NIJMEGEN - Er is dringend regelgeving nodig rond het gebruik van "digitale schavotten". Dat zegt Daan Doorenbos, die woensdag aan de Radboud Universiteit in Nijmegen het ambt van bijzonder hoogleraar ondernemingsrecht aanvaardt.

Overheden en andere instellingen die internet gebruiken als een eeuwigdurende schandpaal overtreden de wet. Toch wint het fenomeen om overtreders te noemen op internet snel aan populariteit.

De Voedsel- en Warenautoriteit (VWA) meldt bijvoorbeeld sinds oktober op internet de resultaten van bedrijfsinspecties. De VWA hoopt daamee te bereiken dat bedrijven hygiënischer gaan werken om een slechte publicatie op internet te voorkomen.

Schandpaal

Doorenbos vergelijkt het publiceren van de resultaten van een bedrijfscontrole op internet echter met de ouderwetse schandpaal.

"We moeten vaststellen dat naming en shaming een trend is binnen het handhavingsrecht", aldus de professor. "Maar zolang de rechter geen uitspraak heeft gedaan over een vermeende fout, is het noemen van elke naam op internet een overtreding van het principe dat iedereen onschuldig is tot het tegendeel is bewezen. Dat ligt vast in de Rechten van de Mens."

Doorenbos: "De bedrijven waar het niet in orde is trekken de aandacht, want aan gehoorzaamheid aan de wet zit weinig nieuwswaarde. Daarmee loopt een bedrijf grote reputatieschade op, terwijl het alleen nog maar de mening van de VWA is dat er iets mis is."

Zonder proces

Dat de provincie Limburg milieuovertreders met naam en toenaam op internet zet, is volgens Doorenbos helemaal uit den boze. "De overheid noemt dit slimme handhaving: Een bedrijf kijkt wel uit om op een openbare zwarte lijst terecht te komen. Maar het is een bestraffing zonder rechtspraak, want wat de milieuinspecteur waarneemt is één ding, wat de rechter bewezen acht een tweede. Daar zit meer dan eens een flink verschil in."

Rechter

Doorenbos vindt dat naming en shaming op internet pas toelaatbaar is, nadat de rechter een oordeel heeft uitgesproken en dan nog alleen als een ondernemer meermalen en hardnekkig in de fout gaat.

"De straf van de openbaarmaking is bijzonder zwaar. Het schaadt de reputatie, eer en goede naam van een onderneming tot in lengte van dagen. De maat en het gewicht van zo'n straf zijn onvoorspelbaar.

Uiterste terughoudendheid is geboden", aldus de Nijmeegse professor. Doorenbos voorziet nog ellenlange procedures over meldingen op internet die nu al plaatshebben.