Ouders kunnen op telefoons, tablets, pc's en spelcomputers limieten instellen voor hun kinderen. Hoe doe je dat en heeft het zin?

Kinderen hebben tegenwoordig keuze uit een enorm aanbod digitale media en sociale netwerken. Voor ouders zijn er minstens zoveel mogelijkheden om het gebruik van apparaten door hun kinderen in goede banen te leiden en er grenzen aan te stellen.

In dit artikel wordt uitgelegd uit hoe ouders schermtijdlimieten en kindersloten kunnen instellen. Ook vragen we twee experts of zulke maatregelen zin hebben en hoe ouders er het beste mee kunnen omgaan.

Android en iOS: fijnmazig

Android en iOS horen tot de systemen waar kinderen het meest mee te maken krijgen. Ze behoren gelukkig ook tot de best regelbare besturingssystemen voor ouders. Zowel Android als iOS heeft vrij fijnmazige instellingen waarmee ouders kunnen regelen welke sites kinderen wel en niet mogen bezoeken en welke apps zij wanneer en hoelang mogen gebruiken.

Op Android moeten ouders bij Google Family Link zijn. Ouders maken een gezinsgroep aan en kunnen dan precies zien welke apps hun kinderen wanneer gebruiken. Per app kunnen een tijdlimiet en een bedtijd worden ingesteld. Ook kunnen er via Family Link limieten voor de Chrome-browser en YouTube worden ingesteld, zodat kinderen bepaalde sites niet kunnen bezoeken en video's niet kunnen bekijken.

Voor iOS is er de ingebouwde functie Schermtijd. Daar kunnen ouders zien welke apps hun kinderen wanneer en hoelang gebruiken en daar ook grenzen aan stellen. Ouders kunnen kiezen uit het blokkeren van toegang tot een standaardlijst van expliciete websites of alleen toegang bieden tot sites op een zelfgemaakte lijst.

Netflix en YouTube

Veel diensten hebben zelf ook ingebouwde kindersloten. Netflix biedt in zijn instellingen onder het kopje 'Account' toegang tot het ouderlijk toezicht. Daar kunnen ouders een pincode instellen voor het account dat zij op dat moment beheren. Het is dus belangrijk om dit in te stellen op het account van het kind. Daarna kunnen ouders kiezen in welke leeftijdscategorieën hun kinderen films en series kunnen kijken en in welke niet. Ook kunnen specifieke titels worden beperkt. Als kinderen een zo'n film of serie proberen te kijken, moet eerst de pincode worden ingevoerd.

YouTube biedt meerdere manieren om kinderen af te schermen van ongewenste video's. Ten eerste is er de beperkte modus, waarbij YouTube "niet-gezinsvriendelijke content" verbergt. Die beperkte modus moet per account en apparaat ingeschakeld worden.

Daarnaast is er YouTube Kids, een app voor Android, voor iOS en enkele smart-tv's. De app biedt standaard een aanbod video's dat door YouTube zelf op kindvriendelijkheid is gecontroleerd. Ouders kunnen de zoekfunctie in- of uitschakelen en zelf een lijst samenstellen met video's en kanalen die hun kind niet mag zien.

Spelcomputers en ouderlijk toezicht

De populaire spelcomputers bieden ook uitgebreid ouderlijk toezicht. Nintendo heeft een app voor Android en voor iOS. Die tonen welke games kinderen op hun Nintendo Switch spelen en ook wanneer en hoelang ze dat deden. Ouders kunnen een limiet instellen. De Switch waarschuwt kinderen als de speeltijd er bijna op zit.

De PlayStation 4 biedt de functie speeltijdbeheer waarin ouders kunnen toewijzen hoelang, wanneer en tot hoe laat kinderen mogen spelen. Ook de PS4 geeft een waarschuwing als de speeltijd er bijna op zit. Ouders kunnen daarnaast netwerkfuncties uitschakelen en ervoor zorgen dat hun kinderen niet onbeperkt geld kunnen uitgeven aan games en aankopen binnen games.

