AMSTERDAM - De woningmarkt in Nederland moet worden hervormd. In de politieke discussie over de hypotheekrente-aftrek wordt te veel gekeken naar inkomensverdeling en te weinig naar verbeteringen voor de woningmarkt, meent Rob Mulder, directeur Strategie & Belangenbehartiging van de Vereniging Eigen Huis (VEH).

Wat gaat er niet goed met de woningmarkt?

“Het aanbod van woningen sluit niet voldoende aan op de vraag, de doorstroming op de woningmarkt moet beter en het scheefwonen moet worden verminderd."

"Voor het aanpakken van de problemen moeten we naar een groter geheel kijken: de huurmarkt en de koopmarkt. Daar komt bij dat de woningmarkt op slot zit."

Waarom moet dit prioriteit hebben bij de politieke partijen?

“Het doel zou moeten zijn om de woningmarkt weer in beweging te krijgen. Met betere doorstroming en mogelijkheid voor mensen om straks weer te kunnen wonen waar ze willen wonen. Als de woningmarkt in beweging is, is dat voor de overheid veel lucratiever.”

“Meer transacties op de woningmarkt zorgen namelijk voor meer bouwactiviteiten, meer verbouwingen en huurders gaan sneller kopen. Dat is voor de overheid goed, want die verdient met de BTW op verbouwingen en andere diensten. Het is economisch heel slecht als iedereen blijft zitten waar hij zit.”

Wat vindt u ervan dat de politiek zich nu focust op de hypotheekrente-aftrek?

“Als je er goed over nadenkt gaan alle argumenten die steeds worden gebruikt voor afschaffing van de hypotheekrenteaftrek niet over de woningmarkt. Een eerste argument is vaak dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen.”

“Dat gaat eigenlijk over inkomenspolitiek: vind je dat de belasting voor hoge inkomens hoog genoeg is, of vind je dat ze wel wat meer kunnen betalen.”

“Ook gaat het vaak om bezuinigingen en de elegantie van het belastingstelsel. Er kunnen tussen deze drie best argumenten tussen zitten waar je het mee eens bent. Wij zijn echter geen politieke partij, maar een consumentenorganisatie.”

“Wij willen dat het functioneren van de woningmarkt wordt verbeterd. En er heeft nog nooit iemand gezegd dat de woningmarkt beter gaat functioneren als de hypotheekrenteaftrek wordt afgeschaft. Dat is ook gewoon niet zo. Sterker nog, de problemen worden daardoor alleen nog maar groter.”

“Ik zou zeggen: pak nou eerst eens die problemen op de woningmarkt aan. Pas dan kun je ook kijken naar het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek.”

Dus de hypotheekrente-aftrek is geen taboe voor de VEH?

“Voor het aanpakken van de problemen op de woningmarkt hebben we geen taboes. Maar je moet dan wel naar de totale woningmarkt kijken. Als wonen betaalbaar blijft en de waarde van de woningen gaat er niet onder lijden, dan is de hypotheekrenteaftrek geen doel op zich.”

“Wij zeggen dan niet: dat is het enige waar je niet naar mag kijken. Het is alleen niet goed om geïsoleerde maatregelen te nemen. Het is zo jammer dat het in politieke discussies steeds meer over elementjes gaat, en niet over het geheel."

"Wij zijn er heel erg tegen het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek als platte bezuinigingsmaatregel.”

Er zijn de laatste tijd veel ideeën geopperd om de woningmarkt weer op gang te brengen. Zo wil de FNV de hypotheekrenteaftrek van woningen boven het miljoen afschaffen.

“Ik vond dat curieus om te lezen. Wat heeft een vakbeweging daar in godsnaam mee te maken? Het is het bewijs dat het bij deze discussie altijd om inkomenspolitiek gaat.”

“Wat veel mensen niet doorhebben is dat een maatregel voor duurdere huizen ook doorwerkt op de andere segmenten van de woningmarkt. Iedereen krijgt er dus mee te maken.”

Wat zijn dan de verbeteringen die u adviseert?

"Het tegengaan van scheefwonen. Mensen die met een hoger inkomen een sociale woning bezet houden, kunnen kiezen uit drie mogelijkheden: een marktconforme huur betalen zoals op de vrije markt, de woning kopen of vertrekken."

"Maar dat laatste zullen ze op dit moment nooit doen. Want je bent nu een dief van je eigen portemonnee, als je in een sociale huurwoning woont en vertrekt."

Dat klinkt als een plan van GroenLinks.

"Ja, dat vind ik ook een goed idee. Het economisch instituut voor bouwnijverheid is er ook mee gekomen en wil dit laten toetsen door een periodieke inkomenstoets. Ook over de overdrachtsbelasting hebben we ideeën opgeworpen."

Zoals?

"Wij willen een tijdelijke halvering van de overdrachtsbelasting. Dan kunnen mensen beter snel iets kopen. Dat heeft de overheid niet doorgevoerd."

"We hebben ook voorgesteld de nationale hypotheek garantie grens te verhogen, dat is wél gebeurd. Dat vind ik wel heel goed. Een dikke plus."

Toch klinkt het alsof u eerst naar andere maatregelen wil kijken en pas daarna naar de hypotheekrenteaftrek.

"Wat betreft de hypotheekrenteaftrek: het is het beste als je met een overgangstermijn kunt kijken naar een annuïtair systeem waarbij iedere nieuwe huiseigenaar in het begin volledig de hypotheek kan aftrekken van de belasting zoals nu, maar dat het percentage van aftrek daarna geleidelijk aan wordt afgebouwd."

"Het belangrijkste blijft echter dat je de woningmarkt moet hervormen, de hypotheekrenteaftrek is slechts één onderdeel daarvan."

Dus tegen alle mensen die proefballonnetjes oplaten over de hypotheekrenteaftrek zegt u:

"Kijk nou eens naar echte problemen, ga die oplossen. Wij willen daar graag over meepraten en wij hebben daarbij geen taboes. Er moet een echt plan komen, die echt de problemen oplost.”

En wat adviseert u uw leden, de huiseigenaren, om nu te doen?

“Ze kunnen niets doen, dat is het grappige. Of niet grappige, maar het wrange. Mensen hebben een huis gekocht en zijn verplichtingen aangegaan voor tientallen jaren. Als de overheid dan tijdens het spel zou besluiten de regels te veranderen, kunnen je als woningbezitter geen kant op.”

De Vereniging Eigen Huis heeft een eigen stemwijzer.