De crisis binnen de PVV, het kwakkelende leiderschap van Samsom, een snel veranderende internationale veiligheidssituatie en op de valreep nog een dreigende kabinetscrisis. Het politieke jaar 2014 is er een met veel gezichten.

Niemand had kunnen vermoeden dat 2014 wederom een politiek roerig jaar zou worden. Immers, de economie was duidelijk aan het herstellen en eind 2013 al had de coalitie zich verzekerd van de gedoogsteun van D66 en de ChristenUnie. Rutte II kon beginnen met oogsten.

Hiermee konden dit jaar alle geplande hervormingen uit het regeerakkoord op het terrein van zorg en sociale zekerheid worden omgezet in wetgeving. Alleen voor het invoeren van een leenstelsel werd de ChristenUnie verruild voor GroenLinks.

Pas begin 2015 zou de spanning weer toenemen, zodra er een nieuwe Eerste Kamer wordt gekozen, was de verwachting.

In plaats daarvan wordt 2014 wederom een turbulent jaar, waarbij vooral door gedoe bij de PvdA het kabinet ernstig aan stabiliteit inboet. Een aantal muitende PvdA'ers in de Eerste Kamer brengt in de allerlaatste week voor kerst nog bijna het kabinet ten val.

Totaal onverwacht blijken drie dissidenten tegen de zorgplannen van Schippers, waardoor haar wet strandt. De VVD is des duivels en eist een oplossing. Die komt er, maar de coalitie gaat met een ernstige kras op het vertrouwen 2015 in. 

Verkiezingen in maart

In maart legt de gemeenteraadsverkiezingen al een groeiende onvrede onder de PvdA-kiezers bloot. De partij verliest over de hele linie flink en met name het verlies van het rode bolwerk Amsterdam komt hard aan. Ook de VVD verliest aanzienlijk terrein, over de hele linie komt D66 als winnaar uit de bus. 

Onrust bereikt ook de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Kamerleden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk vertrekken in november. Zij kunnen zich niet vinden in de integratiekoers van de partij en van Integratieminister Lodewijk Asscher.

Aanleiding is het plan van Asscher om Turkse organisaties te monitoren, omdat zij mogelijk een negatieve invloed hebben op de integratie van Turkse Nederlanders. Ook zou de Turkse overheid zich direct met integratie in Nederland bemoeien.

Deze "lange arm uit Ankara" is voor vrijwel de hele Kamer onacceptabel. De Turks-Nederlandse PvdA'ers vinden het onrechtvaardig dat de Turkse organisaties onder de loep worden gehouden, omdat onderzoek zou aantonen dat er niks is gebleken van integratieverstorende activiteiten.

Bij hun vertrek uit de fractie hekelen Kuzu en Öztürk bovendien de verharding en verrechtsing van het integratiedebat.

Samsom worstelt

Tijdens een interview met De Telegraaf wordt het PvdA-leider Samsom in november even te veel als hem wordt gevraagd of het 'nee' tegen schaliegas een verkiezingsstunt was. Een woedeuitbarsting valt de verslaggevers ten deel.

Het vestigt een beeld van een leider die worstelt met zijn rol en de controle over zichzelf en zijn partij aan het verliezen is. In de Haagse wandelgangen wordt gespeculeerd over zijn vertrek.

Wel wordt Samsom eerder dit jaar, in april, verlost van een "steen op de maag", namelijk de strafbaarstelling illegaliteit.

De afspraak uit het regeerakkoord had al tot een opstand geleid, maar dankzij ChristenUnie-leider Arie Slob gaat het plan alsnog van tafel.

Slob dreigt namelijk zijn steun aan de kabinetsplannen in te trekken als het kabinet met het voorstel zou doorgaan. De VVD kreeg in ruil een belastingvoordeel voor de inkomens tussen 40.000 en 110.000 euro.

'Minder, minder'

Ook binnen de PVV komt voor het eerst brede onvrede aan het licht over de koers van frontman Geert Wilders. Als hij op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen in een Haags café zijn toehoorders vraagt of ze meer of minder Marokkanen wilden scanderen zij: "minder! minder!".

Dat gaat toch een hoop PVV'ers te ver. Zo stappen daarna de Kamerleden Joram van Klaveren en Roland van Vliet op, alsmede Europarlementariër Laurence Stassen en diverse Raadsleden en Statenleden.

Na een golf van aangiftes tegen de PVV-leider maakt het Openbaar Ministerie (OM) in december bekend Wilders te gaan vervolgen.

MH17

In de zomer wordt Nederland keihard zelf geconfronteerd met de toenemende internationale spanningen. Het neerschieten van vlucht MH17 boven het conflictgebied in de Oekraïne kost 196 Nederlanders het leven en zuigt Nederland in de Oekraïense strijd.

Het kabinet komt oog in oog te staan met de eigenwijze Russische president Vladimir Poetin. Premier Mark Rutte en (toenmalig) minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans moeten tot het uiterste van hun diplomatieke kunnen gaan om de lichamen terug te halen en het onderzoek naar de ramp te kunnen uitvoeren.

Tijdens een Kamerdebat een week na de ramp stelt Rutte dat hij prikkels om ter vergelding troepen te sturen heeft moeten onderdrukken: "Ook ik denk wel eens: Send in the marines".

Zowel Rutte als Timmermans worden geroemd om hun optreden na de ramp. Vooral de speech van Timmermans bij de VN-Veiligheidsraad levert hem internationaal aanzien op.

