DEN HAAG - Internetaanbieders draaien helemaal op voor de kosten die ze moeten maken om hun netwerken aftapbaar te maken voor justitie. Enige of volledige vergoeding is in strijd met de Telecommunicatiewet en mogelijk zelfs verboden staatssteun. Dat betoogde de landsadvocaat maandag voor de rechtbank in Den Haag in de bodemprocedure van internetprovider XS4All tegen de overheid.

De dochteronderneming van voormalig staatsbedrijf KPN (marktaandeel 6 procent) heeft naar eigen zeggen een half miljoen euro uitgegeven om te voldoen aan de verplichtingen het netwerk aftapbaar te maken. De internetaanbieder vindt het onredelijk dat de industrie opdraait voor die kosten en noemde het bedrag maandag onevenredig hoog.

Staatsgeheim

Justitie en politie gebruiken de internettap om het surf- en mailgedrag van verdachten volgen. Hoe vaak opsporingseenheden van het middel gebruikmaken is een steng bewaard staatsgeheim. Het Openbaar Ministerie heeft XS4All in het verleden gedreigd met stappen toen de internetaanbieder cijfers wilde openbaren, bleek tijdens de rechtszaak.

Advocaat R. Chavannes acht het onredelijk dat twee miljoen Nederlanders die nooit gebruikmaken van internet niet meebetalen aan de criminaliteitsbestrijding en nationale veiligheid. "Dat criminelen gebruikmaken van internet maakt XS4All niet verantwoordelijk voor hun daad."

Opsporing

Hij benadrukte dat XS4All zelf geen belang heeft omdat justitie de internettap vooral gebruikt voor de opsporing van traditionele criminaliteit en nauwelijks voor de bestrijding van cybercriminaliteit.

XS4All stelt onder meer dat de overheid inbreuk maakt op het vrije verkeer van diensten omdat de aftapverplichting internetdiensten duur en minder aantrekkelijk maakt. Bovendien beperkt het de communicatievrijheid omdat het niet mogelijk is om nieuwe, versleutelde diensten aan te bieden. De overheid kan volgens de eisers een ontheffing in de wet gebruiken om haar toch tegemoet te komen.

Meebetalen

De Staat weigert mee te betalen aan kosten die het effect zijn van marktactiviteiten, aldus landsadvocaat A. van Rijn. "De overheid is vrij om te bepalen dat de kosten dienen te worden betaald door de telecomaanbieders."

Overigens valt het volgens de overheid met de hoogte ervan wel mee. In het geval van XS4All zou het gaan om 0,3 procent van de omzet. Het recente gepubliceerde aantal niet-gebruikers is volgens de Staat juist een eerlijk argument om niet iedereen te laten meebetalen. "Waarom zou de belastingbetaler daar voor moeten opdraaien?" Verlies voor de overheid in deze rechtszaak kan verstrekkende gevolgen hebben voor de naar schatting 1700 internetaanbieders in Nederland.

De rechtbank hoopt binnen een halfjaar uitspraak te doen.