In aanloop naar de verkiezingen van 2017 liep afgelopen jaar geleidelijk de temperatuuur op het Binnenhof op. Na de Turkijedeal en het Oekraïnereferendum in de eerste helft van 2016, ging het in de tweede helft de strijd om de kiezer van start. 

De eerste maanden van 2016 staan voor het Nederlandse kabinet vooral in het teken van het vinden van een oplossing voor de vluchtelingencrisis.

Duizenden vluchtelingen proberen uit Syrië, maar ook uit andere landen, de Europese Unie te bereiken.

Het kabinet probeert als tijdelijk EU-voorzitter een akkoord af te dwingen met Turkije om de vluchtelingenstroom, die vaak gepaard gaat met levensgevaarlijke overtochten over de Middellandse Zee, in te perken.

Onderdeel hiervan is dat de EU Turkije miljarden betaalt om de vluchtelingen terug te nemen. Een deel van de vluchtelingen zou wel in de EU worden gevestigd. Ook zouden de onderhandelingen over toetreding van Turkije tot de EU worden hervat.

Op de deal komt veel kritiek, omdat de Turkse leider Erdogan een twijfelachtige reputatie heeft waar het gaat om mensenrechten. Desondanks zijn de vluchtelingenaantallen sindsdien wel substantieel afgenomen.

Referendum

Geen Nederlander heeft ooit van het associatieverdrag met Oekraïne gehoord als Geenpeil ineens met het initiatief komt om een raadgevend referendum af te dwingen.

De initiatiefnemers slagen en op 6 april is het dan zover. Het pro-kamp, waaronder het kabinet, probeert er in de campagne op te hameren dat het verdrag nodig is om een vuist te maken tegen Rusland.

Ook moet het verdrag volgens Rutte beslist niet worden gezien als een opmaat richting EU-lidmaatschap. Het tegen-kamp vreest echter dat het verdrag een volgende stap is in de richting van integratie binnen de EU.

De opkomst blijft weliswaar beperkt tot net boven de ondergrens, het nee-kamp wint met overmacht. Dit brengt Rutte, die de internationale verhoudingen niet wilde bruuskeren, in een lastig pakket.

Maanden denkt hij met het kabinet na over welke oplossing gevonden moet worden. Uiteindelijk weet hij vlak voor het einde van het jaar in de EU een toevoeging af te dwingen. Hierin staat onder meer dat het verdrag geen opmaat is naar lidmaatschap. 

Het kabinet denkt hiermee tegemoet te zijn gekomen aan de bezwaren van de nee-stemmers, maar feit is dat het verdrag gehandhaafd blijft. Tegen de wens van de kiezers dus.

Overigens moet Rutte in 2017 nog wel steun krijgen in de Eerste Kamer. De stemming hierover is mogelijk pas na de Tweede Kamerverkiezingen van maart. De stemming hier zal spannend worden.

Lijsttrekkersverkiezing PvdA

Vlak voor kerst eindigt de carrière van Diederik Samsom als partijleider van de PvdA. In een lijsttrekkersverkiezing verliest hij de strijd van vicepremier Lodewijk Asscher.

Samsom weet in 2012 de partij uit het slop te trekken en een klinkende verkiezingsoverwinning te halen bij de Kamerverkiezingen. Vier jaar regeren met de VVD heeft de partij echter teveel pijn gedaan.

Samsom erkent dat hij fouten heeft gemaakt door in het proces de fractie onvoldoende te hebben meegenomen. Diverse Kamerleden verlaten de fractie. 

Lang blijft Samsom strijdbaar en houdt hij hoop om het tij te kunnen keren. Tijdens de lijsttrekkersverkiezing krijgt hij stevige kritiek te verduren van zijn opponent.

Zo zou Samsom volgens Asscher hebben zitten 'kwartetten' met de waarden van de PvdA. Ook zou het Samsom 'onvoldoende schelen' dat er problemen zijn met arbeidsmigratie. 

Ondanks dat Asscher als vicepremier medeverantwoordelijk was voor het beleid geniet hij onder de PvdA-leden toch de voorkeur. Met hem zal de PvdA volgend jaar de verkiezingen in gaan.

