Het 'gevaar' Wilders afvangen vereist leiderschap, betoogt Alexander Pechtold. Juist daar ontbrak het volgens hem de laatste jaren aan. En ook tijdens de verkiezingscampagne durft met name Rutte geen keuzes te maken.

U heeft uw voorkeur uitgesproken voor een Paarse coalitie. Zouden partijen zich niet juist moeten uitspreken over wat ze juist niet willen, zoals Cohen deed over de PVV.

"Die kritiek van Cohen is precies mijn kritiek. Ik neem het Rutte kwalijk dat hij openlijk uitspreekt liever met de PVV te regeren dan met de PvdA."

Wat is precies het bezwaar dat Rutte voor 9 juni niets uitsluit?

"Rutte probeert al weken te laten zien dat zijn partij banenkampioen en economiekampioen is, terwijl een kabinet met de PVV niet de economie centraal zal stellen."

"Sterker nog, dat kabinet zal de economie op slot gooien. Dan zit de AOW-discussie vast, de ontslagrechtdiscussie vast. Dat wordt een conservatief, nationalistisch stilstandkabinet."

Rutte probeert hiermee de PVV-stemmer te lokken. Strategisch slim, zou je kunnen zeggen.

"Je moet mensen niet iets voorspiegelen wat een dag na de verkiezingen een fata morgana blijkt. Die PVV-stemmer zal teleurgesteld zijn. Wees dan eerlijk over wat je echt wilt."

"Rutte houdt de PVV als reële optie, terwijl hij het verkiezingsprogramma van de PvdA omschreef als de langste afscheidsbrief ooit."

"Daar voegde hij aan toe dat de tegenstellingen met de PvdA groter waren dan in de jaren zeventig en dat een coalitie met die partij hoogstonwaarschijnlijk is."

"Het lijkt er op dat hij geen afscheid kan nemen van de man die zich heeft afgescheiden van de VVD, namelijk Geert Wilders."

Speelt dat mee?

"Dat denk ik. Bij een amputatie heb je ook nog heel lang het gevoel dat de arm of het been er nog aan zit. Rutte kampt met fantoompijn."

Dus een scherpe blik richting andere partijen, maar geen scherpe blik richting de PVV?

"Dat blijkt. Ik vind het voor een liberaal echt ongeloofwaardig om serieus een optie met de PVV open te houden."

"70 procent van de Nederlandse economie draait op export. Zullen we Wilders op Buitenlandse Zaken zetten? Brinkman op justitie? Dat zou direct een internationaal isolement betekenen."

"Rutte prefereert Wilders boven een samenwerking met Paars. Terwijl Paars het kabinet was dat met het motto werk, werk, werk een einde maakte aan de stilstand van Lubbers."

"Het waren Zalm en Wijers die de staatsschuld op orde brachten, de banen creëerden en ons internationaal karakter gaven in Europa."

"Dat is exact de opdracht die er in 2010 ook voorligt. Rutte kiest er voor te koketteren met de PVV, waarvan de leider staatshoofden beledigt en waar tegen de leider ook nog een rechtszaak loopt."

"Leiderschap toont zich op zo'n moment. Je moet durven zeggen 'nee!', dit is een brug te ver."

Heeft de opkomst van Fortuyn en de macht van Wilders er voor gezorgd dat de politieke leiders krampachtig zijn geworden?

"Dat is exact wat ik bedoel. Het zijn steeds diezelfde partijen: het CDA en de VVD. Zij bedachten de kilometerheffing van A tot Z, maar zijn nu mordicus tegen. Terwijl ik zeker weet dat ze het straks gewoon weer oppakken."

"Leiderschap is nodig om op een aantal thema's te zeggen: meneer, mevrouw, het is misschien een stap opzij, maar ik zorg dat het straks voor uw kinderen een stuk beter wordt."

"Kijk naar de hypotheekrenteaftrek. Dit moeten de laatste verkiezingen zijn dat het h-woord als een soort angstbeeld over mensen heen hangt."

"Wij willen die op een fatsoenlijke manier beperken tot 30 procent aftrek voor iedereen. Het CPB laat zien dat dat kan, zonder waardevermindering van de huizen."

"Doordat bij deze punten de angst regeert gebeurt er dus niks en is teleurstelling bij de kiezer je deel."

U vindt dat Wilders discrimineert. Hij vindt juist weer dat u problemen met minderheden bagatelliseert en te soft aanpakt?

"Even het verschil Wilders – Pechtold duidelijk maken. Ik heb de afgelopen twintig jaar vijftien jaar in het lokaal bestuur de problemen met segregatie ervaren en mijn steentje bijgedragen om dat te verbeteren."

"Wilders heeft twintig jaar op het Binnenhof alleen maar belastingcenten verdiend. Roeptoeteren is wat anders dan bijdragen aan oplossingen."

Wat is volgens u het profiel van de PVV-kiezer?

"Dat is moeilijk te simplificeren. Ik heb wel het gevoel dat minder het probleem van de buitenlander speelt, maar eerder een overheid die niet presteert."

Klopt dat gevoel dat de overheid niet presteert?

"Het is wel zo dat maatschappelijke thema's tegenwoordig niet meer alleen in Den Haag worden geduid en opgelost. Kijk naar de sociale partners die twee weken voor de verkiezingen wel met een AOW-voorstel komen. Dat is veelzeggend."

Want?

"Dat betekent dat ze het primaat van de politiek aan het voorbijstreven zijn, omdat ze het tempo van de politiek te langzaam vinden. De polder gaat regeren. De politiek hoeft alleen nog maar een kruisje rechtsonder te zetten."

Betekent het feit dat de polder regeert het failliet van politiek Den Haag?

"Het laat zien dat onze representatieve partijdemocratie misschien wel op zijn achterste benen loopt. Tijdens de campagne moet het niet alleen gaan over hoe het torentje gevuld gaat worden. Maar ook over welke coalitie er komt."

"Vier jaar geleden ging het tussen Balkenende en Bos. Uiteindelijk kreeg je ze allebei met Rouvoet als gratis bijvangst. Maar 6 procent van de mensen zag dat als ideale coalitie. Geen wonder dat mensen teleurgesteld raken in de politiek."

Denkt u dat die sterke leider die bevolking kan meekrijgen?

"Het is je taak. Mij wordt weleens verweten dat het D66-verhaal alleen geldt voor de eigen leden. De CPB-doorrekening bewijst echter dat wij een evenwichtig economisch beleid voeren met dit program."

"Chronisch zieken worden beschermd, we willen belastingverlaging voor de onderste schijven, studenten houden hun aanvullende beurs."

"Leiderschap dien je zo te brengen dat je naast je natuurlijke achterban ook de rest van de 16,5 miljoen mensen in dit land overtuigt."