omstander is, denkt Kamerlid Arno Rutte dat een verbod mensen dupeert die genieten van legaal vuurwerk.

GroenLinks is blij met het advies van de OVV en staat positief tegenover de aanbeveling van de Raad. "Knalvuurwerk en vuurpijlen kunnen de feestvreugde van mensen en dieren verknallen", zegt Kamerlid Kathalijne Buitenweg. Toch is zij niet voor een "rabiaat vuurwerkverbod". "Vuurwerk hoort bij Nederland. Oud & Nieuw is een feest waar we gewend zijn aan vuurwerk." Volgens Buitenweg moet Nederland langzaam wennen aan vuurwerkvrije zones en professionele, veilige vuurwerkshows. "Het is moeilijk o"m tradities los te laten, maar het aantal slachtoffers, het dierenleed en de milieuschade staat er niet tot in verhouding

Het CDA spreekt van een "stevig en duidelijk" rapport dat het startsein moet zijn voor een breed maatschappelijk debat. Kamerlid Chris van Dam maakt zich grote zorgen over het zware en illegale vuurwerk en alle gevaren die daarbij komen kijken. Een verbod, zoals de OVV voorstelt, komt wat het CDA nog te vroeg. Van Dam vreest bovendien dat nog mensen illegaal vuurwerk zullen aanschaffen. Wat hem betreft moet en breed maatschappelijk debat plaatsvinden. "Hoe het nu gaat, kan het niet verder."

Ook D66 is niet voor een vuurwerkverbod en vindt dat er harder moet worden opgetreden tegen het bezit, verkoop en gebruik van illegaal vuurwerk. Daarnaast steunt de partij dat gemeenten die vuurwerkvrije zones inrichten of een eigen vuurwerkshow organiseren.