Ook de Xbox One biedt instellingen voor schermtijd, die geregeld worden via een Microsoft-account. Ouders moeten een gezinsaccount aanmaken en daar het account van hun kind aan toevoegen. Handig aan de methode van Microsoft is dat er één overkoepelende limiet voor de pc en Xbox One kan worden ingesteld. Als het kind zijn limiet op de pc heeft bereikt, kan het kind op de Xbox One ook niet verder. De tijdlimieten kunnen ook los van elkaar worden ingesteld.

Windows, macOS en Chrome OS

Met Windows 10 biedt Microsoft grotendeels dezelfde instellingen voor ouders als op de Xbox One. Ouders kunnen een maximale schermtijd instellen en ongeschikte websites blokkeren. Ouders kunnen zelfs zien wat hun kinderen allemaal op het internet opzoeken.

Apple-besturingssysteem macOS heeft vergelijkbare instellingen voor ouders. Ook macOS biedt limieten voor schermtijd en laat een bedtijd instellen, laat kinderen geen aankopen doen en schermt de gegevens van kinderen standaard af in apps. Ook kunnen verboden websites worden ingesteld en kan de webcam worden afgeschermd.

In Chrome OS, het systeem waar Chromebooks op draaien, regelen ouders de schermtijd en limieten voor kinderen via Family Link, zoals dat ook op Android gebeurt.

Routers

Nog een methode om het gebruik van apparaten door kinderen te reguleren, is via de router. Veel routers hebben een vrij simpel paneel voor ouderlijk toezicht, waarmee in ieder geval twee dingen geregeld kunnen worden.

Ten eerste kunnen ouders daar verboden sites in voeren en ten tweede kunnen zij het apparaat van hun kind na een bepaald tijdstip afsluiten van wifi.

Hoeveel zin hebben deze maatregelen en hoe zet je ze in?

Er is dus veel mogelijk om kinderen af te schermen van online gevaren en overmatig gebruik van apparaten. Hoeveel zin hebben zulke maatregelen en hoe kun je ze als ouder het best gebruiken? Dat vroegen we aan pedagoog Krista Okma en Herm Kisjes, GGZ Momentum-therapeut gespecialiseerd in internetverslaving en gameverslaving.

"Bij jonge kinderen kunnen filters heel handig zijn, want jonge kinderen hebben nog geen sturing", zegt Okma. "Maar als ze ouder worden, wil je dat ze zelfsturend worden. Je bent er immers niet altijd zelf bij en kinderen gebruiken steeds meer schermen. Zie het als zijwieltjes of een traphekje: veilig, maar die laat je ook niet de hele jeugd zitten."

Ook Kisjes ziet de technische mogelijkheden vooral als een hulpmiddel. "Op een gegeven moment moet je dat ook weer uitschakelen. Een kind moet weten dat het gecontroleerd wordt en weten wanneer de ouder dat loslaat", zegt Kisjes.

Beide experts vinden dat zeker bij oudere kinderen het gesprek tussen kind en ouder leidend moet zijn. "Bij jonge kinderen gebruik je nog veel filters. Maar als ze ouder worden, vraag je ze bijvoorbeeld: 'Waarom is die film of die game voor twaalf jaar of ouder? Wat gebeurt er als je hem toch kijkt?' Of: 'Deze game is gratis, maar er zit veel reclame in. Hoe denk je dat die game zijn geld verdient?'", legt Okma uit.

"Loslaten is ook goed zodat kinderen zelf fouten leren maken", zegt Kisjes. "De leeftijd waarop dat kan, zal per kind verschillend zijn. Maar ouders weten zelf of hun kind de grenzen opzoekt en avontuurlijk is ingesteld. Blijf ook dan in gesprek: laat kinderen bijvoorbeeld eerst in WhatsApp-groepen berichten plaatsen, voordat ze iets op het openbare internet zetten dat nooit meer verdwijnt."

Okma waarschuwt tot slot om niet te veel te leunen op filters en limieten. "We weten uit onderzoek dat ouders nog weleens vergeten op hoeveel apparaten hun kinderen internetten. Filters geven dan een schijnveiligheid."