2016 is een jaar waarin we afscheid moeten nemen van een aantal heel vertrouwde zaken. Zo verdwijnt V&D uit de winkelstraat, zegt het Verenigd Koninkrijk de EU te willen verlaten, krijgt het vertrouwen in Volkswagen een flinke deuk en moet de VAR-verklaring voor zzp'ers plaatsmaken voor modelovereenkomsten.

Met de faillissementen van onder meer Miss Etam, V&D en het bedrijf achter Dolcis en Invito was het jaar 2015 al rampzalig voor het middensegment van de Nederlandse detailhandel. In 2016 gaat het met de vertrouwde ketens in de winkelstraat nog niet veel beter.

De online verkoop van andere retailers blijft maar groeien en goedkope winkelketens winnen terrein. Voor onder meer Scheer & Foppen, Mitra, Scapino, Perry Sport, HoutBrox, McGregor en MS Mode valt het doek. De meeste ketens kunnen uiteindelijk verder na een flinke sanering.

V&D

Met name de afwikkeling van het faillissement van V&D op oudjaarsdag 2015 is het gesprek van de dag begin januari. Voor het onderdeel La Place wordt al vrij snel een koper gevonden. Over de rest van het bedrijf wordt nog wekenlang onderhandeld.

Even lijkt het erop dat ondernemer Roland Kahn van Coolinvestments er met de buit vandoor gaat. Maar tegen alle verwachtingen in, lukt het toch niet om tot een akkoord te komen.

V&D-personeel inventariseert de winkelvoorraad

V&D-personeel inventariseert de winkelvoorraad

Laatste uitverkoop

In het voorjaar komen er nog hordes koopjesjagers af op de laatste uitverkoop van V&D ooit. In de zomer wordt duidelijk dat het merk niet helemaal zal verdwijnen. Kahn wil V&D samen met twee andere ondernemers een tweede leven als webwinkel geven.

Reorganisaties

Niet alleen de detailhandel heeft het moeilijk, ook bij Nederlandse banken is het weer raak. Rabobank kondigde eind vorig jaar al aan negenduizend banen te schrappen. ING meldt in het voorjaar een reorganisatie van driehonderd banen. In het najaar komt de bank met plannen om nog eens 5.800 arbeidsplaatsen op te heffen.

ABN Amro verrast door in korte tijd twee reorganisaties aan te kondigen. Eerst gaat het om een verlies van 975 tot 1.375 banen. Later komen daar nog eens 1.500 arbeidsplaatsen bovenop. In december wordt duidelijk dat ook bij SNS Bank fors bezuinigd moet worden. Mogelijk verdwijnen daardoor honderden banen.

Daarnaast krijgen ook de medewerkers van Jumbo, Blokker, Xenos, Vivat, Unilever, Shell, Boskalis, Telegraaf Media Groep, NAM en Achmea dit jaar slecht nieuws te verwerken.

Acties bij KLM

Ook bij KLM wil de rust in 2016 maar niet terugkeren. Zowel met de vakbond van het grondpersoneel, als die van het cabinepersoneel en die van de piloten kan KLM het maar niet eens worden.

Het grondpersoneel eist onder meer een loonsverhoging en begint met het organiseren van een staking. Maar vanwege de vakantiedrukte en de terreurdreiging op Schiphol steekt de rechter daar een stokje voor. In september weten de partijen dan toch een cao-akkoord te sluiten.

Grondpersoneel van KLM deelt flyers uit

Grondpersoneel van KLM deelt flyers uit

Nog meer acties bij KLM

Maar daar blijft het niet bij voor de luchtvaartmaatschappij. In het najaar organiseert het cabinepersoneel stiptheidsacties vanwege het vliegen met één steward of stewardess minder op verre vluchten. Later volgen ook werkonderbrekingen die de luchtvaartmaatschappij enkele miljoenen per dag kosten. Hoewel de bonden en KLM wel nader tot elkaar komen in een slepend pensioenconflict, is er nog altijd onenigheid over de gewraakte maatregel.

Ondertussen gaat pilotenvakbond VNV de strijd over een opgezegde pensioenregeling via de rechter aan. Na het dreigen met acties en verdere juridische stappen, komen de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers en KLM weer tot elkaar. Vlak voor kerst wordt er een akkoord aangekondigd.

Wet DBA

Naast de ontslagrondes en cao-conflicten is er nog iets anders dat dit jaar de arbeidsmarkt opschudt. Voor zzp'ers en opdrachtgevers is 2016 met recht een verwarrend jaar te noemen. Met de invoering van de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelatie (Wet DBA) per 1 mei verandert er veel om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Zo moeten modelovereenkomsten vooraf zekerheid bieden over de arbeidsrelatie.

