Banken mogen het betaalverkeer van hun klanten niet zomaar analyseren en gebruiken om gepersonaliseerde reclame voor te schotelen. Dat heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), de Nederlandse privacywaakhond, woensdag laten weten aan de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB).

Aanleiding voor de melding zijn de plannen van ING om het betaalverkeer van klanten zonder expliciete toestemming te analyseren om reclame aan te bieden. Ook heeft de AP "aanwijzingen" gekregen dat andere banken van plan zijn hetzelfde te gaan doen.

Onder de privacywetgeving mogen persoonsgegevens in eerste instantie alleen verwerkt worden voor het oorspronkelijke doel. In het geval van transacties gaat het om gegevens die nodig zijn om van een betaalrekening gebruik te kunnen maken.

Een uitzondering is onder meer mogelijk als klanten vooraf expliciet om toestemming wordt gevraagd om gegevens te analyseren. Bij ING was dat niet het geval: gebruikers moesten juist aangeven dat zij niet wensten dat hun gegevens voor reclame worden gebruikt.

'Transacties geven alles bloot'

Dat een bank zonder toestemming van de klant gegevens wil analyseren voor reclame "is nogal wat", zegt AP-woordvoerder Pauline Gras tegen NU.nl. "Als je op vakantie in Parijs een kopje koffie afrekent, kan de bank zien dat je in Parijs bent. Als je dan geen reisverzekering hebt afgesloten, kan de bank besluiten deze aan te bieden. Dit gaat ver, want transacties geven alles van je bloot."

ING-woordvoerder Renske Piet laat aan NU.nl weten dat de bank "kennis heeft genomen" van de brief en dat de bank deze gaat bestuderen. De transactiegegevens van ING-klanten zijn tot nu toe niet gebruikt om daadwerkelijk persoonlijke aanbiedingen te versturen, benadrukt zij.

AP-woordvoerder Gras onderstreept dat de privacyregels omtrent transactiegegevens op dit moment voor alle banken gelden. "Als partijen hun gedrag niet aanpassen, kan de AP optreden."

NVB wil meer helderheid van Autoriteit Persoonsgegevens

De Nederlandse Vereniging van Banken laat in reactie op de brief van de AP weten de conclusie van de waakhond te kort door de bocht te vinden.

De privacywet biedt mogelijkheden om banken zonder toestemming transactiegegevens te laten gebruiken voor andere doeleinden dan de algemene verwerking van betalingsverkeer.

Als banken dat willen doen, moeten zij hun wens toetsen aan de privacywet. Volgens de AP is het "waarschijnlijk" dat reclame op basis van transactieverkeer die toets niet zal doorstaan.

De NVB is het niet eens met die conclusie van de Autoriteit Persoonsgegevens. "Wat de AP nu doet is de wet invullen door bij voorbaat aan te geven dat gebruik (van betaalgegevens voor analyse, red.) in hun ogen 'waarschijnlijk' niet verenigbaar is", laat woordvoerder Jelle Wijkstra weten aan NU.nl. "Zo algemeen kun je dat in onze ogen op basis van de wet niet stellen."

De belangenbehartiger voor Nederlandse banken stelt dat het voor klanten bijvoorbeeld aantrekkelijk kan zijn om een studentenrekening aangeboden te krijgen als de bank constateert dat een rekeninghouder elke maand een studiefinanciering ontvangt.

"Wij denken dat banken zich hiermee rijk rekenen", is het antwoord van AP-woordvoerder Gras. "Als ik een betaalrekening heb, mag de bank best vragen of ik een extra bankpas wil. Maar of ik ook interesse heb in allerlei andere producten die niets met die betaalrekening te maken hebben?"

De privacywaakhond wijst daarvoor onder meer naar de nutsvoorziening van banken. Klanten die een betaalrekening afnemen, zijn volgens de AP niet automatisch geïnteresseerd in andere producten van de bank, zoals een verzekering.