Femke Halsema is sinds november 2002 fractievoorzitter van GroenLinks. Ze groeide op in een sociaal-democratisch milieu in Enschede. Haar moeder was daar in de jaren '80 PvdA-wethouder van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in een periode van grote werkloosheid.

“Ze kwam veel in aanraking met de onderkant van de samenleving, daar werd thuis veel over gepraat”, blikt Halsema terug op haar tienerjaren. “Ze was bijvoorbeeld verantwoordelijk voor het woonwagenbeleid in de stad. Het besef van ongelijkheid zat er al vroeg in.”

Na haar studie Sociale Wetenschappen in Utrecht werd Halsema actief binnen de PvdA. Daar ontmoette ze Kamerlid Maarten van Traa, naamgever van de commissie die onderzoek deed naar opsporingsmethoden van het Interregionale Rechercheteam (IRT). “Van Traa heeft mij politiek gevormd. Ik vond dat een ongelooflijk inspirerende man. Hij liet zich drijven door de mensenrechten en liet dat vaak terug komen in z'n betogen. Ik was net weg bij de PvdA toen hij verongelukte. Dat heb ik heel erg gevonden.”

Thorbecke

Veel inspiratie haalt de leider van GroenLinks ook uit de tweede helft van de negentiende eeuw. “Toen is de moderne democratische rechtstaat gevestigd. Het waren de jaren van Thorbecke, als je het over een inspiratiebron hebt!”

Ook de jaren '70 waarin Halsema opgroeide acht ze zeer waardevol. “Het zijn de jaren van de grote emancipatiebewegingen. Het was het decennium waarin uit de wet werd geschrapt dat een vrouw gehoorzaam moest zijn aan haar man. Ik was helaas te jong om ook de gekte van die periode bewust mee te maken.”

Oude liefde

De PvdA, Halsema's oude liefde, heeft in Job Cohen onlangs een nieuwe leider gekregen. Het GroenLinks-kamerlid heeft fel oppositie tegen hem gevoerd toen hij als staatssecretaris van Justitie in 1999 de nieuwe Vreemdelingenwet wilde invoeren. “De procedures zijn wel versneld maar ook onzorgvuldiger geworden. Tevens is rechtsbescherming voor asielzoekers weggevallen en het generaal pardon waar ik voor pleitte kwam er pas in 2006.”

In een van de televisiedebatten noemde Cohen de Vreemdelingenwet als voorbeeld van zijn daadkrachtige manier van besturen. “Ik zou daar wat voorzichtig mee zijn, als ik hem was. Veel is destijds in achterkamers geregeld. Cohen zei zelfs dat hij de wet eigenlijk te ingewikkeld vond om door de Kamer te laten behandelen. De Kamer is echt buitenspel gezet.”

Regeringskandidaat

Dat de tijden zijn veranderd blijkt wel uit het feit dat haar partij nu vaker als regeringskandidaat wordt genoemd dan de PvdA. Mocht het zover komen, dan ziet de partij graag een herindeling van de ministeries.

“Wij willen bijvoorbeeld Verkeer en Waterstaat bij het nieuwe ministerie van Duurzaamheid en Energie voegen, zodat het vervuilende en het milieuvriendelijke beleid onder één minister vallen. Het overbodige departement Economische Zaken schrappen we het liefst. Voornamelijk omdat het een lastpak is op het gebied van milieu.”

Naast Duurzaamheid en Energie heeft GroenLinks een voorkeur voor Sociale Zaken en Onderwijs. “We zijn een groene, sociale partij en we steken veel geld in onderwijs dus deze drie departementen zijn voor ons heel belangrijk.”

Hoogtepunt

Halsema heeft al aangekondigd als fractieleider in de Kamer te blijven als GroenLinks gaat regeren. Na twaalf jaar in de Kamer vindt ze het lastig een hoogtepunt aan te wijzen. “Ik denk dan toch dat het moment dat ik de wet voor constitutionele toetsing met één stem meerderheid door de Kamer kreeg (2008, redactie).

De wet geeft burgers het recht om schending van hun grondrechten door de overheid, door een rechter te laten toetsen. Dat wilde Thorbecke al midden negentiende eeuw.” Dat Halsema de missie van Thorbecke vervolmaakte vindt ze wat te veel eer. “Maar het was een fantastisch moment.”