Maar de Belastingdienst is trager met het controleren van die overeenkomsten dan beloofd. En vanwege onduidelijkheid over wat schijnzelfstandigheid nou precies is, worden opdrachtgevers terughoudend met het inhuren van zzp'ers.

Uiteindelijk stelt staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) de uitvoering van de wet tot in ieder geval 2018 uit. De fiscus zal zzp'ers en opdrachtgevers tot die tijd niet afrekenen op hun onderlinge verhouding. Alleen "echte valsspelers" kunnen niet op coulance rekenen.

Beursjaar

Het beursjaar begint in januari heftig. De koersen kelderen als reactie op tegenvallende cijfers over de Chinese economie. De handel in China wordt meerdere keren stilgelegd, omdat de koersen te hard dalen.

De AEX beleeft zelfs de slechtste eerste beursweek sinds de oprichting van de index in de jaren tachtig. En de Amerikaanse S&P 500 heeft het sinds 2001 niet zo slecht gedaan op de eerste handelsdag.

Nieuwkomers

Als de rust op de beurzen in het voorjaar is teruggekeerd, kiezen juist opvallend veel bedrijven voor een beursgang in Amsterdam. Het is voor het eerst sinds de jaren negentig dat zoveel nieuwkomers in korte tijd hun opwachting maken.

Funderingenmaker Sif, diervoederproducent ForFarmers, de afgesplitste lichttak van Philips, de bottelaar van Coca-Cola, sportschoolketen Basic-Fit, verzekeraar ASR en het moederbedrijf van Thuisbezorgd.nl willen hun geluk op de beurs in Amsterdam beproeven.

Het merendeel krijgt niet toevallig vlak vóór het referendum over de Brexit een notering. De bedrijven willen profiteren van de op dat moment gunstige marktomstandigheden en het kalme sentiment onder beleggers. Alleen Takeaway.com debuteert in september.

CEO Takeaway.com opent de Amsterdamse beurs

CEO Takeaway.com opent de Amsterdamse beurs

Brexit

Als we alle beursanalisten moesten geloven, zou het vanwege het referendum over de Brexit, de presidentsverkiezingen in de VS en een Italiaans referendum over staatshervormingen sowieso een spannend beursjaar worden. De keuze van de Britten om uit de EU te stappen, zorgt in eerste instantie voor een schokgolf op de beurzen, maar in juli klimmen de koersen alweer omhoog.

Na de zege van Donald Trump in november sluiten de beurzen uiteindelijk zelfs met flinke winsten. En de uitslag van het Italiaanse referendum wordt door beleggers bijna genegeerd. In de woorden van een handelaar: "De markten wisten het referendum over de Brexit in drie dagen af te schudden, de zorgen over de verkiezingswinst van Donald Trump in drie uur en Italië in drie minuten."

AEX op de dag na het Britse referendum

AEX op de dag na het Britse referendum

OPEC-akkoord

In een poging het overaanbod aan olie aan te pakken en de historisch lage olieprijs weer wat op te krikken, sluiten de leden van oliekartel OPEC eind november een historisch akkoord. Ze worden het na een hoop gesteggel en onderhandelingen eens over de eerste productieverlaging sinds 2008.

De landen beloven hun totale dagproductie met 1,2 miljoen vaten te verlagen. Iran wordt daarbij ontzien, omdat het land nog herstelt van economische sancties die dit jaar zijn opgeheven. Olieproducenten buiten de OPEC zeggen toe dagelijks 558.000 vaten minder vaten olie op te pompen. In een reactie op het nieuws stijgt de olieprijs direct met enkele dollars per vat.

Volkswagen

Het dieselschandaal blijft Volkswagen ook in 2016 achtervolgen. De Duitse autofabrikant moet miljoenen auto's terugroepen om de sjoemelsoftware te verwijderen. In de zomer weet het bedrijf in de VS een schikking van 14,7 miljard dollar te treffen. Maar daarmee is Volkwagen er nog lang niet: het bedrijf moet miljarden euro's reserveren voor reparaties, boetes en schadevergoedingen.

In november maakt Volkswagen bekend de komende jaren zo'n dertigduizend banen te schrappen. De arbeidsplaatsen verdwijnen volgens de officiële lezing niet vanwege het dieselschandaal. Volkswagen houdt het erop dat de transitie naar schonere auto's banen kost.

Activist installeert zogenaamd sjoemelsoftware

Activist installeert zogenaamd sjoemelsoftware

TTIP

Verder staat het vrijhandelsverdrag tussen de EU en de Verenigde Staten in 2016 weer vol in de schijnwerpers. In het voorjaar lekt Greenpeace geheime documenten waaruit zou blijken dat de verschillen tussen de EU en de VS op sommige gebieden onoverbrugbaar zijn. Aan het eind van de zomer zegt de Duitse vicekanselier Sigmar Gabriel dat de gesprekken over TTIP weinig zin meer hebben. Tijdens de tot dan toe veertien gespreksrondes zijn de partijen het volgens Gabriel over geen van de 27 hoofdstukken eens geworden.

