De peilingen beloven een dramatisch verlies voor het CDA. Desondanks toont Jan Peter Balkenende zich strijdbaar.

U haalt regelmatig de spreuk luctor et emergo aan. Ik worstel en kom boven. Kunt u precies aangeven waar u allemaal mee worstelt?

"Ik worstel in ieder geval niet met mijn motivatie of de politieke boodschap van het CDA. Waar ik mee worstel is het beeld dat de verkiezingen al gelopen zijn. Als je de kranten leest lijkt het al een gelopen race te zijn. Dat zie ik dus anders."

"Bij mij werkt het zo dat het mij nog meer power geeft om het werk te doen."

Voor uw motivatie komen de lage peilingen dus goed uit.

"Ik ben altijd gemotiveerd, want er staat veel op het spel. Dat geeft motivatie, omdat wij voor de vraag staan wat maakt Nederland nu sterk?"

"In dat opzicht, maak ik me oprecht zorgen over de benadering van de PvdA. Zij schuiven zaken vooruit door niet voldoende te saneren en hervormen."

"Of in de richting van de VVD. Hun maatregelen heb ik draconisch genoemd, omdat ze keihard neerslaan bij ouderen en gezinnen. Dan heb ik liever een evenwichtige benadering zoals wij die kiezen: financieel saneren, verantwoord hervormen en dynamiek creëren op de arbeidsmarkt."

"Maar wel op die manier dat het nog sociaal rechtvaardig is. Dat is de keuze op 9 juni. Het gaat me nog niet eens zozeer om het CDA of mijn eigen positie, maar wat is goed voor Nederland. Daar knok ik voor."

Is niet juist het probleem dat uw verhaal te genuanceerd is. De kiezers willen rechtsom via de VVD of linksom via de PvdA.

"Soms moet je kiezen voor een evenwicht om niet door te schieten naar het een of het ander."

"Wat we de afgelopen jaren hebben gedaan is het bewijs dat die lijn werkt. Denk aan het activerend maken van de sociale zekerheid en het aanpakken van de VUT en het prepensioen. Die hervormingen waren hard nodig."

Dat was allemaal Balkenende 2: het hervormingskabinet met VVD en D66. Daar bent u trots op.

"Daar ben ik trots op. Maar ook op het huidige kabinet, waarbij we hebben gezegd: stimuleer de economie op de korte termijn."

Waar was u meer trots op?

"Wat ik goed van Balkenende 2 vond is dat we tegen de stroom in durfden te zeggen: hervormingen zijn nodig. Dat heeft Nederland sterker gemaakt."

"Bij Balkenende 4 vond ik dat we op het gebied van ontslagrecht en dynamiek op de arbeidsmarkt niet verder zijn gekomen. Dat heb ik jammer gevonden."

Dat is een verwijt aan de PvdA.

"Tuurlijk. Op dat punt wilden zij juist niet verder. Terwijl op het punt van het ontslagrecht er een afspraak lag om het anders te gaan doen."

U was het wel met de PvdA eens dat de economie gestimuleerd moest worden. U wilde dus niet, zoals de VVD, direct gaan bezuinigen.

"Stimuleren van de economie is voor PvdA'ers nooit zo moeilijk. Maar toen het ging over financieel saneren kwamen de moeilijkheden al."

"In maart vorig jaar zijn we vier weken bezig geweest om met de PvdA afspraken te maken hoe we de crisis gaan aanpakken. Het CDA heeft moeten knokken voor een jaarlijkse bezuiniging van 1,8 miljard vanaf 2011."

"We hebben ook moeten knokken voor de nullijn in de loonontwikkeling om te voorkomen dat het overheidsbudget te zwaar werd belast. Het was allemaal knap ingewikkeld."

"Ook zijn we doordat de PvdA het kabinet opblies niet toegekomen aan het maken van keuzes in het kader van de heroverwegingen. Al denk ik dat dat ook niet eenvoudig zou zijn geweest."

"Het probleem tussen PvdA en CDA is dat de PvdA uiteindelijk altijd kiest voor uitgavenbehoud en lastenverzwaring. Wij zeggen dat je beter de uitgaven kunt beperken en lastenverzwaring moet voorkomen."

Dus is het weer tijd voor een hervormingskabinet. Dan moet ik concluderen dat u liever met de VVD gaat regeren, zoals in Balkenende 2.

"Als je nu de programma's bekijkt zijn er partijen die de bereidheid hebben om te hervormen en partijen die dat niet doen. De VVD is een partij die dat wel wil."

Meer dan de PvdA.

"Ja. Maar de gevolgen van de hervormingen zijn draconisch effecten bij de VVD. Dat moet je ook niet willen."

Daar komt u wel uit, toch?

"Dat zal moeten blijken. Eerste stap is wat de kiezer wil. Dat er hervormingsbeleid gevoerd moet worden staat vast."

Waarom hoor ik u niet over de ChristenUnie?

"Ik heb deze week gezegd dat de hervormingen gevonden konden worden bij VVD, D66, GroenLinks en het CDA. En in mindere mate bij de ChristenUnie. Die willen ook hervormen, maar niet in de orde als bij andere partijen."

Ik kreeg de indruk dat het met de ChristenUnie goed samenwerken was.

"Ten aanzien van het sociaal economisch beleid, zoals het punt van ontslagrecht, hebben we vaak gezien dat de PvdA en de ChristenUnie dezelfde lijn trokken."

"Aan de andere kant hebben we goed samengewerkt op een aantal thema's als respect voor anderen in de samenleving, vrijheid van onderwijs en de medisch-ethische kwesties."

"Het is wel zo dat er weleens uitlatingen worden gedaan van de kant van de ChristenUnie waarbij ik denk: dat vind ik wat typisch."

Wat dan?

"Wat me opvalt is dat er vaak op de persoon wordt gespeeld. De heer Slob had het over de regie rondom de Uruzgan-kwestie. Daar was ik het niet met hem eens."

"Dat je in campagnetijd zo nadrukkelijk begint over een persoon vond ik typisch. Dat zou ik niet hebben gedaan. Ik heb ook weleens mijn opvattingen over bewindspersonen van de ChristenUnie, maar uit dat dan gewoon bilateraal."

U bent vaak bekritiseerd. Begin dit jaar vooral door de commissie-Davids. Waarom wilt u toch verder?

"Omdat het werk van mijn partij en van mezelf niet af is. We hebben een beleid nodig dat Nederland sterker maakt."

"En ik heb aangegeven dat je een balans moet hebben. Het werk is zwaar geweest, maar ik heb het met een enorme inzet gedaan en ga er graag mee door."

Maar waarom moet u dat doen? Er zijn toch meer goede mensen bij het CDA?

"De zaken zijn niet zo ingewikkeld. Toen het partijbestuur mij vroeg, en ik heb dat natuurlijk overlegd met Bianca en Amelie, heb ik gezegd: dan gaan we gewoon door. En dan geef ik me ook volledig."

Wilt u ook vicepremier worden?

"Mijn ambitie is bekend."