Cultuur: Amsterdam viert feest

In 2013 zijn alle musea aan het Museumplein in vernieuwde staat open en Amsterdam viert nog meer jubilea. 

Verder gaat de prijzenslag van Tommy Wieringa door en treedt A.F.Th. weer naar buiten.

Na een verbouwing van bijna tien jaar wordt op 13 april het geheel vernieuwde Rijksmuseum geopend voor publiek  Niet alleen een mijlpunt voor Amsterdam, ook de laatste grote ceremoniële taak van koningin Beatrix voor haar abdicatie aan het einde van die maand.

Ook het Van Goghmuseum in de Nederlandse hoofdstad ondergaat een verbouwing, en gaat in mei na zeven maanden weer open

Daarmee zijn de musea rondom het Museumplein weer open. Het nieuwe Stedelijk Museum ging in 2012 al open, maar volgens een in november gepresenteerd onderzoek was het onnodig lang (8,5 jaar) dicht.

Het Stedelijk is vanaf oktober toneel voor de afsluiting van het Nederland-Ruslandjaar, met een overzichtstentoonstelling van de Russische kunstenaar Malevich. 

Jubilea

Amsterdam vierde in 2013 daarnaast jubilea van onder meer de grachten (400 jaar), het Concertgebouw en het Koninklijk Concertgebouworkest (beide 125 jaar). Naast het orkest krijgt ook het gebouw nu het predikaat Koninlijk.

Het jaarlijkse Grachtenfestival in de hoofdstad zorgt in augustus opnieuw voor een recordaantal bezoekers. Het jubilerende KCO speelt op een extra groot podium op het Prinsengrachtconcert. 

De koninklijke familie reist ook af naar het noorden van Nederland, voor de opening van het nieuwe Fries Museum. Er is meer heuglijk nieuws voor de Friese hoofdstad, want Leeuwarden mag in 2018 de titel dragen van Culturele Hoofdstad van Europa. 

Na maandenlang gesteggel stemt de gemeente Den Haag in november in met de plannen voor een heus cultuurpaleisHet Spuiforum moet het onderkomen worden van het Nederlands Danstheater, het Residentie Orkest en het Koninklijk Conservatorium. De Dr. Anton Philipszaal en het Lucent Danstheater worden daarvoor gesloopt.

Maarten van Roozendaal

De Nederlandse kleinkunstwereld wordt aan het begin van het jaar opgeschrikt door het nieuws dat kleinkunstenaar, zanger, liedjesschrijver Maarten van Roozendaal ongeneeslijk ziek is. Hij overlijdt op 1 juli, op 51-jarige leeftijd.

In 2008 won Van Roozendaal de Poelifinario voor zijn programma Het Wilde Westen, waarover de jury zei: "Hij lacht onze ontspoorde beschaving in het gezicht uit." Acht jaar eerder ontving hij de Annie M.G. Schmidtprijs voor het nummer Red mij niet, nog altijd een van zijn bekendere werken.

Prijzen

In 2013 gaat de cabaretprijs voor de theatermaker met het meest indrukwekkende programma van het seizoen, naar de Vlaamse cabaretier Wim Helsen, die de Poelifinario in 2009 ook al won.

De belangrijkste onderscheidingen voor de beste theaterrollen, Theo d'Or en Louis d 'Or, gaan naar Halina Reijn en Pierre Bokma. Het stuk waarin Bokma speelt, De Verleiders: de Casanova's van de Vastgoedfraude, wordt ook bekroond met de publieksprijs.

Dit jaar worden ook weer de Musical Awards uitgereikt, dat gebeurde in 2011 voor het laatst. In Katwijk wordt Hij Gelooft In Mij uitgeroepen tot beste musical van 2013. De voorstelling over het levensverhaal van zanger André Hazes zou zes maanden draaien in het Nieuwe de la Mar-theater in Amsterdam, maar is al drie keer verlengd.

A.F.Th.

A.F.Th. van der Heijden neemt op 30 mei de P.C. Hooftprijs in ontvangst. Het is zijn eerste publieke optreden sinds het overlijden van zijn zoon Tonio (in 2010), over wie hij een boek schreef en daar vorig jaar vele prijzen mee won.

Dit jaar lijkt hij zijn schrijverscarrière echt weer op te pakken, met een nieuwe roman en de aankondiging van een vervolg op Tonio.

Tommy Wieringa

De nieuwste roman van Tommy Wieringa, Dit zijn de namen, wordt genomineerd voor vele prijzen waaronder twee internationale. In Nederland sleept hij op 6 mei de Libris Literatuurprijs in de wacht (en springt zoals beloofd in de Amstel).

Wieringa wordt ook genomineerd voor de NS Publieksprijs, maar die gaat naar Michel van Egmond voor Gijp. Ook hoort Wieringa dat hij volgend jaar het Boekenweekgeschenk mag schrijven.

Vrouwen

Verder worden dit jaar opvallend veel prijzen gewonnen door vrouwen. De AKO Literatuurprijs wordt gewonnen door Joke van Leeuwen met Feest van het Begin.

De VSB poëzieprijs gaat naar Ester Naomi Perqin wint met haar bundel Celinspecties.

De prestigieuze Britse Man Booker Prize komt op naam van Eleanor Catton voor The Lumineries.

En de allerbelangrijkste: de Nobelprijs voor de Literatuur is voor de Canadese korte verhalenschrijfster Alice Munro.

