AMSTERDAM - Alle rechterlijke uitspraken moeten op internet beschikbaar komen en voor iedereen toegankelijk zijn. Anonimisering van persoonsgegevens in vonnissen in verband met de privacy moet worden beperkt tot uitzonderingsgevallen. Dat voorstel doet de commissie-De Meij in het rapport Openbaarheid van rechtspraak, dat donderdag is gepubliceerd.

De studiecommissie van de Vereniging voor Media- en Communicatierecht (VMC) stelt dat het grondwettelijke voorschrift dat vonnissen in het openbaar worden uitgesproken, in de praktijk vergaand is uitgehold. Dat laatste is in de jurisprudentie onder bepaalde voorwaarden geaccepteerd.

Weliswaar biedt de internetsite rechtspraak.nl sinds 9 december 1999 vrije toegang tot een groot aantal rechterlijke uitspraken, maar dat is toch slechts een zeer klein percentage van alle uitspraken. Ook de selectie is betrekkelijk willekeurig, stelt de commissie.

Uitspraken

In 2004 produceerden alle rechterlijke instanties ruim 1,7 miljoen uitspraken. Daarvan haalden 14.272 de internetsite rechtspraak.nl. Dat is met minder dan 0,9 procent een klein topje van een enorme ijsberg, aldus het rapport. De publicatie van uitspraken in de juridische tijdschriften omvat eveneens slechts een klein gedeelte van alle vonnissen. Deze beperkte publicaties doen daarmee tekort aan de eis van openbaarheid van vonnissen, concludeert de commissie.

Overigens hebben burgers volgens de wet wel recht op inzage van vonnissen, maar daarbij gelden beperkingen en de mogelijkheid van anonimisering. Ook bij de website rechtspraak.nl vindt anonimisering van de persoonsgegevens van betrokken personen plaats. De grondslag hiervoor ligt in de Wet bescherming persoonsgegevens die op zijn beurt berust op het privacyartikel in de Grondwet. De commissie wijst erop dat anonimisering van vonnissen een kostbare en tijdrovende operatie is, die bij volledige openbaarheid ook niet uitvoerbaar is.

Openbaarheidsmanco

Publicatie van vonnissen op internet biedt echter een goede mogelijkheid om het bestaande openbaarheidsmanco op te heffen. De anonimisering van vonnissen zou zich daarbij volgens de commissie moeten beperken tot uitzonderlijke gevallen. Om conflicten met de privacywetgeving te voorkomen is een speciale wet, die de openbaarheid van rechterlijke vonnissen regelt, gewenst.

Zolang die er echter niet is, moet de website rechtspraak.nl de bestaande privacy- en belastingwetgeving respecteren, zei de voorzitter van de redactieraad van rechtspraak.nl, mr. W. Duitemeijer, donderdag in een reactie op het rapport. "Pas als de wetgever vindt dat anonimisering niet meer nodig is, ligt de zaak anders."

Duitemeijer wijst erop dat de website thans in een fase is, dat uitspraken die juridisch interessant zijn op internet komen. Een groot aantal vonnissen is daarentegen volstrekt oninteressant voor publicatie, aldus Duitemeijer. De commissie meent echter dat die vonnissen (bijvoorbeeld verstekvonnissen of samenvattingen van mondelinge politierechtervonnissen) ook voor de statistieken van belang zijn.

Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) kon donderdag nog niet reageren op het rapport.