De Europese Commissie haast zich om te zeggen dat de onderhandelingen met de VS gewoon door zullen gaan. Er volgt nog een vijftiende gespreksronde, maar in aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen worden de onderhandelingen opgeschort. De verkiezing van Trump maakt een akkoord over TTIP nog onzekerder dan het al was.

CETA

Voor CETA, het verdrag tussen de EU en Canada, wordt het ook spannend, als de Waalse minister-president Paul Magnette België geen toestemming geeft om het verdrag te ondertekenen. Dagenlange onderhandelingen zijn nodig om de Walen toch over de streep te trekken.

Uiteindelijk worden de federale regering en deelstaten in België het eens over een bijlage bij het verdrag. Daarin staan onder meer garanties over de import van landbouwproducten en het arbitragehof dat moet oordelen over conflicten tussen bedrijven en overheden.

Eind oktober lukt het de EU en Canada dan toch om het verdrag te ondertekenen. Om het volledige verdrag in werking te laten treden, moeten de parlementen van alle EU-landen het afzonderlijk ratificeren.

Alle ogen zijn gericht op de Waalse minister-president

Alle ogen zijn gericht op de Waalse minister-president

Panama Papers

Hoewel al langer bekend is dat bedrijven en vermogenden belastingparadijzen gebruiken om belastingen te ontwijken, bieden de onthullingen uit de Panama Papers dit jaar een unieke inkijk in hoe dat in de praktijk werkt.

Dergelijke constructies zijn niet illegaal als ze bij de Belastingdienst bekend zijn. Ze worden echter ook misbruikt voor het ontduiken van belastingen, omzeilen van sancties en witwassen van geld. De roep in Den Haag en binnen de EU wordt dan ook luider om brievenbusfirma's aan te pakken.

In de in totaal 11,5 miljoen gelekte documenten komen honderden namen van Nederlanders en Nederlandse bedrijven voor. Zo worden oud-international Clarence Seedorf, de voormalige NS-directeur Bert Meerstadt en ABN Amro genoemd. Ze krijgen gezelschap van onder anderen de Oekraïense president Petro Porosjenko, topvoetballer Lionel Messi, acteur Jackie Chan, de vader van de Britse oud-premier David Cameron, de koning van Saudi-Arabië en de toenmalige premier van IJsland.

ECB

De Europese Centrale Bank (ECB) zit dit jaar ook niet stil en neemt een verrassende stap. In maart verlaagt de centrale bank het belangrijkste rentetarief van 0,05 naar 0 procent. Daardoor kunnen banken in de eurozone gratis geld lenen. En banken die geld bij de ECB willen stallen, moeten daar meer voor gaan betalen.

Bovendien wordt het opkoopprogramma uitgebreid. De ECB gaat maandelijks voor 80 miljard euro aan obligaties opkopen. In december maakt de centrale bank bekend het bedrag weer naar 60 miljard te verlagen, maar het programma wordt wel verlengd tot december 2017.

Dit alles moet het voor banken aantrekkelijker maken om geld uit te lenen aan consumenten en bedrijven. Zo hoopt de ECB de economie en ook de inflatie aan te jagen. Hoewel in december het gevaar van deflatie inmiddels geweken lijkt, heerst er volgens centralebankpresident Mario Draghi nog steeds onzekerheid.

Bank of England

In de zomer komt de Bank of England met de eerste renteverlaging sinds 2009. De centrale bank grijpt in, omdat de vooruitzichten voor de Britse economie vanwege de Brexit een stuk minder rooskleurig zijn. In november moet de Britse minister van Financiën vertellen dat de economie volgend jaar waarschijnlijk niet met 2,2 procent, maar met slechts 1,4 procent zal groeien.

En net als vorig jaar bewaart de Federal Reserve (Fed) in de Verenigde Staten het beste voor het laatst. Waar de ECB en de Bank of England met renteverlagingen proberen de economie aan te jagen, vindt de Fed dat de tijd juist rijp is voor een renteverhoging. Hoewel Janet Yellen van de Fed erkent dat we nog maar moeten afwachten wat Trump gaat doen, heeft ze toch hoge verwachtingen van 2017. Ze noemt de renteverhoging dan ook "een blijk van vertrouwen in de economie".

Janet Yellen licht de renteverhoging van de Fed toe

Janet Yellen licht de renteverhoging van de Fed toe