Nog geen maand later overlijdt oud-winnares Doris Lessing, die in 2007 de Nobelprijs voor Literatuur ontving. De Britse schrijfster en dichteres is 94 jaar geworden.

Vaderlands

Nederland krijgt bovendien voor het eerst een vrouw als nieuwe Dichter des Vaderlands. Anne Vegter volgt na vier jaar Ramsy Nasr op als Ambassadeur voor de Vaderlandse poëzie. Ze kondigt aan het schrijven van poëzie te willen populariseren, maar tegelijk het niveau te willen verhogen.

Nasr wordt voor hij eind januari afscheid neemt geëerd met de Gouden Ganzenveer, omdat hij er volgens de jury in slaagt "vele taalregisters te bespelen". Nasr richt zich de rest van het jaar vooral op zijn acteercarrière.

Boekenverkoop

Dit jaar is het Boekenweekgeschenk geschreven door Kees van Kooten, die ook het Boekenbal mag openen. 

De Boekenweek zorgt niet geheel verrassend voor een broodnodige opleving van de boekverkoop. Maar de absolute bestseller van het jaar is waarschijnlijk Inferno, het nieuwe boek van Dan Brown.

Ook sportboeken doen het goed. Gijp van Michel van Egmond wint niet alleen de NS Publieksprijs, maar wordt ook uitzonderlijk goed verkocht. 

Internationaal gezien blijkt A.L James de bestverdienende auteur door haar immense succes met de Vijftig Tinten-trilogie.

2013 is ook het jaar dat Johannes van Dam overlijdt. Hij heeft vele kookboeken op zijn naam en was vooral bekend als culinair recensent voor Het Parool. Daarmee raakt Amsterdam een icoon kwijt.

Cultuur in 2013

Na een verbouwing van bijna tien jaar wordt op 13 april het geheel vernieuwde Rijksmuseum geopend voor publiek. © ANP
Er zijn enorm veel mensen afgekomen op de opening van het Rijksmuseum. © NU.nl/Wim Burger
Beatix verricht in het bijzijn van Rijksmuseum-directeur Wim Pijbes de openingshandeling. © ANP
Ook het Van Goghmuseum in de Nederlandse hoofdstad ondergaat een verbouwing, en gaat in mei na zeven maanden weer open. © ANP
Het nieuwe Stedelijk Museum ging in 2012 al open, maar volgens een in november gepresenteerd onderzoek was het onnodig lang (8,5 jaar) dicht. © ANP
2013 is ook het Nederland-Ruslandjaar. © ANP
De grachten in Amsterdam zijn 400 jaar oud. © Thinkstock
De koninklijke familie reist ook af naar het noorden van Nederland, voor de opening van het nieuwe Fries Museum. © ANP
Er is meer heuglijk nieuws voor de Friese hoofdstad, want Leeuwarden mag in 2018 de titel dragen van Culturele Hoofdstad van Europa. © ANP
Na maandenlang gesteggel stemt de gemeente Den Haag in november in met de plannen voor een heus cultuurpaleis. © ANP
Maarten van Roozendaal overlijdt op 1 juli, op 51-jarige leeftijd. © ANP
In 2013 gaat de cabaretprijs voor de theatermaker met het meest indrukwekkende programma van het seizoen, naar de Vlaamse cabaretier Wim Helsen. © ANP
Dit jaar worden ook weer de Musical Awards uitgereikt, dat gebeurde in 2011 voor het laatst. In Katwijk wordt Hij Gelooft In Mij uitgeroepen tot beste musical van 2013. © ANP
A.F.Th. van der Heijden heeft in het Letterkundig Museum in Den Haag de P.C. Hooftprijs 2013 in ontvangst genomen voor zijn gehele ouevre. © ANP
Tommy Wieringa heeft de Libris Literatuur Prijs 2013 gewonnen voor zijn roman Dit zijn de namen. © NU.nl/Bob Thomas
De AKO Literatuurprijs wordt gewonnen door Joke van Leeuwen met Feest van het Begin. © ANP
De Nobelprijs voor de literatuur is voor de Canadese korte verhalenschrijfster Alice Munro. © AFP
Nederland krijgt bovendien voor het eerst een vrouw als nieuwe Dichter des Vaderlands: Anne Vegter. De benoemingscommissie zegt dat het ‘hoog tijd’ werd ’dat een vrouw de taak op zich nam’. De commissie, met daarin onder andere literair redacteur van NRC Handelsblad Arjen Fortuin, geeft de volgende verklaring voor de keuze voor Vegter als Dichter des Vaderlands: ’vanwege haar open blik en indringende taal, omdat zij een brug kan slaan naar theater en beeldende kunst en omdat ze ook kinderen voor zich zal weten te winnen, is Anna Vegter de perfecte Dichter des Vaderlands.’ De 14de Gedichtendag vindt plaats op donderdag 31 januari 2013. Het wordt de start van de eerste Poëzieweek die loopt tot 7 februari en Muziek als thema heeft. In Vlaanderen en Nederland vinden die week tal van activiteiten plaats. © NU.nl/Peter Pasman
Dit jaar is het Boekenweekgeschenk geschreven door Kees van Kooten, die ook het Boekenbal mag openen. © NU.nl/Lady Love
Gijp van Michel van Egmond wint niet alleen de NS Publieksprijs, maar wordt ook wordt zijn boek uitzonderlijk goed verkocht. © ANP

Lees meer over:
Tip de redactie