IS, Irak en Syrië

Naast de vliegramp met MH17 wordt Nederland deze zomer ook geconfronteerd met het toenemend gevaar van islamitisch terrorisme. De opkomst van Islamitische Staat (IS) in Irak en Syrië zorgt voor dusdanig barbaars geweld dat de internationale gemeenschap niet meer wil toekijken.

Ook Nederland doet mee met de strijd, hetgeen ons land kwetsbaar maakt voor terroristische acties van onder anderen Jihadgangers die terugkeren naar Nederland. "IS is een bedreiging voor onze manier van leven", stelt Rutte.

Nederland doet dan ook militair mee aan de strijd tegen IS. Dat de inzet beperkt wordt tot Irak zet kwaad bloed bij Koerden in Nederland. Zij bezetten een avond lang de entree van de Tweede Kamer.

De internationale spanningen zorgen ervoor dat Defensie naar jaren van bezuinigingen iets meer lucht krijgt.

Europa

Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in mei verliest het CDA fors, maar de partij van Sybrand Buma haalt wel de meeste zetels dankzij een lijstverbinding. Grote winnaar is D66, die nu qua aantal stemmen de grootste Nederlandse partij in het Europees Parlement is.

Bij de samenstelling van de Europese Commissie wordt duidelijk dat Timmermans de kandidaat namens Nederland is. Hij wordt vice-voorzitter naast Jean Claude Juncker. Timmermans wordt opgevolgd door zijn partijgenoot Bert Koenders die zijn droom in vervulling ziet gaan met zijn benoeming tot minister van Buitenlandse Zaken.

Bewindslieden in de problemen

Nadat in januari staatssecretaris Frans Weekers (Financiën) aftreedt, omdat hij onvoldoende vertrouwen ziet in de Kamer om de problemen bij de Belastingdienst aan te pakken, komt in het kabinet alleen minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) nog echt in de problemen.

In Nieuwsuur noemt hij het "niet acceptabel" dat de Amerikanen in Nederland 1,8 miljoen gegevens aan metadata zouden hebben getapt. Later blijkt dat Nederland de taps zelf heeft uitgevoerd, maar dit wordt niet met de Kamer gedeeld. De blunder kost Plasterk bijna de kop.

Een door D66 ingediende motie van wantrouwen wordt echter door de coalitie niet gesteund, maar zorgt wel voor ruzie tussen Samsom en D66-leider Alexander Pechtold. De PvdA-leider noemt het "onbegrijpelijk" dat de 'bevriende' oppositiepartij een motie van wantrouwen tegen de PvdA-minister indient.

Naheffing en aardbevingen

Ook de opvolger van Weekers, Eric Wiebes, maakt zich een aantal keer impopulair. Zo moet hij de strijd aangaan met pomphouders in de grensstreek om de accijnsverhoging. Ook moet hij in oktober de weinig plezierige mededeling doen dat maar liefst 5 tot 6 miljoen Nederlanders een forse naheffing zullen krijgen in 2015.

Deze naheffing kan oplopen tot 700 euro is het gevolg van een aanpassing aan de heffingskorting die eind 2013 al werd besloten, maar niet eerder kon worden geactiveerd.

In het noorden van het land maakt minister Henk Kamp (Economische Zaken) zich weinig populair door na een reeks aardbevingen de gaswinning slechts beperkt terug te schroeven. Groningers vrezen voor meer schade en waardedaling van hun huizen.

In 2014 ging het voor het eerst sinds jaren niet vooral over de economische malaise. Rustig wil het in Den Haag echter maar niet worden. Met de Provinciale Statenverkiezingen voor de deur, die de verhoudingen in de Eerste Kamer bepalen, zal de spanning in 2015 eerder toe dan afnemen.

Fotoserie: Politiek in 2014

Op de valreep van 2014 belandt het kabinet Rutte II plots in een crisis als de Eerste Kamer onverwacht de nieuwe zorgwet van minister Schippers van tafel veegt. © ANP
Regeringspartijen VVD en PvdA hebben een kabinetscrisis afgewend. De bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP hebben echter grote moeite met het alternatieve plan om de gesneuvelde zorgwet van minister Edith Schippers (Volksgezondheid) alsnog door te kunnen voeren. © ANP
Minister Bert Koenders (2L), Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg, premier Mark Rutte (M), minister Lodewijk Asscher (4R) en minister Jeanine Hennis-Plasschaert op vliegbasis Eindhoven bij de aankomst van een vliegtuig met de stoffelijke overschotten van de slachtoffers van de vliegramp met de MH17 van Malaysia Airlines. © ANP
Premier Mark Rutte spreekt in november tijdens de nationale herdenking van de MH17-ramp. © ANP
'Bulgarenfraude' kost de politieke kop aan staatssecretaris Frans Weekers (Financiën), hij treedt af in januari. © Hollandse Hoogte
Eric Wiebes volgt Weekers op als staatssecretaris van Financiën. © ANP
D66 doet goede zaken bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart. © ANP
Geert Wilders kwam in opspraak toen hij tijdens de Gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag vroeg aan zijn partijgenoten of zij "meer of minder Marokkanen in Den Haag willen". De zaal scandeerde daarop dat ze minder Marokkanen willen. © ANP
PvdA'ers Tunahan Kuzu en Selcuk Ozturk verlaten de partij uit onvrede met de immigratiekoers. © ANP
Inmiddels oud-minister Frans Timmermans vertrekt in september naar Europa, waar hij eurocommissaris regulering en vice-voorzitter wordt. © ANP