Pleur op

Premier Mark Rutte is het middelpunt van een verhit debat in de Tweede Kamer, na uitlatingen bij Zomergasten.

De premier zegt dat de demonstranten die verslaggevers hebben aangevallen in Rotterdam na de couppoging in Turkije wat hem betreft kunnen 'oppleuren'.

Zowel tijdens de Algemene Beschouwingen als tijdens het grote 'pleur op'-debat wordt Rutte van alle kanten aangevallen. Wilders verwijt hem dat dit lege woorden zijn. De linkse partijen, waaronder coalitiepartner PvdA, vinden de uitspraken 'premieronwaardig'. Het zou onderscheid maken tussen autochtone en allochtone Nederlanders.

Rutte is van alle kritiek niet onder de indruk. Hij vindt het logisch dat iemand die onze vrijheden niet wil respecteren beter in een ander land kan wonen.
 

Rutte gaat door

Bij de VVD heeft de opvolger van Rutte zich nog niet aangediend dus trekt de premier ook bij de verkiezingen in maart volgend jaar de VVD-kar. Eind van de zomer trapt hij de campagne af met een mea culpa via De Telegraaf.

Hij doet dit ver voor de verkiezingen om te voorkomen dat hij in de campagne constant zal blijven worden herinnerd aan alle gebroken verkiezingsbeloftes.

"Duizend euro voor werkend Nederland, niet morrelen aan de hypotheekrenteaftrek en geen geld meer naar de Grieken. Laat ik daar volstrekt helder over zijn: ik zeg daar sorry voor", zegt hij.

Nieuwe partijen

Voor elke Kamerverkiezingen poppen er steevast diverse nieuwe partijtjes op met wisselende kansrijkheid. Zo lijken de kansen op zetels voor PvdA-afsplitser Jacques Monasch en 50Plus-afsplitser Norbert Klein klein.

Kansrijker zijn de beweging Denk van PvdA-afsplitsers Tunahan Kuzu en Selcuk Ozturk en de partij VNL met Geenpeil-gezicht Jan Roos als lijsttrekker.

De twee partijen weten afgelopen tijd al regelmatig de aandacht op zich gericht. Zo strikt Denk presentatrice Sylvana Simons. Haar rol in het racismedebat leidt regelmatig tot controverse.

Van der Steur

Voor Ard van der Steur was 2015 een jaar om snel te vergeten, maar ook in 2016 krijgt hij weer een motie van wantrouwen aan zijn broek die door veel partijen wordt gesteund.

Aanleiding is de aanslagen in Brussel. Een van de terroristen zou daarvoor door Turkije naar Nederland zijn uitgezet. De Nederlandse veiligheidsdiensten hebben de man echter niet in het vizier. 

De oppositie verwijt de minister een gebrek aan proactieve houding na de eerdere aanslagen in Parijs. Afgelopen jaren zou de aanpak van terrorisme zijn geïntensiveerd, maar volgens diverse politieke partijen is hier dus niets van te merken.

Arib

In de eerste vergaderweek van het nieuwe jaar wordt Khadija Arib (PvdA) gekozen tot Kamervoorzitter. Even daarvoor trad Anouchka van Miltenburg (VVD) af na het zoveelste schandaal.

Arib wint de verkiezing van onder andere Ton Elias (VVD). Na aanvankelijke twijfels, en zelfs vijandigheid vanuit de PVV, toonde Arib zich een kundige en gerespecteerde Kamervoorzitter.

Het komt haar zelfs op een ongekend compliment van PVV-parlementariër Dion Graus te staan. Hij noemt haar de beste Kamervoorzitter die hij ooit heeft meegemaakt.

Verkiezingen

2016 was politiek gezien een heet jaar, maar 2017 zal helemaal zinderend worden. De terreurdreiging en het Wildersproces zijn belangrijke oorzaken dat de PVV de grootste is in de peiling.

Op 15 maart zijn er weer verkiezingen. Dan pas zal blijken of de partij van Wilders daadwerkelijk de grootste wordt. In een tijd van groeiende polarisering zal het daarna nog een hele klus worden om een slagvaardig kabinet te formeren.